Toen de president van Palau, Surangel Whipps Jr. begin jaren negentig een MBA-opleiding volgde aan UCLA, waren zijn klasgenoten druk bezig met sollicitatiegesprekken en het najagen van lucratieve carrières. Whipps had iets anders voor ogen.
Zijn klasgenoten vroegen zich af waarom hij niet naar banen solliciteerde. Hij had een eenvoudig antwoord: “Ik ben hierheen gekomen om te studeren, maar mijn plan was om weer naar huis te gaan, ons familiebedrijf te helpen en me uiteindelijk in te zetten voor de publieke zaak.”
Whipps werd geboren in Baltimore als zoon van een Amerikaanse moeder en een Palauaanse vader. Daardoor had hij destijds de Amerikaanse nationaliteit. De grondwet van Palau verbiedt gekozen functionarissen echter om een dubbele nationaliteit te hebben.
Hoewel het op een gegeven moment voelde alsof Whipps de helft van zichzelf moest opgeven, deed hij afstand van zijn Amerikaanse staatsburgerschap.
“Ik heb er met mijn moeder over gesproken en de realiteit is dat we hier eigenlijk ons hele leven hebben gewoond. Mijn moeder zei: ‘Dit is ons thuis’”, vertelde hij.
“Ik voel me gezegend dat ik een Palauaan ben en in dit ongerepte paradijs — zoals wij het noemen —mag wonen.” Whipps werd in 2020 voor het eerst tot president gekozen en in 2024 herkozen voor een tweede termijn.
Vandaag de dag leidt Whipps een land dat hij vanwege zijn strategische ligging en groeiende geopolitieke belang omschrijft als een “bullseye”. “Ik geloof in de theorie — die president Reagan verwoordde — dat als je vrede wilt, die voortkomt uit kracht. President Trump zegt hetzelfde”, vertelde Whipps aan “American Thought Leaders” van The Epoch Times tijdens een interview in zijn presidentiële kantoor.
Dat betekent volgens hem dat Palau de juiste partners moet vinden om mee samen te werken — landen die dezelfde waarden van vrijheid, democratie en de rechtsstaat delen.
Whipps verwierp het idee dat zijn land zich simpelweg buiten de huidige geopolitieke concurrentiestrijd kan houden. Hij waarschuwde voor wat hij een “vals gevoel van veiligheid” noemde: de gedachte dat “we hier gewoon in de Stille Oceaan zitten en niemand in ons geïnteresseerd zal zijn, en dat we gewoon kunnen leven en gelukkig zijn”.
Achtereenvolgende koloniale machten — Spanje, Duitsland en Japan — bestuurden Palau voordat de eilandengroep in 1947 als trustgebied van de Verenigde Naties onder Amerikaans bestuur kwam. Palau werd in 1994 volledig onafhankelijk van het Amerikaanse trustschap en sloot vervolgens een overeenkomst van vrije associatie met de Verenigde Staten.
In maart 2024 trad een vernieuwde overeenkomst over de herziening van het verdrag in werking. Die voorziet gedurende twintig jaar in 889 miljoen dollar (770 miljoen euro) aan Amerikaanse subsidies en bijdragen aan een trustfonds voor Palau, bestemd voor onderwijs, gezondheidszorg, het milieu, de rechtspleging, openbare veiligheid en audits.
Weerstand bieden tegen China
Een andere langdurige diplomatieke partner van Palau is Taiwan. De twee landen onderhouden sinds 1999 formele betrekkingen.
Maar het Chinese regime probeert Palau volgens Whipps ertoe te bewegen Taiwan de rug toe te keren en zelf diplomatieke betrekkingen met China aan te knopen.
Whipps zei dat Chinese functionarissen hebben geprobeerd hem voor zich te winnen door China in een gunstig daglicht te stellen en hem vervolgens te waarschuwen dat hij zich aan hun regels moest houden.
“Eerst vertellen ze me hoe geweldig ze zijn, en vervolgens draaien ze zich om en zeggen ze: ‘Als je je niet gedraagt, slaan we je in elkaar’”, zei hij.
