Dit is deel 2 van “De wijsheid van oude geneeskunde”.
De beste remedie tegen rampspoed is het voorkomen ervan; de beste remedie tegen ziekte is preventie. Beoefenaar van de traditionele Chinese geneeskunde Shu Rong deelt eeuwenoude, tijdloze, helende wijsheid die sinds lang in de vergetelheid is geraakt of over het hoofd wordt gezien.
Bij een 60-jarige chef-kok werd hoge bloeddruk vastgesteld. Zijn arts had hem bloeddrukverlagende medicijnen voorgeschreven, die zijn bloeddruk weliswaar verlaagden, maar ook bijwerkingen veroorzaakten, zoals rugpijn, een stijve nek en gevoelloosheid in zijn vingers.
Hij kwam bij mij op zoek naar een natuurlijke aanpak. Toen ik hem onderzocht vanuit het perspectief van traditionele Chinese geneeskunde (TCM), zag ik iets wat zijn bloeddrukmeting niet kon onthullen: een onbalans in de yin-yang-energie.
TCM beschouwt het menselijk lichaam als een microkosmos. Een onbalans op één plek kan het hele lichaamssysteem verstoren. Centraal in TCM staat het eeuwenoude diagnostische instrumentarium van yin en yang – de elkaar aanvullende maar tegengestelde energieën die alles beheersen, van de kosmos en de seizoenen tot onze gezondheid en ons emotionele welzijn.
Voor beoefenaars van TCM zijn de twee energieën yin en yang geen abstracte begrippen. Het zijn praktische hulpmiddelen om gezondheidsproblemen te begrijpen en het evenwicht te herstellen. Ik leg graag uit hoe deze filosofie werkt.
Als de thermostaat van je lichaam het begeeft
Zie het menselijk lichaam als een thermostaatsysteem in huis, waarbij yin fungeert als de koeling en yang als de verwarming. Als de ‘koeling’ lekt (yin-tekort), raakt het hele systeem oververhit. Als deze ‘verwarming’ kapotgaat (yang-tekort), zou je gaan rillen.
Natuurlijk gaan yin en yang niet alleen over temperatuur – ze vertegenwoordigen de dynamische harmonie in het lichaam tussen alle tegengestelde maar complementaire aspecten: activiteit en rust, spanning en ontspanning, spijsvertering en opname, opwinding en kalmte. Wanneer yin of yang tekortschiet of overmatig aanwezig is, raakt deze natuurlijke coördinatie verstoord en ontstaan er ziektes.
Toen ik de 60-jarige patiënt onderzocht, ontdekte ik dat zijn yang-energie buitensporig sterk was en omhoog stroomde als warmte die vastzat zonder uitlaatklep. Zijn yin was niet in staat om zijn opstijgende yang te verankeren en in toom te houden, waardoor deze ongecontroleerd omhoog klom en zich manifesteerde als hypertensie. Meer specifiek heeft elk orgaan zijn eigen yin-yang-balans. In het geval van deze patiënt – en in veel gevallen van hoge bloeddruk – is het typische patroon dat er te veel lever-yang opstijgt en niet genoeg nier-yin is om dit in toom te houden.
Het geval van de patiënt illustreert de kern van de yin-yang-dynamiek als tegengestelde maar onlosmakelijk met elkaar verbonden krachten die voortdurend in balans moeten blijven.
Ik heb acupunctuur toegepast om zijn meridianen te deblokkeren en de balans tussen yin en yang te herstellen. Daarnaast heb ik een kruidenformule voorgeschreven om de yin van de nieren te voeden, de overactieve yang van de lever te kalmeren en de bloedcirculatie te bevorderen. Na één acupunctuursessie en drie weken kruidenbehandeling stabiliseerde zijn bloeddruk zich op ongeveer 130/86 mmHg, en waren al zijn eerdere klachten verdwenen.
De yin-yang-diagnose van de TCM deed meer dan alleen het symptoom – de verhoogde bloeddruk – onder controle houden; ze richtte zich op de onderliggende oorzaak van de verhoging en behandelde die.
De energietweeling van de natuur begrijpen
Hoewel ze vaak in oosterse vechtfilms worden afgebeeld – in de iconische zwart-witte werveling van het tai chi-symbool – zijn de yin-yang-energieën niet mystiek, maar komen ze overal in ons dagelijks leven voor.
