Dit is deel 6 van “Meesterschap over metabole gezondheid”
Metabole gezondheid is de motor die je lichaam aandrijft. Van darm- en leverfunctie tot schermtijd en zonlicht: ontdek de sleutels tot het opbouwen van blijvende veerkracht.
De eerste menstruatie markeert voor een meisje het begin van haar weg naar volwassenheid. En tientallen jaren later, wanneer een dochter aan dezelfde cyclus begint, nadert haar moeder vaak juist de laatste fase van haar eigen cyclus.
Zo voltrekt zich de cyclus van het vrouwelijke voortplantingsleven.
In al die fasen speelt insuline — een vaak over het hoofd gezien hormoon — stilletjes op de achtergrond mee om onze veranderende behoeften te ondersteunen.
Insulineresistentie kan een natuurlijk voordeel zijn dat je extra energie geeft om te groeien, maar het kan zich ook als een storm gedragen: het verstoort je vetopslag en bloedsuiker, en kan zo leiden tot diabetes en zelfs hartziekten.
“Er zijn eigenlijk drie fases waarin vrouwen insulineresistentie kunnen ontwikkelen — in de puberteit, tijdens een zwangerschap en in de perimenopauze”, zei dr. Roshani Sanghani, een erkend endocrinoloog en specialist in metabole gezondheid, tegen The Epoch Times.
Met de juiste combinatie van voeding en andere factoren kun je insulineresistentie echter beter beheersen en in balans houden gedurende je hele leven.
Puberteit en een verrassende toename van insulineresistentie
“Metabole gezondheid wordt zelfs voor jonge meisjes steeds relevanter”, zei Sanghani.
Veel mensen kennen de effecten van geslachtshormonen, maar er speelt nog een ander, vaak over het hoofd gezien hormoon mee: insuline.
Tijdens de puberteit vindt er een natuurlijke, tijdelijke toename van insulineresistentie plaats, die helpt bij veranderingen in lengte, gewicht en seksuele rijping. Anders dan de schadelijke insulineresistentie die we bij volwassenen zien, is deze stijging normaal en keert zij tegen het einde van de puberteit meestal terug naar bijna het niveau van vóór de puberteit.
De toename wordt veroorzaakt door het groeihormoon, dat het lichaam minder gevoelig maakt voor insuline. Daardoor stijgt de bloedsuiker, zodat er meer glucose beschikbaar is om groeispurten te ondersteunen. Om dat te compenseren, verhoogt de alvleesklier de aanmaak van insuline om de bloedsuiker in evenwicht te houden.
Metabole stress — zoals een overmatige inname van suiker, ultrabewerkte voedingsmiddelen of een vetrijk dieet — kan deze reactie echter afzwakken en zelfs de normale puberteitsontwikkeling verstoren. Een studie met muizen die in 2022 verscheen in JCI Insight liet zien dat puberteit in combinatie met een vetter dieet de groei en insulineproductie van de alvleesklier belemmert. Daardoor neemt het risico op het ontwikkelen van type 2-diabetes later in het leven toe.
Vruchtbare jaren en de opkomst van PCOS
Hoewel insulineresistentie een normaal onderdeel van de puberteit is, kan het bij sommige jonge vrouwen samenvallen met het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS), een veelvoorkomende hormoonstoornis bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd.
Jonge vrouwen met PCOS komen vaak aan in gewicht en hebben onregelmatige menstruaties.
“Wat PCOS en gewichtstoename met elkaar verbindt, is dat insulineresistentie de drijvende kracht achter beide is. Met een gewichtstoename kun je PCOS ontwikkelen”, zei Sanghani.
PCOS gaat bovendien gepaard met een verhoogd risico op type 2-diabetes later in het leven.
Hormonale behandelingen die vaak worden ingezet om PCOS te behandelen, zoals de anticonceptiepil, kunnen de metabole gezondheid soms juist verslechteren.
“Veel anticonceptiepillen … verlagen andere hormonen en veroorzaken extra problemen. Daardoor ontwikkelen we meer insulineresistentie, en dat is de reden dat vrouwen zoveel aankomen door orale anticonceptiva”, zei Debra Muth, een natuurgeneeskundig arts die gespecialiseerd is in hormonale gezondheid van vrouwen, tegen The Epoch Times.
