“De held van mijn verhaal, die ik liefheb met alle kracht van mijn ziel, die mooi is, was, en altijd mooi zal zijn… is de waarheid.”
Niet enkel Tolstoj, maar ook vele andere schrijvers, componisten en zangers, gingen op zoek naar waarheid.
In deze serie geeft The Epoch Times een overzicht van een aantal beroemde ‘waarheidsvertellers’.
We leven in seculiere tijden. Een van de voormalige presidenten van Amerika, Calvin Coolidge, zei ooit: “De zaken van Amerika zijn zaken.” Het lijkt wel of geld verdienen voor veel mensen het belangrijkste is. Zelfs in de muziek merkte een prominente hedendaagse componist op: “Ik begon te werken in een platenwinkel toen ik een kind was. Het eerste wat ik over muziek leerde, was dat je het verkocht; met andere woorden, mensen betaalden ervoor.”
Laten we deze manier van denken vergelijken met die van Johann Sebastian Bach, een man uit een andere tijd en een ander land, bijna 400 jaar geleden. Zijn werken droegen vaak de inscriptie “Alleen voor de glorie van God.” In de marges van boeken uit zijn persoonlijke bibliotheek staan aantekeningen zoals: “Waar er devotionele muziek is, is God met Zijn genade altijd aanwezig,” en “Muziek is opgedragen door de Geest van God.”
De diep religieuze Bach werd geboren in 1685 in Eisenach, in het huidige midden-Duitsland, als voorlaatste in een lijn van zes generaties van hooggewaardeerde kerkmusici. Ze verdienden hun brood als organisten, koordirigenten of componisten, maar hun werk stond in dienst van hun vurige geloof.
De uitgebreide familie Bach, verspreid over de verschillende Duitse koninkrijken, vierde jaarlijks een reünie. Het is betekenisvol dat het eerste evenement, nadat iedereen was samengekomen, het gezamenlijk zingen van een hymne was.
Studentenjaren
Vanaf zijn achtste zong Bach in het koor en hij leerde snel alle toetsen-, snaar- en blaasinstrumenten. Op zijn 18e werd hij organist in de Nieuwe Kerk in Arnstadt en 20 jaar later, na een reeks steeds prestigieuzere posities, werd hij cantor en muziekdirecteur van de majestueuze St. Thomas Kerk in Leipzig, waar hij tot zijn dood in 1750 bleef.
Zijn verantwoordelijkheden daar waren enorm. Hij gaf compositielessen, oefende, voerde uit en dirigeerde tijdens kerkdiensten. Daarenboven schreef hij meer dan drie sets cantates voor elke zondag in het liturgische jaar en produceerde hij meesterwerken zoals de B-mineur Mis, de Mattheus- en Johannespassie, het Magnificat, de Kerst- en Paasoratoria en talloze andere werken voor verschillende solo-instrumenten en ensembles.
De hoeveelheid werk is verbluffend, maar nog verbazingwekkender is dat de expressieve kracht van elke noot in elk stuk, religieus of werelds, doordrenkt is met de “glorie van God”, aan wie ze zijn opgedragen. Inderdaad, er is geen onderscheid tussen heilig en seculier in zijn composities.
Hij sprak weinig over zichzelf, behalve een opmerking als “Ik werk hard.” Hoewel hij niet goed werd behandeld door zijn superieuren in St. Thomas, leefde Bach in de ogen van God, eerder dan in de ogen van de mensen. Het interesseerde hem weinig wat anderen dachten.
De mens achter Bach
Behalve de herinneringen van vrienden en familie, enkele brieven en wat juridische documenten, is er weinig bekend over Bach als mens. We weten echter dat hij van zijn ochtendkoffie hield, van zijn pijp en van zijn eerste vrouw, Maria Barbara, die hem zeven kinderen schonk. Na haar dood hield hij van zijn tweede vrouw, Anna Magdalena, met wie hij nog eens 13 kinderen kreeg.
Hij was soms uitgesproken. Hij had een temperament, en tijdens een repetitie gooide hij eens zijn pruik naar een onoplettende muzikant.
Hij was ook vriendelijk. Toen Johann Philipp Kirnberger, een van zijn favoriete studenten, enkele weken ziek was, kwam de leraar naar de kamer van de jongen zodat de lessen toch konden doorgaan. Toen de student hem wilde bedanken, vroeg Bach hem niet over dankbaarheid te spreken, maar te beloven dat hij zou doorgeven wat aan hem was gegeven.
De passies van Bach
Statistieken, anekdotes en kritische analyses kunnen ons niet vertellen wat de muziek van Bach vertelt over deze dienaar van God, misschien wel de grootste muzikant aller tijden. De diepste uitdrukking van zijn geloof is te vinden in de Johannes- en Mattheuspassies. Hun dramatische opbouw, visie en expressieve kracht plaatsen deze op de top van onze westerse muzikale traditie.
Tijdens de christelijke Goede Week was het gebruikelijk in de vroege Christelijke kerk om het verhaal van Christus’ laatste dagen voor te lezen. Tegen de tijd van Bach was dit verhaal, de Passie, uitgegroeid tot een muzikale vertelling, een opmerkelijk fenomeen dat ongekend was in ons muzikale canon: Elke ziel die aanwezig is in de kerk wordt een deelnemer.
Een solo stem leest de woorden van de Evangelist, solisten krijgen de rollen in het verhaal toegewezen, de hele gemeente zingt mee met de koorzangen, en andere solisten getuigen van de gebeurtenissen die zich ontvouwen, waarbij ze hun compassie, verdriet en dankbaarheid uitdrukken.
Het is prachtig wanneer mensen samenkomen om een mysterie te vieren en samen iets moois te creëren. De passies van Bach behandelen de eeuwige vraag “Waarom lijden we?” Deze werken bieden ons misschien wel het enige antwoord dat we kunnen beginnen te begrijpen: God zelf neemt een menselijke gedaante aan, lijdt zoals stervelingen lijden, om eeuwig leven te schenken. Dit is de basis waarop de gelovigen staan, en zeker de bron van Bachs muzikale offer aan God en de mens.
Gepubliceerd door The Epoch Times (5 april: 28 december : Truth Tellers: Bach’s Music ‘Mandated by God’s Spirit’
