Elk jaar zorgt de nieuwe lijst van de Environmental Working Group (EWG – een Amerikaanse activistische groep die zich bezighoudt met onderzoek en belangenbehartiging op het gebied van landbouwsubsidies) voor opschudding in de groente- en fruitafdeling. Dit keer zijn er twee nieuwkomers, bramen en aardappelen op de Dirty Dozen-lijst terechtgekomen, waardoor veel mensen hun boodschappenwagen nog eens goed bekijken.
De bijgewerkte 2025 Shopper’s Guide to Pesticides in Produce™ van de EWG belicht de groenten en fruit die het meest waarschijnlijk de meeste residuen van bestrijdingsmiddelen bevatten.
Hoewel de bevindingen nieuw inzicht bieden in de blootstelling aan bestrijdingsmiddelen, is het rapport bedoeld om te informeren, niet om te alarmeren.
De EWG-winkelgids is een hulpmiddel om mensen te helpen potentieel schadelijke chemicaliën te vermijden, zei Alexa Friedman, senior wetenschapper bij EWG, in een persbericht. “Iedereen zou meer fruit en groenten moeten eten, biologisch of conventioneel.”
“Mijn doel is om mensen meer groenten en fruit te laten eten, niet minder”, vertelde Elizabeth Shaw, een geregistreerde diëtiste en auteur van vier boeken over praktisch en gezond eten – die niet bij het onderzoek betrokken was – in een e-mail aan The Epoch Times.
Shaw zegt dat groenten en fruit – biologisch of niet – nog steeds essentieel zijn voor een gezond dieet.
Waarom ze op de lijst staan
De Dirty Dozen-lijst bevat groenten en fruit die volgens federale gegevens de hoogste concentraties en variëteiten aan pesticidenresiduen bevatten.
Onderzoekers van de EWG hebben gegevens geëvalueerd van tests op residuen van bestrijdingsmiddelen die door het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) zijn uitgevoerd op meer dan 53.000 monsters van 47 soorten fruit en groenten.
Dit jaar zijn bramen en aardappelen aan de lijst toegevoegd nadat tests aantoonden dat ze vaak verontreinigd waren met chemicaliën zoals cypermethrin, een pesticide dat door de Environmental Protection Agency (EPA) is geclassificeerd als een waarschijnlijk kankerverwekkende stof voor de mens, en chloorprofaam, een kiemremmer die in 2019 in de EU is verboden.
Uit tests van het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) bleek dat 93 procent van de conventionele bramenmonsters residuen van pesticiden bevatte, met gemiddeld vier verschillende stoffen per monster. In 90 procent van de geteste aardappelen werd chloorprofaam aangetroffen.
Deze veranderingen weerspiegelen de manier waarop de EWG het risico van pesticiden rangschikt. Voor het eerst wordt niet alleen gekeken naar hoe vaak pesticiden worden aangetroffen of in welke hoeveelheden, maar ook naar hoe giftig de chemicaliën zijn, op basis van veiligheidsdrempels.
“Dit betekent dat we niet alleen producten met de meeste pesticiden signaleren, maar ook producten die mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid,” aldus Varun Subramaniam, assistent-wetenschapper bij EWG, in het persbericht.
De volledige lijst voor 2025, gerangschikt op basis van pesticidenverontreiniging en toxiciteit, omvat spinazie, aardbeien, boerenkool, druiven, perziken, kersen, nectarines, peren, appels, bramen, bosbessen en aardappelen.
Deze producten hebben vaak een dunne of poreuze schil die pesticiden gemakkelijker kan absorberen, en zelfs wassen kan niet alle pesticidenresiduen verwijderen. Hoewel schillen de blootstelling kan verminderen, kunnen sommige chemicaliën nog steeds onder het oppervlak aanwezig zijn.
De ‘Clean Fifteen’: veiligere keuzes
Voor mensen die op zoek zijn naar minder risicovolle opties, publiceert de EWG ook een Clean Fifteen-lijst met groenten en fruit met de laagste detecteerbare residuen van pesticiden.
Nieuwkomers dit jaar zijn bananen en bloemkool, die zich voegen bij producten als avocado’s, ananas, uien en papaja’s.
Deze groenten en fruit worden als ‘schoon’ beschouwd omdat hun dikke, oneetbare schil of buitenste lagen als natuurlijke barrières fungeren, waardoor de blootstelling van de eetbare delen aan pesticiden wordt beperkt. In het geval van bloemkool helpen de buitenste bladeren, die meestal voor het koken worden verwijderd, de binnenste bloemknoppen te beschermen tegen contact met pesticiden, net als de schil van avocado’s of bananen.
Daarnaast maakten asperges, kool, watermeloen, mango’s, wortelen, champignons, kiwi’s en verse of bevroren suikermaïs en erwten de lijst compleet.
