De Amerikaanse strijdkrachten voeren in hoog tempo het aantal aanvallen op al-Shabaab op, de Somalische tak van al-Qaeda die momenteel geldt als de machtigste terreurgroep in Afrika. Dat bevestigen zowel Amerikaanse functionarissen als internationale veiligheidsexperts.
Terwijl Amerikaanse drone-aanvallen zich richten op het uitschakelen van terroristische leiders, is het de door de VS getrainde Somalische speciale eenheid “Lightning Brigade” die jihadistische bolwerken in de door conflicten geteisterde Hoorn van Afrika onschadelijk maakt.
De belangrijkste troef van het Amerikaanse leger is een bevel van president Donald Trump. Dat bevel verleent militaire commandanten in Afrika de bevoegdheid om luchtaanvallen en andere dodelijke operaties tegen terroristen uit te voeren zonder voorafgaande goedkeuring van het Witte Huis.
Afrika steeds vaker gezien als broedplaats voor toekomstige terreuraanslagen
De gerichte aanvallen op al-Shabaab vinden plaats op een moment dat onder terreurexperts het besef groeit dat een volgende grote aanslag op westerse doelen waarschijnlijk in Afrika wordt voorbereid.
In een rapport aan de VN-Veiligheidsraad van 25 juli waarschuwde een panel van experts dat de dreiging van ISIS, al-Qaeda en hun extremistische bondgenoten “het sterkst is in delen van Afrika”.
Volgens conflictexperts vormen momenteel twee regio’s in Afrika de belangrijkste brandhaarden van terrorisme wereldwijd: de Sahel—die zich uitstrekt van West- tot Oost-Afrika—en de Hoorn van Afrika, met onder meer Somalië. In deze gebieden winnen terroristische organisaties als ISIS en al-Qaeda aan kracht.
Terroristische groepen wijken uit naar Afrika: ‘Weinig tegenstand, veel schuilplaatsen’
Volgens Jasmine Opperman, voormalig inlichtingenofficier bij het Zuid-Afrikaanse leger, zijn al-Qaeda en ISIS zich steeds meer op Afrika gaan richten als gevolg van militaire druk in het Midden-Oosten. “Ze bouwen nu hun capaciteit op in gebieden waar weinig middelen zijn om terrorisme te bestrijden, en waar het eenvoudig is om zich te verschuilen in woestijnen, berggebieden en regenwouden.”
Het recente rapport van de VN-Veiligheidsraad stelt bovendien dat al-Shabaab nauwe banden onderhoudt met de door Iran gesteunde Houthi-beweging. De twee groepen zouden wapens met elkaar uitwisselen, en Houthi-strijders zouden al-Shabaab-rekruten trainen in Jemen.
Hoewel de hoofdzetel van al-Shabaab zich in Somalië bevindt, is de terreurgroep volgens Amerikaanse en Afrikaanse inlichtingendiensten inmiddels actief op het hele continent. De organisatie heeft aanhangers en geldschieters verspreid over Afrika en onderhoudt nauwe contacten met extremistische netwerken in het Midden-Oosten.
Leiders van het Amerikaanse Afrika-commando (AFRICOM) verklaarden tegenover het Congres dat al-Shabaab de democratie verwerpt en streeft naar de vorming van een islamitische staat die alle etnisch-Somalische gebieden in Djibouti, Kenia, Ethiopië en Somalië verenigt.
In het streng islamitische systeem dat al-Shabaab voor ogen heeft, is geen plaats voor vrouwenrechten of andersdenkenden. Meisjes mogen niet naar school, en tegenstanders—vaak aangeduid als “ongelovigen”—worden ter dood gebracht, onder meer door onthoofding.
De terreurgroep al-Shabaab beschouwt de internationaal erkende Somalische regering in Mogadishu als een illegitieme, afvallige macht die onder controle zou staan van buitenlandse invloeden.
“Het doden van westerse ongelovigen, en vooral Amerikanen, is een van al-Shabaabs kernmissies,” zegt Jasmine Opperman, die tegenwoordig overheden adviseert over terrorisme in Afrika, in een interview met The Epoch Times.
Volgens haar heeft de groep sinds 2017 meer dan duizend mensen vermoord—onder wie Amerikaanse burgers en Somalische regeringsfunctionarissen—voornamelijk door middel van autobommen en zelfmoordaanslagen.
