Beleidsmakers in Washington hebben enorme inspanningen geleverd om de dreigingen van China het hoofd te bieden, maar wat als het communistische regime plotseling zou instorten?
Dat is een vraag die Miles Yu, directeur van het China Center aan het Hudson Institute, stelt in een recent opiniestuk in The Washington Times.
“De grootste strategische uitdaging die China vormt, is misschien niet wat er gebeurt als de Chinese Communistische Partij [CCP] slaagt, maar wat er gebeurt als zij plotseling faalt”, schreef hij in de column die op 14 september werd gepubliceerd.
Yu voorspelde geen onmiddellijke ineenstorting en gaf evenmin een tijdschema voor een regimewisseling. In plaats daarvan benadrukte hij dat dergelijke scenarioplanning zelden voorkomt in het publieke debat onder westerse beleidsmakers.
“Dat is een gevaarlijk gebrek aan voorstellingsvermogen”, schreef Yu.
Hij wees op een reeks instortende regimes in Oost-Europa in 1989 en de val van de Sovjet-Unie twee jaar later, en zei dat dictaturen “schijnbaar permanent” kunnen lijken tot het moment dat ze verdwijnen.
“De CCP kan nog decennia standhouden, of ze kan met dezelfde adembenemende snelheid instorten als de communistische regimes in 1989”, schreef Yu, adviseur van de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo tijdens de eerste ambtstermijn van president Donald Trump. “We kunnen niet weten wanneer, maar de geschiedenis geeft ons geen excuus om twee keer verrast te worden.”
Het communistische regime beschikt over het wereldwijd grootste leger qua personeelsaantal, een omvangrijk veiligheids- en inlichtingenapparaat, geavanceerde biologische laboratoria en kernwapens. Chinese staatsbedrijven zijn verweven met mondiale toeleveringsketens. Door decennia van repressieve maatregelen, variërend van religieuze vervolging tot dwangarbeid, zouden er volgens Yu talrijke problemen moeten worden aangepakt mocht de CCP plotseling ten val komen.
De plotselinge ineenstorting van de CCP zou volgens hem kunnen leiden tot crises op militair, financieel, humanitair en politiek gebied, evenals tot een proliferatiecrisis. Hij drong er bij Washington op aan een interdepartementaal mechanisme op te zetten om de plannen voor een noodscenario na de CCP te coördineren.
“Voorbereid zijn op een China na het communisme is geen beleid gericht op regimeverandering. Het is een verzekering tegen de meest ingrijpende politieke noodsituatie van de 21e eeuw”, schreef hij.
‘Endgame’
Analisten zeiden dat de mogelijkheid van een onverwachte ineenstorting van de CCP serieus genomen moet worden.
“Er zijn veel redenen waarom mensen beweren dat het regime elk moment zou kunnen instorten. Een daarvan is dat het aan legitimiteit ontbreekt – het geniet niet langer het vertrouwen van de gewone man”, vertelde Feng Chongyi, universitair hoofddocent aan de University of Technology Sydney, aan The Epoch Times.
“Het regime bevindt zich in een precaire situatie. Je zou kunnen zeggen dat het al in de ‘eindfase’ is beland, of zoals de Chinezen het noemen, ‘garbage time’.”
De aanhoudende vastgoedcrisis, die de spaargelden van miljoenen gezinnen heeft uitgehold, laat geen tekenen van einde zien. Tegen de achtergrond van een zwakke vraag en hevige concurrentie hebben de maatregelen van de autoriteiten de winsten van kleine en middelgrote bedrijven nog verder onder druk gezet, wat heeft geleid tot een golf van banenverlies en faillissementen. Uit het meest recente rapport blijkt dat bijna een op de vijf jonge Chinezen werkloos is.
“Niemand weet of er een incident zal plaatsvinden dat een grootschalige, landelijke opstand zal ontketenen”, zei Feng.
“[Als dat gebeurt,] zouden de autoriteiten het leger kunnen inzetten om de opstand neer te slaan. Als het leger weigert bevelen op te volgen, zou dat een verdeeldheid binnen de heersende elite kunnen veroorzaken, wat mogelijk tot de omverwerping van het regime leidt.”
In Peking hebben de aanhoudende zuiveringen de hoogste ambtenarenrangen door elkaar geschud op een schaal en met een snelheid die sinds Mao Zedong niet meer zijn voorgekomen. Drie topfunctionarissen zijn feitelijk uitgesloten van het Politbureau, het op één na machtigste orgaan van de CCP.
Binnen het leger zijn de afgelopen drie jaar tientallen generaals in ongenade gevallen. In de Centrale Militaire Commissie, het hoogste besluitvormingsorgaan van het leger, zijn vijf van de zes leden gezuiverd. Er zijn nog maar twee mannen over in deze commissie: de Chinese leider Xi Jinping en een generaal die de politieke zuivering doorvoert.
