Is geluk slechts een kwestie van toeval? Gelukkig wijst onderzoek op het tegendeel. Geluk zal altijd iets mysterieus behouden — iets wat ons eerder overkomt dan iets wat we zelf maken — maar dat betekent niet dat we machteloos staan als het gaat om gelukkiger worden. Integendeel, echt geluk heeft veel te maken met de keuzes die we maken. Dat betekent dat we er tot op zekere hoogte invloed op hebben.
Geluk is niet in de eerste plaats een gevoel (een aspect van ons leven waarover we weinig controle hebben).
“De meeste mensen zien geluk als een gevoel: iets wat ontstaat wanneer de omstandigheden goed zijn en verdwijnt wanneer dat niet meer zo is. Maar de psychologische wetenschap van het afgelopen decennium vertelt een ander verhaal”, schreef psycholoog Mark Travers in een artikel voor Psychology Today. “Geluk is niet in de eerste plaats een gemoedstoestand. Het is een uitkomst die voortkomt uit de manier waarop je leven is ingericht, de keuzes die je consequent maakt en de omgeving waarin je leeft.” Mensen geven hun leven vooral vorm door gewoonten. Hier zijn 10 gewoonten die volgens onderzoek bijdragen aan geluk.
Onderhoud hechte relaties
Het langstlopende onderzoek naar menselijk geluk dat ooit is uitgevoerd, de Harvard Study of Adult Development, volgde een generatie mannen gedurende 80 jaar, te beginnen in de jaren ’30. Onderzoekers verzamelden allerlei gegevens over hun leven en hun lichamelijke en geestelijke gezondheid. Inmiddels is het onderzoek uitgebreid met enkele kinderen van de oorspronkelijke deelnemers en met een andere groep mannen die in de jaren zeventig uit achterstandswijken van Boston werd gerekruteerd. De belangrijkste conclusie van dit omvangrijke onderzoek is dat de kwaliteit van onze relaties meer invloed heeft op geluk en gezondheid dan welke andere afzonderlijke factor ook.
Zoals de Harvard Gazette meldde: “Hechte relaties — meer dan geld of roem — houden mensen hun hele leven gelukkig, zo bleek uit het onderzoek. Deze banden beschermen mensen tegen de teleurstellingen van het leven, helpen geestelijke en lichamelijke achteruitgang uit te stellen en voorspellen een lang en gelukkig leven, beter dan sociale klasse, IQ of zelfs genen.” Het ontwikkelen van gewoonten die verbondenheid met anderen versterken, is daarom essentieel voor langdurige vervulling.
Ga verder dan oppervlakkige gesprekken
Deze gewoonte sluit aan bij de vorige en benadrukt het belang van diepgaande menselijke verbondenheid. Oppervlakkige gesprekken hebben uiteraard hun plaats, maar zouden meestal een opstap moeten zijn naar diepere gespreksonderwerpen. Juist die gesprekken houden menselijke relaties in stand en kunnen ze versterken.
Uit een onderzoek uit 2010 bleek dat een groter welzijn samenhing met minder oppervlakkige gesprekken en meer diepgaande gesprekken. Natuurlijk is het niet altijd gemakkelijk om zo’n gesprek te beginnen. Daarom hebben we twee lijsten samengesteld met vragen die kunnen helpen om met dierbaren een inhoudelijker gesprek te voeren.
Geniet regelmatig van kleine genoegens
Het leven bestaat uit kleine dingen. Ogenschijnlijk onbeduidende genoegens, verspreid over dagen en weken, kunnen een verrassend grote invloed hebben op ons geluk. Eenvoudige activiteiten zoals genieten van een kop koffie of thee, een korte wandeling maken op een aangename dag, een hobby beoefenen of een korte lunchafspraak plannen met iemand van wie je houdt, kunnen volgens onderzoek stress verminderen, veerkracht opbouwen en uiteindelijk bijdragen aan geluk.
Dat wil niet zeggen dat grote vreugde en belangrijke prestaties niet van belang zijn voor ons welzijn. Ze overschaduwen echter vaak de kleine, consistente momenten van plezier die verweven zijn met het dagelijks leven. Sommige onderzoeken laten zelfs zien dat kleine, terugkerende genoegens uiteindelijk een grotere invloed hebben op ons totale geluk dan incidentele grote vreugdemomenten.
“Het mooie van kleine momenten is dat ze voor iedereen toegankelijk zijn”, schreef kinder-neuropsycholoog Sam Goldstein op zijn website. “Door onszelf te trainen deze momenten op te merken en te waarderen, ontwikkelen we een gewoonte van geluk die verder reikt dan externe omstandigheden.”
Kies ervaringen boven bezit
Als algemene regel geldt dat geld uitgeven aan ervaringen meer geluk oplevert dan geld uitgeven aan spullen. Dat kan komen doordat ervaringen een diepere psychologische impact hebben. We kunnen ze bovendien steeds opnieuw beleven en ervan genieten. Daarnaast zijn ervaringen meestal sociaal van aard, waardoor ze de verbondenheid met anderen kunnen versterken.
Niet alle verrijkende ervaringen zijn overigens prettig. Volgens onderzoek kunnen sommige ervaringen die uiteindelijk ons welzijn verbeteren, op het moment zelf juist uitdagend zijn. “Een psychologisch rijk leven is niet per se gemakkelijk of aangenaam”, schreef Travers. “Het wordt gekenmerkt door nieuwigheid, complexiteit, groei en ervaringen die je perspectief veranderen. Reizen, creatieve uitdagingen, moeilijke leerprocessen en vrijwillig ongemak zorgen niet altijd voor maximaal direct comfort, maar ze leiden tot een leven dat achteraf diepgaand, veelzijdig en de moeite waard voelt.”