“Ik weet niet hoe je dat moet vertalen naar het winnen van iemands steun, maar meestal bereik je dat niet op deze manier.”
Toerisme is volgens Whipps een van de manieren waarop China druk probeert uit te oefenen.
“Ze vertelden ons: ‘O, we kunnen alle hotels bouwen die jullie willen en een miljoen toeristen naar jullie toe brengen’”, zei hij. Tegelijkertijd heeft het regime gedreigd de stroom Chinese toeristen stop te zetten als Palau zijn diplomatieke erkenning niet van Taipei naar Peking verlegt.
“Dat is steeds het verhaal geweest”, zei Whipps.
Zelfs als hij zich niet zou inzetten voor steun aan Taiwan, zou het vooruitzicht van een miljoen Chinese toeristen per jaar volgens Whipps nauwelijks aantrekkelijk zijn. Een toestroom van die omvang “zou het prachtige, ongerepte milieu” van zijn land vernietigen.
Palau heeft ongeveer 17.600 inwoners.
Toerismegerelateerde activiteiten zijn goed voor maximaal 40 procent van de economie van Palau.
De EconMAP-review voorspelt dat de economische activiteit die verband houdt met toerisme in het begrotingsjaar 2026 met 28 procent zal groeien.
Hoe belangrijk toerisme is voor de economie van Palau blijkt ook uit de verhouding tussen de uitgaven van bezoekers en het bruto binnenlands product van het land. Die verhouding liep volgens een rapport van het IMF op tot 50 procent. China heeft uitgaand toerisme herhaaldelijk als drukmiddel ingezet door goedkeuringen voor groepsreizen aan te scherpen en reisadviezen uit te vaardigen om landen die afhankelijk zijn van Chinese bezoekers onder druk te zetten.
Taiwan, Japan en Zuid-Korea kregen tijdens politieke of veiligheidsconflicten te maken met vergelijkbare onofficiële beperkingen. Dat laat zien hoe het Chinese regime toerisme als middel voor dwang kan inzetten.
In 2017 verbood Peking Chinese reisorganisaties om pakketreizen naar Palau te verkopen, waardoor het aantal bezoekers sterk daalde.
Uit gegevens van de regering van Palau blijkt dat het aantal Chinese bezoekers daalde tot ongeveer 55.000 in 2017 en 28.000 in 2019, tegenover ruim 91.000 in 2015. De druk kwam half augustus opnieuw naar voren, toen Peking zijn burgers waarschuwde niet naar de eilandstaat te reizen vanwege zorgen over diefstal en beroving. De eilandengroep staat internationaal juist bekend als een veilige reisbestemming met een laag misdaadcijfer.
De reiswaarschuwing van Peking kwam slechts enkele weken voordat Palau de 55e jaarlijkse bijeenkomst van de leiders van het Pacific Islands Forum (PIF) zou organiseren. Aan deze bijeenkomst namen 18 landen uit de Stille Oceaan deel, waaronder Australië en Nieuw-Zeeland. Het forum eindigde op 4 september.
De Taiwanese minister van Buitenlandse Zaken, Lin Chia-lung, woonde de bijeenkomst bij op uitnodiging van Whipps.
In een eerder exclusief interview met The Epoch Times zei Whipps dat hij een poging van een Chinese diplomaat om Taipei van de bijeenkomst uit te sluiten, had afgewezen.
Het geschil onderstreepte de inspanningen van China om zijn agenda aan Palau op te leggen.
Chinese functionarissen hebben Palau volgens Whipps beschuldigd van “illegale activiteiten” onder het “één-Chinaprincipe”.
Hij wijst die beschuldiging van de hand.
“Het is duidelijk dat Palau Taiwan erkent, dus het ‘één-Chinaprincipe’ is niet van toepassing in Palau. Het geldt alleen in landen die China erkennen”, zei Whipps. “Wij vinden dat ieder land dat het recht heeft om zijn eigen toekomst te bepalen, dat recht ook moet kunnen uitoefenen.”
Veel landen, waaronder de Verenigde Staten, hanteren een “één-Chinabeleid”, waarin wordt gesteld dat er slechts één soevereine staat bestaat met de naam “China”. Dat beleid verschilt van het “één-Chinaprincipe”, waarmee het Chinese regime soevereiniteit over Taiwan claimt.