Ze staan voor twee tegengestelde maar onlosmakelijk met elkaar verbonden helften van het geheel. Net zoals de dag op de nacht volgt en de nacht op de dag, kunnen werk en rust, actie en bezinning niet zonder elkaar bestaan – ze zijn onderling afhankelijk en met elkaar verbonden.
Yin belichaamt eigenschappen als stilte, koelte, vochtigheid en innerlijke rust – een naar binnen gerichte, behoudende energie. Yang staat voor activiteit, warmte en externe energie – een naar buiten gerichte, expansieve energie.
Die dualiteit komt tot uiting in de traditionele Chinese karakters voor zowel yin (陰) als yang (陽): de linkerkant van beide karakters bevat het onderdeel voor ‘heuvel’ (阝), en aan de rechterkant bevat yin elementen van wolken, die duiden op duisternis, terwijl yang (陽) de zon en zonnestralen bevat, die duiden op helderheid. Samen staan ze voor de zonnige en de schaduwrijke kanten van een heuvel – tegenpolen die altijd naast elkaar bestaan, zonder dat een van beide ‘goed’ of ‘slecht’ is.
De twee zijn echter niet statisch, maar veranderen voortdurend. Net zoals de zonsopgang overgaat in de zonsondergang, veranderen yin en yang voortdurend in elkaar.
Wanneer de ene kant zijn uiterste bereikt, geeft dat vanzelf aanleiding tot de andere – volgens het oude Chinese principe dat “wanneer dingen hun grens bereiken, ze in hun tegenpool veranderen”. Net zoals de koudste winter de komst van de lente inluidt.
Dit cyclische proces weerspiegelt het levende ritme van de natuur. Het herinnert ons eraan dat harmonie – of gezondheid – niet statisch is, maar voortkomt uit voortdurende verbinding en responsieve transformatie. De yin-yang-benadering is gebaseerd op evenwicht en harmonie – een contrast met de westerse logica, die de nadruk legt op eenvoudige lineaire oorzaak-gevolgrelaties.
Jouw onevenwicht doorgronden
Als je het concept van yin en yang begrijpt, heb je een manier om patronen in je eigen lichaam te herkennen. Een verstoring van het evenwicht uit zich in specifieke, waarneembare symptomen die vaak samen voorkomen en aangeven of er een tekort is ontstaan.
Symptomen van een tekort aan yin:
Als er een tekort aan yin ontstaat, wordt het natuurlijke vermogen van het lichaam om te koelen, te bevochtigen en te voeden verzwakt. De ‘koeling’ is weggevloeid, waardoor de hitte van yang geen tegenwicht meer heeft. Je kunt last krijgen van:
- Opvliegers en nachtelijk zweten
- Rusteloosheid, slapeloosheid en angst
- Een droge huid, droog haar en droge nagels
Symptomen van een tekort aan Yang:
Wanneer er een tekort aan yang ontstaat, kan het de verkoelende, vertragende werking van yin niet meer in evenwicht houden. De ‘verwarming’ is kapot, waardoor je geen warmte en vitaliteit meer kunt opwekken. Veelvoorkomende symptomen zijn onder andere:
- Je voelt je chronisch koud, zelfs in warme omgevingen, vermoeid en slaapt te lang
- Een trage spijsvertering, vochtophoping en dunne ontlasting
- Dunner wordend haar en vroegtijdige vergrijzing
TCM identificeert het onderliggende patroon van onbalans en werkt aan het herstellen van de fundamentele harmonie, vanuit het besef dat wanneer het evenwicht terugkeert, de symptomen vanzelf verdwijnen.
Een patroon, geen afzonderlijke ziekte
Om dit concept verder toe te lichten, wil ik een heel interessant geval met je delen van een 48-jarige vrouw die bij mij langskwam om haar zorgen over veroudering te bespreken. Ze had ook last van typische overgangsverschijnselen, zoals opvliegers, slaapstoornissen en stemmingswisselingen.
Tijdens de perimenopauze neemt de yin-energie van een vrouw – die zorgt voor verkoeling en bevochtiging – sneller af dan haar yang-energie. Deze onbalans leidt tot een relatief teveel aan yang en een tekort aan yin, waardoor de doorstroming van qi (levensenergie) en bloed door het lichaam wordt verstoord.
Een tekort aan nier-yin is de hoofdoorzaak van veel tekenen van veroudering, zoals rimpels, een verslapte huid en andere menopauzale klachten. In de TCM ligt de sleutel tot verjongingsbehandeling – en het verlichten van menopauzale klachten – in het herstellen van deze onbalans.