“De herhaalde zuiveringen laten op zijn minst zien dat Xi Jinping het gevoel heeft dat hij de mensen om hem heen niet kan vertrouwen”, zei Feng. “De machtsstrijd en het wederzijdse wantrouwen binnen de leiding zouden ook kunnen uitmonden in een onverwacht intern conflict, wat er uiteindelijk toe zou leiden dat Xi uit zijn ambt wordt gezet.
“Al het brandbare materiaal ligt er al. Niemand weet wat uiteindelijk de vonk zal zijn die het kruitvat doet ontploffen.”
‘Machtsvacuüm’
Xi heeft tijdens zijn 13-jarige bewind de macht gecentraliseerd. Op 73-jarige leeftijd vertoont Xi weinig tekenen dat hij van plan is af te treden. Hij heeft de weg naar een bewind voor onbepaalde tijd al vrijgemaakt door in 2018 de beperking van twee ambtstermijnen voor de staatsvoorzitter uit de grondwet te schrappen.
“Stel dat er op een dag iets met Xi zou gebeuren – of dat nu komt doordat zijn gezondheid het begeeft of om een andere reden – en hij geen bevelen meer zou kunnen geven, wie zou er dan precies de leiding over de Partij hebben?”, aldus Sheng Xue, een in Toronto gevestigde schrijver en commentator die China al meer dan twee decennia volgt.
Technisch gezien beschikt het regime over bepaalde procedures voor een dergelijk scenario, maar “Xi heeft die instellingen in feite vervangen door zijn eigen persoonlijke manier van regeren”, vertelde Sheng aan The Epoch Times.
Zelfs als de regels helpen vaststellen wie de verantwoordelijkheid op zich moet nemen, betekent dat volgens Sheng nog niet dat de functionarissen daadwerkelijke bevoegdheid of invloed hebben binnen de Partij.
“Op dat moment zou de Partij geen centrale figuur meer hebben, terwijl het leger ook geen duidelijke opperbevelhebber meer zou hebben. Dat zou neerkomen op een dubbel machtsvacuüm”, zei Sheng.
Onder Xi is de CCP opgeschoven naar een “extreem autoritair en totalitair model”, aldus Sheng.
“Als de partij plotseling zou instorten, zou dat tot een zeer chaotische situatie kunnen leiden. Daarom ben ik van mening dat de Verenigde Staten een stappenplan moeten hebben voor een dergelijk scenario”, zei Sheng.
Kernkoppen
Het grootste risico bij een plotselinge ontbinding van de centrale autoriteiten van de CCP zou het verlies van controle over massavernietigingswapens zijn, aldus Shen Ming-shih, een Chinese militaire deskundige bij het Instituut voor Onderzoek naar Nationale Defensie en Veiligheid, een in Taiwan gevestigde denktank.
Het Volksbevrijdingsleger beschikt sinds medio 2024 over meer dan 600 kernkoppen, een aantal dat volgens de laatste beoordeling van het Pentagon naar verwachting zal stijgen tot 1.000 in 2030.
“Wie zou er verantwoordelijk zijn voor deze kernkoppen als er onrust uitbreekt tijdens de overgang naar de periode na de CCP?”, vroeg Shen.
“Als het land op dat moment in een burgeroorlog zou vervallen en verschillende militaire of politieke facties de controle over die kernwapens zouden krijgen, zou het risico groter zijn dat de interne machtsstrijd escaleert tot een nucleair conflict.”
Hoewel de politieke toekomst van China door het Chinese volk moet worden bepaald, is het volgens hem noodzakelijk dat de internationale gemeenschap zich hierop voorbereidt.
“De Verenigde Staten en hun bondgenoten, evenals de buurlanden van China, hebben een noodplan nodig”, aldus Shen.
Het belangrijkste doel is te voorkomen dat kernwapens en gevoelige technologie in verkeerde handen terechtkomen, of dat nu het wereldwijde netwerk van de zwarte markt is of zelfs extremistische groeperingen elders, vertelde Shen aan The Epoch Times.
Henry Gao, hoogleraar rechten aan de Singapore Management University, riep de Verenigde Staten en hun bondgenoten op om een duidelijk stappenplan op te stellen.
“Bereid u voor op de integratie van een democratisch, vreedzaam en welvarend China, of loop het risico geconfronteerd te worden met nog een Rusland – of erger nog, meerdere Ruslanden”, schreef hij op 16 september op X.
Gordon Chang, China-commentator en auteur van “Plan Red: China’s Project to Destroy America”, sloot zich op sociale media aan bij deze boodschap.
“Het Chinese regime is kwetsbaar. Laten we het Chinese communisme niet redden – voor de vierde keer”, zei hij.
Luo Ya heeft aan dit rapport bijgedragen.
Origineel gepubliceerd door The Epoch Times (20 september 2026): Expert Urges US to Prepare for Sudden Collapse of Communist Regime in China