Whipps zei dat ook de houding van China tegenover kleinere landen hem had getroffen. Hij vertelde over een gesprek met een Chinese diplomaat over de aanspraak van Palau op een uitgebreid continentaal plat.
Toen hij suggereerde dat er op regeringsniveau mogelijk sprake was van een misverstand over de aanspraken van Palau op het continentaal plat, antwoordde de diplomaat dat Palau een “klein land” was dat “niet zoveel van de oceaan zou moeten bezitten”.
Volgens Whipps illustreerde het incident een gebrek aan wederzijds respect voor internationale regels.
Palau heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk geprotesteerd tegen het binnendringen van Chinese schepen in zijn exclusieve economische zone, waaronder bij de Kyushu-Palau Ridge, een geologische structuur op de oceaanbodem in de Filipijnse Zee.
Drugscrisis
Palau worstelt, net als landen in de hele Stille Oceaan, met een illegale drugscrisis waarbij methamfetamine en cocaïne betrokken zijn. Volgens Whipps is daarbij sprake van een gebrek aan samenwerking vanuit Peking.
“We weten dat de meeste [drugs] meekomen op vluchten vanuit Macau en Hongkong”, zei Whipps.
Hij zei dat hij de kwestie bij de Chinese autoriteiten had aangekaart en hen had opgeroepen te voorkomen dat drugs aan boord van vluchten worden gebracht. Volgens hem hebben ze “ons op dat gebied niet erg geholpen”.
Volgens gegevens die Whipps dit jaar aanhaalde in zijn State of the Republic-toespraak, waren er in 2024 in Palau 15 veroordelingen voor methamfetaminegerelateerde misdrijven. Daarbij werden boetes opgelegd van in totaal 195.750 dollar (169.649 euro). Het aantal veroordelingen was drie keer zo hoog als in het begrotingsjaar 2019. In 2025 steeg het aantal veroordelingen naar 21 en liepen de boetes op tot 362.000 dollar (313.000 euro).
Volgens het ministerie van Justitie van Palau werden in 2025 verschillende Chinese staatsburgers schuldig bevonden aan drugsgerelateerde feiten en veroordeeld. De toename van drugsgerelateerde veroordelingen zorgt voor steeds meer druk op de gevangenissen van Palau.
“Ze vullen onze gevangenissen”, zei Whipps. “Het overspoelt onze systemen.”
Hij merkte op dat drugsgerelateerde daders inmiddels 15 procent van de gevangenispopulatie van het land uitmaken — een aandeel dat volgens hem blijft groeien.
Palau werkt samen met de Verenigde Staten om de drugscrisis aan te pakken.
“Ik heb dit voortdurend bij de Verenigde Staten aangekaart”, zei Whipps.
Hij heeft om hulp gevraagd bij de Amerikaanse Drug Enforcement Administration, de FBI, Amerikaanse militaire inlichtingendiensten en het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid. Ook heeft hij Amerikaanse aanklagers gevraagd om zaken te vervolgen.
De kwestie staat bovenaan de agenda van de halfjaarlijkse bijeenkomst van het U.S.–Palau Joint Committee, aldus Whipps. Tijdens de bijeenkomst in maart in Koror spraken Palauaanse functionarissen met vertegenwoordigers van het Amerikaanse Indo-Pacific Command en andere Amerikaanse overheidsinstanties over illegale drugs en bredere veiligheidssamenwerking.
In februari ondertekende Whipps een decreet waarmee een nationale werkgroep werd ingesteld om illegale drugs te bestrijden.
Whipps vraagt de Verenigde Staten om meer directe steun bij de handhaving van de wet.
Volgens de overeenkomst tussen beide landen “zou de Verenigde Staten een actieve rol moeten spelen”, zei hij.
“We blijven praten, maar soms komt het simpelweg niet snel genoeg tot inzet van mensen ter plaatse”, zei Whipps.
Jan Jekielek heeft bijgedragen aan dit verslag.
Gepubliceerd door The Epoch Times ( september 2026): The Island President Standing Up to Beijing