Zwangerschap, opnieuw een insulinepiek voor de baby
Tijdens de zwangerschap vinden er ingrijpende veranderingen plaats in de insulinespiegel. Om de groei van de foetus te ondersteunen, wordt het lichaam van nature insulineresistenter en nemen de cellen in de alvleesklier toe om extra insuline te kunnen produceren. Bij de meeste vrouwen houdt deze aanpassing de bloedsuiker binnen gezonde grenzen, maar metabole stress kan dit systeem overbelasten, met diabetes als gevolg.
Artsen controleren in het derde trimester op zwangerschapsdiabetes, omdat die aandoening dan vaak ontstaat.
“Er gebeurt ontzettend veel in de groei van de baby. De progesteronspiegels stijgen snel, en dat kan insulineresistentie aanjagen”, zei Sanghani.
Overmatige gewichtstoename, bestaande bloedsuikerproblemen of diëten met veel bewerkte voeding en suiker kunnen de natuurlijke insulineresistentie tijdens de zwangerschap verergeren, zelfs bij vrouwen die geen zwangerschapsdiabetes ontwikkelen.
Ongeveer 9 procent van de vrouwen ontwikkelt zwangerschapsdiabetes, wat hun risico op aanhoudende insulineresistentie na de bevalling en een levenslang risico op type 2-diabetes verhoogt.
“Zwangerschap is geen reden om voor twee te eten. Je moet nog steeds letten op je voeding. Hoe beter de kwaliteit van wat je eet, hoe beter jij en je baby af zijn in het beheersen van risico’s tijdens de bevalling en eventuele complicaties daarna”, zei Grant Antoine, integratief en functioneel arts, tegen The Epoch Times.
Perimenopauze, menopauze en daarna
Wanneer veel vrouwen hun 50e naderen of deze leeftijd bereiken, kan insulineresistentie opnieuw roet in het eten gooien en de metabole en hartgezondheid flink beïnvloeden.
Naarmate oestrogeen en progesteron afnemen, veranderen de vetopslag en insulinegevoeligheid van het lichaam, wat vaak leidt tot meer buikvet, verlies van spiermassa en een hoger risico op metabole stoornissen en hart- en vaatziekten. Onderzoek toont aan dat het risico op diabetes groter is in de pre- en perimenopauze dan na de menopauze, wat verband houdt met afname van insulinegevoeligheid en de functie van de alvleeskliercellen.
“Er is een risico voor ons allemaal naarmate we verder in de menopauze komen: verminderde insulinegevoeligheid, metabole problemen en gewichtstoename”, zei Muth.
Zelfs vrouwen met jarenlang gezonde gewoonten kunnen veranderingen merken.
“Ik heb vrouwen gezien met het meest perfecte dieet, waar niets aan te verbeteren valt, en toch hebben ze buikvet, een vol en opgeblazen gevoel”, zei ze.
Verminderde oestrogeenspiegels kunnen de glucoseverwerking en vetopslag verstoren, terwijl veranderingen in groeihormoon en cortisol de vetverdeling beïnvloeden.
Zonder de beschermende effecten van oestrogeen wordt het volgens Antoine steeds moeilijker om buikvet onder controle te houden naarmate je ouder wordt.
Veel vrouwen kiezen in deze periode voor hormoontherapie (HRT – Hormone Replacement Therapy). Sanghani benadrukte dat vrouwen HRT het beste kunnen starten in de perimenopauze of vroege menopauze, nadat ze samen met hun arts hebben vastgesteld dat ze een geschikte kandidaat zijn.
HRT kan de glucose- en vetstofwisseling verbeteren en insulineresistentie verminderen, vooral wanneer transdermaal oestrogeen, dat via de huid wordt opgenomen, wordt gecombineerd met gemicroniseerd oraal progesteron, een bio-identieke vorm van het hormoon die beter door het lichaam wordt opgenomen, aldus Sanghani.
“Indirect helpt HRT ook bij de slaapkwaliteit en stemming, wat de insulineresistentie verder kan verbeteren.”