Opperman waarschuwt dat de leiders van al-Shabaab actief op zoek zijn naar een mogelijkheid om een terreurdaad van wereldformaat te plegen. “Ze willen iets verschrikkelijks doen dat hen definieert en een blijvende plek in de geschiedenis geeft—vergelijkbaar met de aanslagen van al-Qaeda op 11 september in de VS.”
Al-Shabaab heeft diepe wortels in internationaal jihadisme
Volgens Amerikaanse veiligheidsdiensten zijn sommige oprichters van al-Shabaab opgeleid door al-Qaeda in Afghanistan.
Instanties zoals de FBI hebben overtuigende verbanden blootgelegd tussen al-Shabaab en hooggeplaatste al-Qaeda-leden in Oost-Afrika, onder wie betrokkenen bij de bomaanslagen op de Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania in 1998. Daarbij kwamen 224 mensen om het leven, onder wie 12 Amerikanen.
Ook in de jaren daarna liet al-Shabaab zich op brute wijze gelden. In 2013 pleegde de groep een bloedige aanslag op het Westgate-winkelcentrum in de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Daarbij kwamen ongeveer 70 mensen om, onder wie meerdere westerlingen.
Twee jaar later, in 2015, sloegen jihadistische strijders opnieuw toe in Kenia. Ditmaal was een universiteit in het noordoosten van het land het doelwit. Bij die aanval werden bijna 150 christelijke studenten op gruwelijke wijze vermoord.
Al-Shabaab weer in opmars: ‘Ze hebben nu de middelen voor iets spectaculairs’
De dodelijkste aanval van al-Shabaab tot nu toe vond plaats in 2017, toen een vrachtwagenbom in de Somalische hoofdstad Mogadishu het leven kostte aan meer dan 500 mensen. Het was een van de bloedigste terreuraanslagen in Afrika’s recente geschiedenis.
Volgens Selam Tadesse Demissie, terreuranalist voor de Hoorn van Afrika bij het Zuid-Afrikaanse Institute for Security Studies, is al-Shabaab momenteel duidelijk bezig aan een comeback.
“De groep is weer aan terreinwinst bezig,” zei ze tegen The Epoch Times. “In 2025 alleen al heeft al-Shabaab opnieuw controle gekregen over strategische gebieden in Centraal-Somalië, een moordaanslag op president Hassan Sheikh Mohamud geprobeerd, en vormt het een toenemende bedreiging voor de hoofdstad Mogadishu.”
Ook Jasmine Opperman waarschuwt dat de groep gevaarlijker wordt. “Het meest verontrustende aan al-Shabaab op dit moment is dat ze inmiddels over de logistieke en financiële middelen beschikken om binnenkort iets echt spectaculairs te organiseren,” zegt ze.
Opperman omschreef al-Shabaab als “een van de meest krachtige, gedisciplineerde en geraffineerde terreurgroepen ter wereld”.
“Al-Shabaab is allang geen losse groep strijders meer met zelfgemaakte bommen en een paar raketwerpers over de schouder,” waarschuwt Jasmine Opperman. “Ze trainen regelmatig in het Midden-Oosten en hebben een hechte alliantie gevormd met de Houthi’s in Jemen. Ze kopen geavanceerde wapens, waaronder raketsystemen en drones, en krijgen financiering via slapende cellen en dekmantelbedrijven in landen als Zuid-Afrika.”
Volgens haar heeft de terreurgroep zich inmiddels georganiseerd als een ‘regering in de wachtkamer’. “Ze hebben niet alleen militaire commandanten, maar ook ministers van Openbare Werken en Defensie. Ze bouwen aan een parallel bestuur.”
Selam Tadesse Demissie voegt daaraan toe dat het terugtrekken van steun van de Afrikaanse Unie en de Verenigde Naties aan de Somalische regering heeft geleid tot “politieke instabiliteit” en een “veiligheidsvacuüm” waarin al-Shabaab vrij spel krijgt.
Al-Shabaab wint terrein met ‘zachtere’ tactieken en bestuur
“Al-Shabaab past nieuwe, minder gewelddadige strategieën toe om de situatie uit te buiten,” legt Selam Tadesse Demissie uit. “De groep wint aanhang door lokale besturen op te zetten die basisvoorzieningen leveren. Ze laten mensen en goederen zonder geld te eisen door controleposten passeren, staan protesten toe en profileren zich als een verantwoordelijke en bestuurlijke macht.”