De gewoonte om uitdagingen en ervaringen die persoonlijke groei stimuleren op te zoeken, kan het leven levendiger maken.
Kies tijd boven geld
Ashley Whillans van Harvard Business School heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar het feit dat een gevoel van “tijdgebrek” het geluk kan ondermijnen. Mensen die aangeven dat ze regelmatig tijd tekort komen, zich opgejaagd voelen, weinig controle ervaren of overweldigd zijn, lager scoren op het gebied van tevredenheid en geestelijke gezondheid. Uit een onderzoek uit 2017 bleek daarentegen dat mensen die “tijd kopen” in plaats van spullen, gelukkiger zijn. Onderzoek laat zien dat een overvloed aan tijd voor ons belangrijker is dan een overvloed aan geld en bezittingen. De gewoonte om meer tijd boven meer materiële goederen of rijkdom te stellen, kan daarom een belangrijke bijdrage leveren aan ons welzijn.
Breng regelmatig tijd door in de natuur
De rijkdom van de natuur maakt ook ons leven rijker. We floreren wanneer we de natuur zien floreren. Een omvangrijk onderzoek uit 2019, gebaseerd op gegevens van bijna 20.000 deelnemers, wees uit dat mensen die wekelijks minstens 120 minuten in de natuur doorbrachten aanzienlijk gezonder en gelukkiger waren dan mensen die helemaal geen tijd buiten doorbrachten. Vergelijkbare onderzoeken hebben deze resultaten keer op keer bevestigd. Groen, zonlicht en frisse lucht dragen allemaal bij aan meer geluk.
Doe iets voor anderen en wees gul
Veel onderzoek wijst erop dat we, verrassend genoeg, gelukkiger zijn wanneer we minder op onszelf gericht zijn. Zo bleek uit een systematische analyse uit 2023 van tientallen onderzoeken in verschillende culturen dat tijd en geld besteden aan anderen het subjectieve welzijn consequent verbetert. Onderzoek naar altruïstisch gedrag, van kleine vriendelijke gebaren tot gulle donaties, laat zien dat we meer bedoeld zijn om anderen te dienen dan onszelf. Door dat te doen, vervullen we ons doel en ervaren we meer geluk.
Dit is een eenvoudige gewoonte om aan te leren. Ze kan niet alleen ons eigen leven verbeteren, maar ook dat van anderen.
Oefen vergeving
Blijven stilstaan bij pijnlijke ervaringen uit het verleden kan ons gevangenhouden in plaats van verlichting te brengen. Werken aan mededogen en vergeving leidt daarentegen tot meer innerlijke vrijheid en daarmee tot meer geluk. Uit een onderzoek uit 2011 bleek bijvoorbeeld dat studenten die werden gevraagd op een meelevende manier over een pijnlijke ervaring uit het verleden na te denken, een lagere hartslag en meer empathie vertoonden. Een ander onderzoek, dat eerder dit jaar verscheen, vond een sterk verband tussen het regelmatig vergeven van anderen en een toename van het psychologisch welzijn.
Maak van vergeving met andere woorden een gewoonte. Onvergevingsgezindheid tast de ziel aan, terwijl vergeving haar bevrijdt.
Koester verwondering
Ervaringen van ontzag — ontmoetingen met het majestueuze, mysterieuze en mooie die kippenvel veroorzaken — maken ons gelukkiger, gezonder en versterken onze sociale banden. Zulke ervaringen kunnen voortkomen uit indrukwekkende taferelen of bijzondere ontmoetingen, maar ze zijn ook te vinden binnen de kleine cirkel van het dagelijks leven. De nachtelijke hemel, een prachtig muziekstuk of een indrukwekkend gedicht — ze kunnen allemaal verwondering oproepen. We kunnen er een gewoonte van maken zulke momenten op te zoeken en ze op te merken wanneer ze zich voordoen.
Streef niet naar geluk — streef naar betekenis
Deze gewoonte lijkt misschien enigszins in tegenspraak met de vorige gewoonten, maar is mogelijk toch de belangrijkste.
De psycholoog en de overlevende van een concentratiekamp Viktor Frankl schreef een beroemd boek, “De zin van het bestaan”, waarin hij betoogde dat diep in ons wezen een verlangen naar betekenis schuilt. Dat verlangen is volgens hem krachtiger en fundamenteler voor onze menselijkheid dan ons verlangen naar plezier, comfort of rijkdom. Het streven naar betekenis kan zelfs een leven vol lijden veranderen in een vervullend leven.
In het boek schreef hij: “Succes kan, net als geluk, niet worden nagestreefd; het moet het gevolg zijn. Het ontstaat alleen als onbedoeld neveneffect van iemands persoonlijke toewijding aan een doel dat groter is dan hijzelf, of als bijproduct van het zich overgeven aan een ander. Geluk moet ontstaan. Hetzelfde geldt voor succes: je moet het laten gebeuren door je er niet om te bekommeren.”
Volgens Frankl zouden we ons dus stelselmatig moeten richten op het zoeken naar zingeving, waarna het geluk vanzelf zal volgen. Wanneer we ons rechtstreeks op geluk richten, lopen we daarentegen het risico egoïstisch en ongelukkig te worden.
Geluk is als een stuk fruit dat aan de boom van de zingeving groeit. Als het van de boom wordt losgemaakt, zal het rotten en afsterven. Maar als we de boom vinden, zal het fruit er zijn, vol en gezond.
De paradox van geluk is dat we het soms moeten loslaten om het te kunnen vinden.
Gepubliceerd door The Epoch Times (20 augustus 2026): 10 Science-Backed Habits for Happiness