Bijna 60 procent van de Clean Fifteen-producten bevatte helemaal geen detecteerbare residuen en slechts 16 procent bevatte twee of meer pesticiden.
Bananen zijn een belangrijk onderdeel van het dieet van kinderen, dus het is bemoedigend om ze op de lijst te zien staan, aldus wetenschappers van de EWG. Alexis Temkin, vicepresident voor wetenschap, voegde hieraan toe: “Voor mensen die hun blootstelling aan pesticiden willen verminderen, is het kopen van producten uit de Clean Fifteen een goed begin.”
Wat we weten over de risico’s van pesticiden
Onderzoek heeft bepaalde pesticiden in verband gebracht met een breed scala aan gezondheidseffecten, waaronder kanker, hormoonverstoring, vruchtbaarheidsproblemen en ontwikkelingsstoornissen bij kinderen.
Kinderen zijn mogelijk gevoeliger voor de schadelijke effecten van chemicaliën. Een onderzoek uit 2024 toonde aan dat blootstelling op jonge leeftijd van invloed kan zijn op de cognitieve ontwikkeling van baby’s tot en met de adolescentie.
Toch waarschuwt Shaw dat wettelijke veiligheidsnormen belangrijk zijn – en dat de meeste producten daar ruimschoots aan voldoen.
“Ik werk samen met de non-profitorganisatie Alliance for Food and Farming, die zowel biologische als conventionele telers ondersteunt,” aldus Shaw. “Meer dan 99 procent van de door het USDA geteste producten ligt onder de wettelijke veiligheidsnormen die zijn vastgesteld door de EPA.”
Ze verwijst naar gegevens van het Pesticide Data Program van de USDA, dat jaarlijks de residugehalten in voedingsmiddelen analyseert, met name in voedingsmiddelen voor baby’s en kinderen. Uit de meest recente bevindingen blijkt dat zelfs wanneer er residuen worden aangetroffen, deze bijna altijd ruim onder de federale veiligheidsdrempels liggen.
Verstandig winkelen, veiligere producten
De gids van de EWG is een hulpmiddel, geen regelboek.
“Koop wat u zich kunt veroorloven, of het nu biologische of conventionele producten zijn, spoel ze af en eet ze op,” aldus Shaw. “Ik denk dat het belangrijk is om meer aandacht te besteden aan cijfers en feiten [over gezondheidsvoordelen].”
Ze verwijst naar grootschalige studies die aantonen dat het eten van meer fruit en groenten – ongeacht hoe ze geteeld zijn – het risico op chronische ziekten aanzienlijk kan verlagen. Een studie gepubliceerd in het Journal of Epidemiology & Community Health wees uit dat het eten van zeven of meer porties per dag het risico op vroegtijdig overlijden met 42 procent verminderde en het aantal sterfgevallen door kanker en hartziekten met respectievelijk 25 procent en 31 procent verlaagde.
Een peer-reviewed onderzoek gepubliceerd in het British Journal of Cancer vond geen significant verschil in kankerpercentages tussen vrouwen van middelbare leeftijd die biologisch voedsel aten en vrouwen die conventioneel geteelde producten aten.
As je je blootstelling aan pesticiden wilt verminderen zonder volledig biologisch te gaan eten, raden experts een paar eenvoudige voorbereidende stappen aan:
- Spoel alle producten minstens 15 seconden onder stromend water om oppervlakte-resten, vuil en microben te verwijderen.
- Schrob producten met een harde schil, zoals aardappelen en appels, met een schone groenteborstel. Fruit en groenten met een harde schil kunnen zelfs onder het oppervlak resten vasthouden. Schrobben helpt beter dan alleen spoelen.
- Schil of verwijder de buitenste lagen van bladgroenten zoals kool of sla. Pesticiden zijn het meest geconcentreerd op de buitenste bladeren.
- Week de producten in warm water om vuil en resten, samen met bacteriën, te verwijderen. Dit kan vooral nuttig zijn voor producten met spleten of een ruw oppervlak, zoals bessen of broccoli.
- Gebruik geen zeep. De Amerikaanse Food and Drug Administration en de USDA-richtlijnen raden aan om alleen water te gebruiken. Zeep en wasmiddelen zijn niet goedgekeurd voor groenten en fruit en kunnen schadelijke resten achterlaten.
Deze stappen verminderen residuen, samen met bacteriën en vuil die ziekte kunnen veroorzaken.
De belangrijkste boodschap van Shaw is dat groenten en fruit thuishoren in de voeding.
“Je doet je lichaam veel meer kwaad dan goed in naam van ‘gezondheid’ wanneer je belangrijke voedingsstoffen die het lichaam uit groenten en fruit haalt, weglaat door ze helemaal niet meer te eten.”
Gepubliceerd door The Epoch Times (16 juni 2025): Demystifying the Dirty Dozen: Why Some Fruits and Vegetables Carry More Pesticides