Bescherm je metabolisme gedurende je hele leven
Door strategieën toe te passen op het gebied van leefstijl, voeding en stressmanagement kun je je insulinegevoeligheid in elke levensfase beschermen.
Voeding
Hormonen worden opgebouwd uit cholesterol, dat essentieel is voor de productie van belangrijke steroïde hormonen zoals DHEA (DeHydroEpiAndrosteron) en oestrogeen. DHEA is een voorloperhormoon dat kan worden omgezet in androgenen en oestrogenen, en zodoende de productie van testosteron en oestrogeen in het lichaam ondersteunt.
“Het is belangrijk om cholesterol niet te veel te onderdrukken,” zei Muth. Ze wees erop dat statines een voorbeeld zijn van medicijnen die de aanmaak van cholesterol kunnen remmen.
Ze benadrukte ook het belang van de samenstelling en kwaliteit van je voeding. “Mensen die helemaal geen vlees eten, missen de goede, gezonde vetten en eiwitten die we nodig hebben. Meestal zie je dat vrouwen meer problemen krijgen als ze veganistisch eten of zelfs als ze een traditioneel Amerikaans dieet van junkfood en bewerkte producten volgen.”
Omega-3-vetzuren zijn cruciaal, vooral met het ouder worden, aldus Muth. Hoewel 85 gram vette vis per dag voldoende kan zijn, eten de meeste mensen niet zo vaak vis. Het doel zou twee tot drie gram per dag moeten zijn om de hartgezondheid te beschermen naarmate metabole weerstand toeneemt.
Eiwitinname is een ander belangrijk onderdeel. De meeste vrouwen halen te weinig eiwitten, gemiddeld slechts 20 tot 40 gram per dag, terwijl het streefdoel dichter bij 80 tot 100 gram ligt.
Volgens Sanghani zijn koolhydraten ook belangrijk: “Koolhydraatarm, natuurlijk. Dat is het mantra — de basis van alles.”
Muth was het daarmee eens en voegde toe dat de voedingsstof inositol ook kan helpen om de insulinegevoeligheid te verbeteren. Inositol komt van nature voor in voedingsmiddelen zoals sinaasappels, cantaloupemeloen en bonen.
“Je kunt twee kopjes bonen eten en daarmee alle inositol binnenkrijgen die je nodig hebt voor de dag — plus 30 gram eiwit”, zei ze.
Inositol helpt de cellen effectiever te reageren op insuline en ondersteunt een gebalanceerde bloedsuikerspiegel. Onderzoek toont aan dat het vooral nuttig kan zijn voor mensen met insulineresistentie of PCOS, omdat het de glucoseopname verbetert.
Leefstijl
Het belangrijkste advies van Muth is om slaap te respecteren, een van de meest onderschatte factoren voor je metabolisme. Verstoorde slaap — van adolescentie tot menopauze — kan het cortisolniveau verhogen, wat de insuline beïnvloedt en de bloedsuikerspiegel destabiliseert.
Krachttraining is ook essentieel gedurende het hele leven. Meer spiermassa verhoogt het metabolisme en verbetert de bloedsuikercontrole. Naarmate hormoonspiegels met het ouder worden dalen, helpt het behouden en opbouwen van spiermassa om natuurlijke vettoename tegen te gaan.
Metabole gezondheid is een proces dat het hele lichaam betreft. Sanghani vergelijkt het met een vierwielig voertuig: voeding, slaap, stressmanagement en beweging.
“Het leven zal uitdagingen en tegenslagen brengen, dus het is dynamisch — werken aan deze gebieden in alle levensfasen is nodig om insulineresistentie te optimaliseren,” zei ze.
“Alles waar we het over hebben in metabole gezondheid — het woord insulineresistentie komt altijd terug.”
Deze fundamentele wielen ondersteunen vrouwen in elke fase van hun leven, zei ze, en een dynamische aanpak is cruciaal. Door elk wiel waar nodig af te stemmen, samen met de omstandigheden in je leven, kan insulineresistentie onder controle worden gehouden.
Gepubliceerd door The Epoch Times (9 oktober 2025): Insulin’s Double Life in Women: Nature’s Helper and Hidden Health Threat
