We zijn aanbeland in de laatste fase van de presidentiële verkiezingscyclus in de Verenigde Staten voor 2024 – een cyclus die al heel wat wendingen heeft gekend.
De Republikeinse genomineerde, voormalig president Donald Trump, was tweemaal het doelwit van een moordaanslag, waarvan er één op een millimeter na mislukte. Hij strijdt ook nog op een aantal juridische fronten.
In het Democratische kamp werden de Verenigde Staten verrast door het plotselinge vertrek van president Joe Biden uit de race na een slecht debat in juni en de daaropvolgende keuze van vicepresident Kamala Harris als de genomineerde.
Hoe ziet de toekomst eruit?
20 september: de start van het vervroegd stemmen
Sommige staten zijn al begonnen met het drukken en versturen van stembiljetten, ruim voor de verkiezingsdag op 5 november.
Virginia, Minnesota en South Dakota zijn op 20 september begonnen met vervroegd stemmen; Mississippi volgde op 23 september en andere staten beginnen in de loop van oktober.
In acht staten en het ‘District of Columbia’ (DC) worden stembiljetten automatisch per post verstuurd; elders moeten ze worden aangevraagd en in sommige staten moet de kiezer een reden opgeven waarom hij of zij niet persoonlijk gaat stemmen.
1 oktober: debat van de kandidaat vice-presidenten
Trump en Harris hadden hun debat op 10 september en het lijkt erop dat er geen tweede debat komt. Op 1 oktober waren de kandidaat vicepresidenten aan de beurt.
De Republikeinse genomineerde Sen. JD Vance (R-Ohio), auteur van “Hillbilly Elegy”, nam het op tegen de gouverneur van Minnesota Tim Walz. Het evenement werd gepresenteerd en uitgezonden door CBS.
5 november: verkiezingsdag
De verkiezingsdag is altijd op de dinsdag na de eerste maandag in november; dit jaar is dat 5 november.
Doordat er meer per post wordt gestemd, is het mogelijk dat de winnaar niet op de verkiezingsavond wordt uitgeroepen. De verkiezing van 2020 werd gehouden op 3 november, maar de meeste media gaven pas vier dagen later aan dat Joe Biden gewonnen had, omdat er ook na de verkiezingsdag nog stembiljetten binnenstroomden.
Er wordt voorspeld dat de race nipt zal zijn en de kans blijft bestaan dat de verkiezingsuitslag wordt aangevochten.
26 november: uitspraak in de Trump NY rechtszaak
Trump heeft nog steeds hangende juridische kwesties, sommige met betrekking tot zijn veroordeling op 31 mei in zijn rechtszaak in New York. Rechter Juan Merchan stelde de datum voor de uitspraak oorspronkelijk vast op 11 juli, maar hij verschoof deze naar 18 september in afwachting van een reeks juridische moties met betrekking tot vragen over de immuniteit van Trump en Merchan’s terugtrekking uit de zaak.
Merchan verschoof de datum vervolgens verder naar 26 november “om elke schijn te vermijden, hoe ongegrond ook, dat de procedure is beïnvloed door of probeert invloed uit te oefenen op de naderende presidentsverkiezingen”. De advocaten van Trump hebben gevraagd om de procedure tijdelijk stop te zetten zodat er tijd is om in beroep te gaan.
Trump’s zaak ivm verkiezingsinmenging in Georgia is opgeschort terwijl een hof van beroep beslist of openbaar aanklager Fani Willis verder mag gaan met de zaak. Die hoorzitting staat gepland op 5 december.
Al deze juridische kwesties spelen zich af in de nasleep van wat naar verwachting een felbevochten presidentiële race zal worden – en dan hebben we het nog niet gehad over de verkiezingen voor het Congres en de veel besproken verkiezingsmaatregelen.
11 december: de kiesmannen zijn gekend
Zes dagen voordat de kiesmannen samenkomen om hun stem uit te brengen, moet de gouverneur van elke staat een verklaring indienen waarin staat wie de uiteindelijke, bindende stem voor de president zal uitbrengen. Elke staat stelt twee lijsten met kiesmannen op, één voor Harris en één voor Trump, en na de algemene verkiezingen zullen de kiesmannen hun stem uitbrengen op de kandidaat die hun staat heeft gewonnen.
De staten krijgen twee kiesmannen per senator en één voor elke vertegenwoordiger in het Huis van Afgevaardigden. Californië, de staat met de meeste kiesmannen, heeft in totaal 54 kiesmannen, terwijl Wyoming er met drie de minste heeft.
17 december: de kiesmannen stemmen
Kiescolleges komen bij elkaar om te stemmen op de eerste dinsdag na de tweede woensdag in december; dit jaar is dat 17 december. De plaats van samenkomst wordt bepaald in de wetgeving van de respectievelijke staten, maar dit is meestal op het ‘Capitol’ van die staat.
Het is altijd mogelijk dat er “ontrouwe kiesmannen” zijn, die ervoor kiezen om op een andere kandidaat te stemmen dan degene aan wie ze verbonden zijn, maar dat is zeldzaam. In sommige staten verklaart de wet hun stemmen gewoon ongeldig of legt ze hen een boete op. Dit gebeurde in 2016 toen drie kiesmannen uit Washington ervoor kozen om op Colin Powell te stemmen in plaats van op Hillary Clinton.
3 januari: het congres opent de activiteiten voor dat jaar
Om 12.00 uur op 3 januari 2025 begint het congresjaar met de beëdiging van nieuwe leden en een appèl. Er worden ook een aantal functionarissen verkozen voor verschillende rollen in elke kamer.
In het Huis van Afgevaardigden wordt de voorzitter gekozen, die na de vicepresident komt in de lijn van opvolging voor het presidentschap, en de leden van het Huis van Afgevaardigden zullen ook debatteren en stemmen over de huisregels voor de komende termijn.
6 januari: electorale telling door het Congres
Op 6 januari 2025 zal het Congres officieel de kiesmannen tellen die elke staat heeft gestuurd. Als huidig vicepresident zal Harris dit proces voorzitten.
Indien geen van de kandidaten de vereiste 270 kiesmannen heeft behaald, beslist het Congres over de verkiezing. Het Huis van Afgevaardigden kiest dan de president, waarbij elke staat één stem krijgt, dus een meerderheid van 26 wint.
Er wordt verwacht dat de vertegenwoordigers van de staten ‘langs partijlijnen’ stemmen, maar elke staat brengt één stem “en bloc”, als groep, uit. Dit betekent dat indien bijvoorbeeld 10 vertegenwoordigers in New York op Trump zouden steunen en 18 op Harris, Harris dan de enige stem van New York zou krijgen.
In een dergelijk scenario kiest de Senaat de vicepresident. Elke senator krijgt één stem, dus er zijn er 51 nodig om de vicepresident te kiezen.
20 januari: De inhuldiging
Op maandag 20 januari 2025 zal de vicepresident worden beëdigd, waarbij hij belooft “de grondwet van de Verenigde Staten te ondersteunen en te verdedigen tegen alle vijanden, buitenlandse en binnenlandse.”
Vervolgens zal de president de ambtseed afleggen en beloven dat hij of zij “het ambt van president van de Verenigde Staten getrouw zal uitvoeren” en naar beste vermogen “de grondwet van de Verenigde Staten zal handhaven, beschermen en verdedigen”.