Om de patiënte te helpen, voerde ik gezichtsverjongende acupunctuur uit in combinatie met lichaamsacupunctuur om de qi- en bloedcirculatie te verbeteren, en schreef ik Chinese kruidengeneeskunde voor om yin te voeden. Na een paar maanden behandeling kreeg de vrouw – die al zes maanden niet meer ongesteld was geweest – weer een regelmatige menstruatiecyclus. Haar angstgevoelens, opvliegers en andere menopauzale klachten verdwenen volledig, en de textuur en teint van haar gezichtshuid vertoonden een opmerkelijke verbetering.
Evenwicht brengen in het dagelijks leven
TCM bevordert een adaptief evenwicht, vergelijkbaar met een wip waarbij beide kanten dynamisch op elkaar inwerken om de harmonie te bewaren. Het gaat erom bewust een balans te vinden tussen activiteit en rust, tussen prikkels en bezinning, en tussen uiterlijke betrokkenheid en innerlijke rust – waarbij je jezelf aanpast aan veranderende behoeften in plaats van een starre scheiding tussen yin en yang op te leggen.
Dit is wat ik mijn patiënten vaak aanraad:
1. Richt je dag in volgens natuurlijke ritmes
De ochtend is van nature yang en staat voor actieve, naar buiten gerichte eigenschappen. Daardoor is het de ideale tijd om te sporten, te eten en je voor te bereiden op de veeleisende taken van de dag. De avond is yin en past bij rustgevende, ontspannende bezigheden zoals rustig stretchen of zelfreflectie, wat een goede nachtrust en een ontgifting van lichaam en geest bevordert.
2. Eet seizoensgebonden om de twee energieën in balans te brengen
Let op de ritmes van de natuur en pas je eetpatroon aan de seizoenswisselingen aan. De oude Chinese medische tekst “Huangdi Neijing” geeft de volgende richtlijn: “In de lente en de zomer moet je Yang voeden; in de herfst en de winter moet je Yin voeden.”
Sta tijdens het yang-seizoen wat eerder op – want het ochtendlicht ondersteunt de natuurlijke opkomst van yang in je lichaam –, eet lichte maaltijden en beweeg meer. Ga tijdens het yin-seizoen eerder slapen, eet voedzaam eten en houd jezelf warm.
3. Dagelijkse zelfreflectie en bewuste pauzes
Om lichaam en geest te helpen soepel over te schakelen tussen yang- en yin-toestanden, raad ik je ten zeerste aan om energiebalancerende oefeningen of een moment van zelfreflectie in te lassen, zodat de overgang van een stressvolle werkdag naar een rustige avond soepeler verloopt. Tot de basisoefeningen voor energiebalans uit het Oosten behoren meditatie en qigong.
Maak er een gewoonte van om dagelijks even stil te staan bij jezelf. Vraag jezelf af: Neigt mijn balans te veel naar activiteit of juist naar rust? Ben ik te geïrriteerd of juist te onverschillig? Welke kleine aanpassingen moet ik vandaag doen om mijn persoonlijke balans te herstellen?
Onthoud dat het in balans brengen van yin en yang niet draait om perfectie of rigide controle. Zelfs in het yin-yang-symbool zijn de twee energieën voortdurend in beweging, zoals blijkt uit hun respectievelijke lichte en donkere wervelingen die in elkaar vloeien en transformeren. Verandering zelf is de sleutel tot harmonie.
Ons lichaam weet al hoe het gezond moet zijn. Het heeft alleen wat hulp nodig om de weg naar balans terug te vinden. In de oudheid stond een lang leven gelijk aan gezondheid, waarbij mensen ernaar streefden langer te leven door in harmonie te leven met de natuur (de Dao). Tegenwoordig lijkt langdurige gezondheid echter moeilijk te bereiken, omdat mensen op zoek zijn naar snelle oplossingen voor de korte termijn.
Wat mij gelukkig maakt, is wanneer mijn patiënten begrijpen dat het verlengen van je levensduur zonder aandacht voor je gezondheid niet echt heilzaam is. Het doel van TCM is niet alleen het bereiken van een lang leven, maar een gezond lang leven – een leven dat niet alleen langer duurt, maar ook meer welzijn en balans biedt.
De standpunten in dit artikel zijn die van de auteur en komen niet noodzakelijkerwijs overeen met die van The Epoch Times.
Gepubliceerd door The Epoch Times (6 maart, 2026): Nature’s Twin Energies That Explain Why You Get Sick