Kortom, zegt Demissie, wordt al-Shabaab steeds vaker gezien als een geloofwaardig alternatief voor de regering van president Mohamud.
Jasmine Opperman merkt op dat de regering-Trump de dreiging van al-Shabaab serieus neemt. “Terwijl de Amerikanen in andere conflictgebieden juist militaire middelen verminderen, doen ze het tegenovergestelde in Somalië,” zegt ze.
AFRICOM werkt nauw samen met Somalische speciale eenheden in strijd tegen al-Shabaab
“AFRICOM heeft een zeer effectieve alliantie gevormd met de Somalische speciale eenheid, de Danab (‘Lightning’) Brigade,” zegt een woordvoerder. “Het reguliere patroon is nu dat Danab-strijders al-Shabaab op de grond bestrijden en de Amerikanen van inlichtingen voorzien, waarna zij luchtaanvallen uitvoeren met raketten en drones om terroristen en hun leiders uit te schakelen.”
Uit de website van AFRICOM blijkt dat het aantal luchtaanvallen op al-Shabaab en ISIS en het doden van hun leiders sinds de herverkiezing van president Trump in januari dramatisch is toegenomen.
Tijdens een persconferentie op 28 juli noemde plaatsvervangend commandant van AFRICOM, luitenant-generaal John Brennan, de strijd tegen terrorisme in Somalië “veruit de grootste operatie” van het Amerikaanse leger in Afrika.
“Het is onze belangrijkste inzet binnen AFRICOM om ISIS en al-Qaeda-verwante groeperingen tegen te gaan, evenals externe dreigingen voor onze eigen veiligheid,” aldus Brennan. “En we doen dat het meest intensief in Oost-Afrika. Daar zijn de meeste van onze mensen actief, en we beschouwen het als onze grootste investering.”
AFRICOM bevestigt: al-Shabaab grootste en dodelijkste al-Qaeda-tak
Luitenant-generaal John Brennan herhaalde een beoordeling uit 2022 van AFRICOM en noemde al-Shabaab “de grootste, rijkste en dodelijkste al-Qaeda-tak ter wereld op dit moment”.
“Ik denk dat een van de belangrijkste besluiten van de Trump-regering was om ons de bevoegdheid te geven tot gerichte en gedelegeerde acties, zodat we onze partners op de grond proactiever kunnen ondersteunen,” zei Brennan.
In maart versoepelde de Trump-regering de beperkingen op militaire luchtaanvallen, aldus Jasmine Opperman.
Destijds meldde DefenseNews dat de Amerikaanse president commandanten meer autonomie gaf om dodelijke beslissingen te nemen.
Minister van Defensie Pete Hegseth bevestigde de opdracht tot intensievere luchtaanvallen in een bericht op X.
“Gezien het aantal drone-aanvallen sinds maart, lijkt AFRICOM gericht te zijn op het één voor één elimineren van de leiders van al-Shabaab,” aldus Jasmine Opperman.
De meest recente luchtaanval van AFRICOM, op 25 juli, kostte meerdere al-Shabaab-leden het leven.
Selam Tadesse Demissie legt uit dat AFRICOM doorgaans geen cijfers vrijgeeft over het aantal doden door hun operaties, maar volgens haar beschikbare data hebben Amerikaanse en Somalische troepen dit jaar al zo’n 120 al-Shabaab-terroristen uitgeschakeld.
Meer Amerikaanse luchtaanvallen op al-Shabaab onder Trump
Selam Tadesse Demissie meldt dat de regering-Biden in 2024 slechts tien luchtaanvallen op al-Shabaab en ISIS in Somalië goedkeurde.
In 2025 zijn er, onder Trump, volgens Jasmine Opperman al zo’n dertig “door Amerikanen geleide” aanvallen uitgevoerd.
The Epoch Times wacht nog op een reactie van AFRICOM.
“De regering-Trump wordt wel eens verweten dat ze het terrorisme uit het oog verloor, maar dat is zeker niet wat we zien in Oost-Afrika en de Hoorn van Afrika,” aldus Opperman. “Dat zegt veel over hoe ernstig de situatie in dit deel van de wereld is.”
Gepubliceerd door The Epoch Times (6 augustus 2025): US ‘Lightning Strikes’ Target Terrorists in Africa
