Warren Buffett werd jaren geleden in een interview gevraagd naar de sleutels tot een succesvol leven. “Je moet je passie vinden,” antwoordde Buffett. “Ik had het geluk dat ik die vond toen ik zeven of acht jaar oud was.”
Vreugde vinden in werk was ook het thema van Buffetts boek Tap Dancing to Work uit 2012. Het advies van ‘het Orakel van van Omaha’ sluit aan bij dat van Marcus Aurelius. In Meditaties schreef de Romeinse keizer dat passie vinden in dagelijkse taken essentieel is. “Richt je elke minuut volledig op wat er voor je ligt, met nauwkeurige en oprechte ernst. Doe alles alsof het het laatste is wat je in je leven zult doen.”
Afgelopen kerst gaf ik mijn nichtje en neefjes een exemplaar van Meditaties, omdat het wijsheid bevat die ze op de universiteit misschien niet meekrijgen. (Het idee is geïnspireerd door een familielid dat het boek voor mij kocht toen ik nog studeerde). Hier volgen negen andere levensprincipes uit de oudheid die vandaag nog steeds toepasbaar zijn.
Oefen dankbaarheid
De Bijbel noemt dankbaarheid 157 keer, en dat is niet voor niets. Marcus Tullius Cicero noemde dankbaarheid “niet alleen de grootste van alle deugden, maar ook de bron van alle andere.”
Toch maken de Schriftteksten duidelijk dat dankbaarheid voor mensen vaak moeilijk is, zelfs voor wie rijk gezegend is. Maar de voordelen zijn onmiskenbaar. Een Harvard-studie uit 2024 stelde vast dat dankbaarheid niet alleen de mentale gezondheid en het geluk bevordert, maar ook bijdraagt aan een langere levensverwachting.
“Zelfs op die slechte dagen waarop het leven zwaar lijkt, is die inspanning de moeite waard,” zei onderzoeker Tyler VanderWeele van de Harvard T.H. Chan School of Public Health.
Pluk de dag
Wie de film Dead Poets Society heeft gezien, herinnert zich vast de uitdrukking carpe diem, Latijn voor “pluk de dag”. Dichter Robert Herrick herinnerde ons er al in de 17e eeuw aan dat “de bloem die vandaag bloeit, morgen zal verwelken.”
In onze moderne wereld vol gemakken is het gemakkelijk te vergeten dat tijd vluchtig is. Marcus Aurelius schreef: “Handel niet alsof je tienduizend jaar te leven hebt. De dood hangt boven je.” De boodschap van carpe diem is eenvoudig: grijp kansen zodra ze zich voordoen en stel niet uit. Dat klinkt simpel, maar is het niet—zeker niet in het digitale tijdperk. Het laatste onderzoek toont dat negen op de tien Amerikanen een smartphone hebben, die ze gemiddeld 144 keer per dag checken en vierenhalf uur per dag gebruiken. Leg die telefoon neer en pluk de dag; je zult er geen spijt van krijgen.
Weersta afgunst
In The Canterbury Tales noemde pastoor Geoffrey Chaucers afgunst de ergste zonde, omdat het “verdriet put uit alle zegeningen van de naaste”. Christelijke denkers als C.S. Lewis en Dante dachten er hetzelfde over, en sloten zich aan bij Marcus Aurelius, die afgunst irrationeel vond. “Waarom zou ik van streek raken door het succes van een ander?” vroeg hij zich af.
Helaas tiert afgunst vandaag de dag welig. Wetenschappers hebben vastgesteld dat veel moderne kwalen rechtstreeks voortkomen uit dit verbitterde gevoel. Tegelijkertijd toont een overvloed aan onderzoek aan dat afgunst schadelijk is voor de mentale gezondheid. Seneca schreef ruim 2.000 jaar geleden dat we ongelukkig zijn, niet omdat we dingen missen, maar omdat we verlangen naar wat we niet hebben. Weersta die impuls.
Doe wat je zegt dat je zult doen
Of je nu luistert naar CEO’s van grote bedrijven of naar kleine ondernemers, ze zeggen allemaal hetzelfde: betrouwbare mensen vinden is moeilijk. Onderzoek laat zien dat een verbazingwekkend groot aantal mensen niet eens opdaagt voor een sollicitatiegesprek, laat staan voor werk.
Men zegt wel eens dat de helft van het leven simpelweg opdagen is—met andere woorden: wees betrouwbaar. Als je zegt dat je iets gaat doen, doe het dan ook. Mensen zullen het merken. “Niets siert een mens meer,” zei Cicero, “dan zijn woord te houden en zijn beloften na te komen.”
Door je woord na te komen, word je niet alleen betrouwbaarder in de ogen van anderen, je groeit ook zelf.
Leer verantwoordelijkheid te nemen
Warren Buffett zei dat hij bij werknemers let op drie eigenschappen: intelligentie, energie en integriteit. Verantwoordelijkheid nemen is de hoeksteen van integriteit—iets wat de ouden al begrepen. Denkers van Confucius en Laozi tot Epictetus en Marcus Aurelius zagen allemaal dat het eigenaarschap over je daden—en je reacties—bij jezelf ligt, niet bij anderen.
