Op 24 januari kondigde de Chinese Communistische Partij (CCP) onderzoeken aan naar twee van de hoogste militaire figuren van het land — vicevoorzitter van de Centrale Militaire Commissie (CMC) Zhang Youxia en hoofd van de Joint Staff Department Liu Zhenli — die worden beschuldigd van “ernstige schendingen van discipline en wet”.
De stap, ongebruikelijk in zowel tempo als omvang, heeft tot speculatie geleid onder China-kenners en waarnemers. Velen van hen menen dat het niet gaat om een routineuze anticorruptiezaak, maar om een politieke crisis binnen de top van het Volksbevrijdingsleger (People’s Liberation Army – PLA) van de CCP.
Razendsnelle zuivering aan de top
Zhang en Liu behoren tot de machtigste militairen in China. Zhang, lid van het Politbureau en een van slechts twee vicevoorzitters van de Centrale Militaire Commissie, werd al lange tijd gezien als een sleutelfiguur voor de controle van de Chinese leider Xi Jinping over het leger. Liu, lid van de CMC en tevens hoofd van de Joint Staff Department, hield toezicht op de operationele commandostructuur binnen het Volksbevrijdingsleger.
Volgens analisten is hun plotselinge val opvallend omdat Zhang en Liu binnen enkele dagen na hun ogenschijnlijke verdwijning publiekelijk werden genoemd — wat erop wijst dat Peking er belang bij had een duidelijk en onmiddellijk signaal af te geven.
Ter vergelijking: toen de voormalige vicevoorzitter van de Centrale Militaire Commissie He Weidong begin 2025 uit het publieke zicht verdween, wachtte de CCP maanden voordat er formeel een onderzoek werd aangekondigd.
Het was opvallend dat beide mannen vorige week de openings- en sluitingsceremonie van een hoog politiek seminar voor provinciale en ministeriële functionarissen hadden gemist. Hun afwezigheid wakkerde speculaties aan, nog vóór de officiële bekendmaking. Het laatste bevestigde publieke optreden van Zhang dateert van 22 december 2025, toen hij een ceremonie leidde waarbij hoge officieren tot generaal werden bevorderd en hij bevelen voorlas die door Xi waren ondertekend.
Beschuldigingen over verijdelde staatsgreep
Bij gebrek aan transparantie vanuit Peking hebben Chinese analisten en commentatoren buiten China het vacuüm gevuld met uiteenlopende verklaringen. Sommigen beweren dat Zhang en Liu betrokken waren bij een mislukte staatsgreep tegen Xi.
Du Wen, voormalig juridisch adviseur van de regering van Binnen-Mongolië — die China ontvluchtte en nu in België woont — zei in zijn YouTube-podcast dat Zhang en Liu naar verluidt probeerden steun te mobiliseren binnen het leger onder het motto “de Partij redden”, maar ze werden uiteindelijk ontmaskerd door een interne informant. Volgens deze lezing van Du Wen, handelde Xi snel om hen uit te schakelen, uit vrees dat bondgenoten van Zhang troepen richting Peking zouden kunnen mobiliseren.
Du zei dat eenheden van het Volksbevrijdingsleger in verhoogde staat van paraatheid waren gebracht, waarbij verplaatsingen werden stilgelegd en externe communicatie werd beperkt. Hij omschreef de situatie als het meest gespannen moment in de geschiedenis van het PLA sinds de communisten in 1949 de macht in China overnamen. Het was als een weerspiegeling van wat hij beschreef als het diepe wantrouwen van Xi tegenover het militaire establishment.
De in de VS gevestigde veteraan-commentator over Chinese politiek Cai Shenkun, schreef op X dat naast Zhang minstens 17 hoge officieren waren vastgezet in een gecoördineerde operatie waarbij elitetroepen en het hoogste disciplinaire orgaan van de Partij betrokken waren. Hij sprak van een “zware militaire omwenteling”.
De voormalige Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn deelde de opmerkingen van Cai opnieuw. Hij waarschuwde dat de ogenschijnlijke onrust binnen de CCP en het PLA directe gevolgen zou kunnen hebben voor het Amerikaanse buitenlandse beleid en de militaire positie in de Indo-Pacific.
Verraad van binnenuit
Andere commentatoren wijzen eerder op verraad dan op openlijke rebellie. Zeng Jieming, een voormalig Chinese journalist, zei tegen The Epoch Times dat de plotselinge aankondiging de extreme volatiliteit van de elitepolitiek onder Xi benadrukte.
“Xi Jinpings diepgewortelde achterdocht lijkt sterk op die van Mao Zedong”, zei hij.
Een populaire Taiwanese YouTuber die bekendstaat als “Pa Chiung” en bijna 1,3 miljoen volgers heeft, zei dat Zhang ervan overtuigd was dat zijn plannen veilig waren, maar dat hij uiteindelijk werd verraden door iemand uit zijn directe omgeving. Volgens deze lezing startte Xi een preventieve zuivering zodra het vermeende complot aan het licht kwam.
Pa Chiung zei dat juist de snelle officiële aankondiging veelzeggend was. Als het slechts om corruptie zou gaan, zo stelde hij, had de CCP de bekendmaking waarschijnlijk uitgesteld, zoals in eerdere zaken. In plaats daarvan leek Peking vastbesloten om potentiële bondgenoten, twijfelende facties en civiele functionarissen die misschien overwogen zich aan te sluiten bij het kamp van Zhang, te intimideren.
Strategische implicaties
Los van de interne machtsstrijd binnen de CCP lopen de meningen van analisten sterk uiteen over wat de zuivering betekent voor de regionale veiligheid — in het bijzonder rond de Straat van Taiwan.
Zeng waarschuwde dat de machtsconsolidatie van Xi, plannen voor militaire actie tegen Taiwan zou kunnen versnellen. Het verwijderen van hoge functionarissen met ervaring op het slagveld maakt dat er minder stemmen overblijven die risicovolle beslissingen op professionele gronden durven of kunnen tegenspreken.
Pa Chiung ging nog verder en stelde dat de vernietiging van wat hij een anti-Xi-factie noemde, China richting interne instabiliteit of zelfs een burgerconflict zou kunnen duwen. Tegelijkertijd verscherpt Xi zijn focus op ‘nationale eenwording’ met Taiwan als verenigend doel.
Peking beschouwt Taiwan al lange tijd als onderdeel van China, ondanks het feit dat het eiland zelfbesturend is.
Ondanks de dramatische beschuldigingen die online circuleren, waarschuwden sommige analisten om de interne machtsstrijd binnen de CCP niet te overschatten. Zeng zei dat eliteconflicten, ongeacht de uitkomst, waarschijnlijk het lijden van het Chinese volk niet zullen verlichten en de aard van de autoritaire CCP-heerschappij niet fundamenteel zullen veranderen.
“Wie er ook aan de macht komt zal diep verbonden blijven met de CCP”, zei hij. “Alleen de val van de CCP kan China echt veranderen.”
Fang Xiao, Luo Ya en Tang Bing hebben bijgedragen aan dit verslag.
Gepubliceerd door The Epoch Times (25 januari 2026): Beijing’s Purge of Top Military Leaders Raises Questions About Stability: Analysts