“Het is de daad van een slecht onderwezen mens om anderen de schuld te geven van zijn eigen slechte toestand,” schreef Epictetus in Enchiridion.
Ik heb naar The Sopranos zitten kijken. Het grootste thema daarin is het onvermogen van de personages om verantwoordelijkheid te nemen. Ze geven de schuld aan coke. Ze geven de schuld aan drank. Ze geven de schuld aan hun moeder, baas of klanten. In het leven gaan dingen mis. Maar als dat gebeurt, weersta dan de neiging om anderen de schuld te geven. Vraag jezelf in plaats daarvan af: wat had ik anders kunnen doen? Wie dit leert, legt de basis voor meer succes in het leven.
Waardeer de kleine dingen
The Beatles zongen ooit dat “de beste dingen in het leven gratis zijn”… om het sentiment vervolgens te ondermijnen door eraan toe te voegen dat ze eigenlijk geld wilden. (Ter verdediging: zij schreven het nummer niet zelf.) Er is natuurlijk niets mis met geld, het is simpelweg een ruilmiddel. Maar Seneca zag dat ware rijkdom bestaat uit tevredenheid met wat je al hebt—niet uit het verlangen naar wat je mist. Augustus McCrae, de hoofdpersoon in Larry McMurtry’s met de Pulitzer Prize bekroonde roman Lonesome Dove, begreep dit.
“Als je iets te hard verlangt, wordt het waarschijnlijk een teleurstelling. De enige gezonde manier om te leven is leren genieten van de kleine, alledaagse dingen, zoals een slok goede whisky in de avond, een zacht bed, een glas karnemelk …”
Het is menselijk om naar rijkdom te verlangen, maar veel denkers uit de oudheid zagen dat een tevreden leven rust op eenvoudige geneugten, niet op eindeloze accumulatie—een les die vandaag weer terugkeert in minimalistische stromingen. Wie leert de wonderen van de natuur te waarderen—zoals de sterrenhemel die volgens Emerson eeuwig aanbeden zouden worden als ze “maar eens in de duizend jaar zouden verschijnen”—zal diepe vervulling vinden.
Zorg eerst voor je eigen tuin
Kinderen krijgen tegenwoordig vaak te horen dat ze de wereld moeten “veranderen”. De filosoof Plato zag echter dat een wijs mens eerst “zijn eigen huis op orde brengt en zichzelf beheerst.” In dat idee schuilt bescheidenheid, maar Plato vond het essentieel. “De eerste en beste overwinning is het overwinnen van jezelf,” schreef hij in Wetten.
Psycholoog Jordan Peterson herhaalt deze boodschap: breng eerst je eigen leven op orde voordat je de wereld wilt verbeteren. Je kamer opruimen klinkt onbelangrijk, maar het is essentieel. Pas wanneer we onszelf leren beheersen, kunnen we anderen echt helpen.
Respecteer eigendom
Een oud Latijns gezegde luidt: Iustitia suum cuique distribuit—gerechtigheid geeft ieder het zijne. Cicero maakte dit principe bekend in zijn geschriften, waarmee hij benadrukte dat iedereen recht heeft op wat hem toebehoort, ook zijn eigendom.
Volgens Nobelprijswinnaar Douglass C. North is het veiligstellen van eigendomsrechten “de belangrijkste institutionele verandering die een samenleving kan doorvoeren.” Het belang van eigendom vinden we terug in de Bijbel en bij Aristoteles. Sterke eigendomsrechten zijn een beschavende kracht. Daarom leer ik mijn kinderen om niets te verspillen, niet omdat we arm zijn, maar omdat middelen schaars zijn. Respect voor eigendom—dat van jezelf én dat van anderen—is een basisles in verantwoordelijkheid.
Kies je gezelschap zorgvuldig
Mijn grootvader gaf me ooit het beste advies dat ik ooit heb gekregen: “Na middernacht gebeurt er nooit iets goeds.” Het op één na beste advies was: “Kies zorgvuldig je gezelschap.”
De vriendschappen die we in het leven sluiten, zijn niet alleen een weerspiegeling van wie we zijn. Ze bepalen ook wie we worden, merkte Aristoteles op. “De vriendschap van slechte mensen blijkt iets slechts te zijn (want door hun wispelturigheid verenigen zij zich in verkeerde daden, en bovendien worden ze slechter door op elkaar te lijken),” schreef hij in Nicomachische Ethiek, “terwijl de vriendschap van goede mensen goed is, versterkt door hun omgang met elkaar …”
Weinig dingen in het leven zijn belangrijker dan relaties. Als je je gezelschap zorgvuldig kiest, omring je jezelf met mensen die je de waarheid vertellen, je verantwoordelijk houden en je inspireren om een beter mens te worden. Wees niet berekenend in vriendschap, maar wel verstandig—want hun gewoonten, waarden en houding zullen ook de jouwe vormen.
De in dit artikel geuite opvattingen zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs de visie van The Epoch Times.
Gepubliceerd door The Epoch Times (30 september 2025): 10 Life Principles That Never Fail—From Ancient Times to Today
