Europese landen verhogen hun defensie-uitgaven als reactie op de toenemende dreigingen van niet alleen Rusland, maar ook China en Iran, temidden van de groeiende bezorgdheid dat de Verenigde Staten hun militaire paraplu van het continent zouden kunnen terugtrekken.
De Europese Unie wil er zeker van zijn dat het extra geld in Europa zelf wordt uitgegeven.
Op 18 maart onthulde de EU een strategiedocument met de naam Readiness 2030, waarin de 27 lidstaten worden aangemoedigd om zoveel mogelijk militaire uitrusting te kopen bij leveranciers in Europa, in plaats van in de Verenigde Staten of elders.
De Europese vereniging van lucht- en ruimtevaart-, veiligheids- en defensie-industrieën, die 3.000 bedrijven vertegenwoordigt, zegt dat de gecombineerde industrieën in 2023 een omzet van 290,4 miljard euro zullen boeken, een stijging van 10 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Wie maakt de militaire vliegtuigen, schepen en andere uitrusting van Europa en waar zitten de tekorten?
Vliegtuigen: Strijd voor het luchtruim
Luchtsuperioriteit wordt al sinds de Slag om Engeland in 1940 beschouwd als essentieel om een land te verdedigen tegen een indringer, en de ruggengraat daarvan wordt gevormd door de gevechtsvliegtuigen.
In 2025 vliegen de Europese luchtmachten met vier belangrijke straaljagers, waarvan er drie in Europa worden gemaakt en één in de Verenigde Staten.
Een consortium van bedrijven uit Groot-Brittannië, Duitsland, Italië en Spanje maken samen het Eurofighter Typhoon gevechtsvliegtuig.
In totaal zijn er 729 Typhoons besteld en zijn er bijna 600 in gebruik bij de luchtmachten van Duitsland, Oostenrijk, Spanje, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Saoedi-Arabië, Oman en Qatar.
De meeste Typhoons, zoals die waarmee de Britse Royal Air Force vliegt, zijn uitgerust met een 27 mm Mauser kanon, ASRAAM (Advanced Short Range Air-to-Air Missile, geavanceerde lucht-lucht raketten voor de korte afstand), Meteor (radar gestuurde luch-lucht raketten voor de langere afstand) en AIM-120 AMRAAM (geavanceerde lucht-luchtraket voor de middellange afstand) lucht/lucht raketten, Paveway II en Paveway IV precisiegeleide bommen en zowel Storm Shadow (kruisrakket voor lange afstand) als Brimstone lucht/grond raketten (oa gebruikt voor het beschieten van tanks of andere bewegende gronddoelen).
De drie grootste bedrijven in het Eurofighter-consortium zijn Airbus, BAE Systems en Leonardo.
Leonardo, uit Italië, assembleert ook in de VS geproduceerde F-35 Lightning II gevechtsvliegtuigen voor de Italiaanse en Nederlandse marine.
De F-35 Lightning II, ontworpen en gebouwd door de Amerikaanse gigant Lockheed Martin, is ook de steunpilaar van de luchtmachten van België, Denemarken, Finland, Noorwegen, Polen en Zwitserland.
De Fransen hebben het Eurofighter-project afgewezen en hun luchtmacht is voornamelijk uitgerust met de Dassault Rafale.
In augustus vorig jaar kondigde Dassault aan dat het een deal had getekend om 12 Rafales aan Servië te verkopen. De Rafale is ook in gebruik bij de luchtmachten van Griekenland, Egypte, India en Kroatië. Indonesië heeft ook toegezegd om een aantal van de jets te kopen.
Saab, uit Zweden, produceert het Gripen gevechtsvliegtuig, dat wordt gebruikt door de luchtmachten van Brazilië, Hongarije, Zuid-Afrika, Thailand, Tsjechië en Zweden zelf.
In het verleden vlogen veel luchtmachten in Oost-Europa met MIG-gevechtsvliegtuigen uit het Sovjettijdperk, maar de laatste daarvan werd in december 2024 door Kroatië uitgefaseerd.
Schepen, onderzeeërs: het tij keert
Veel landen in Europa hebben een trots scheepsbouwverleden, vooral Groot-Brittannië en Duitsland, die tussen 1906 en 1914 een wedstrijd hielden om te zien wie de meeste slagschepen kon bouwen.
In juni 1916, tijdens de Eerste Wereldoorlog, waren veel van deze slagschepen betrokken bij de Slag om Jutland.
Een van de grootste scheepsbouwbedrijven in Europa is British Aerospace Systems (BAE), dat van alles maakt, van vliegdekschepen tot onderzeeërs.
BAE ontstond in 1999 toen British Aerospace, een fabrikant van vliegtuigen, munitie en marinesystemen, concurrent Marconi Electronic Systems kocht, een dochteronderneming van General Electric Company (GEC) die zich bezighield met defensie-elektronica en marine-scheepsbouw.
De grootste Duitse militaire scheepsbouwer is Naval Vessels Lürssen, dat werven heeft in Hamburg, Wilhelmshaven en Wolgast, en fregatten, korvetten, offshore patrouillevaartuigen en snelle patrouilleboten bouwt.
De belangrijkste militaire scheepsbouwer van Frankrijk is de Naval Group, die deels in handen is van de Franse staat en deels van het bedrijf Thales. Het heeft scheepswerven in Brest, Lorient en Toulon.
Naval Group, waarvan de oorsprong teruggaat tot de 17e eeuw, bouwde in 2019 het vliegdekschip Charles de Gaulle en de Suffren, de eerste Barracuda-klasse nucleaire onderzeeër van de Franse marine.
Een ander Frans bedrijf, Safran, levert navigatietechnologieën voor nucleaire onderzeeërs, die onder water moeten opereren in een omgeving waar ze geen gebruik kunnen maken van plaatsbepalingssatellieten.
Navantia, de Spaanse staatsscheepsbouwer, heeft scheepswerven in El Ferrol en La Coruña, beide in Galicië.
Het Italiaanse defensiebedrijf Fincantieri is sterk betrokken bij scheepsbouw en onderzeebootsystemen en is gevestigd in Genua, Ancona en Marghera, vlakbij Venetië.
Het bouwde in 2008 het vliegdekschip Cavour voor de Italiaanse marine en heeft ook onderzeeërs gebouwd voor de Italiaanse en Duitse marine. Ook heeft het een reeks andere oorlogsschepen gebouwd, waaronder twee FCX07 snelle aanvalsschepen voor de marine van de Verenigde Arabische Emiraten.
Artillerie: meer waar voor het Europese geld
Sinds de oorlog in Oekraïne begon in februari 2022 en Europese landen wapens begonnen te leveren aan Kiev, is de productie van artillerie en munitie op het hele continent explosief gestegen.
The Economist meldde op 20 maart dat de twee grootste buskruitproducenten van Europa, Chemring Nobel uit Noorwegen en het Franse Eurenco, hun capaciteit sinds 2022 hebben verdubbeld.
Er zijn verschillende grote producenten van artillerie en munitie in Europa.
Na de overname van het Zweedse artilleriebedrijf Bofors produceert BAE marinegeschut, zoals de Bofors 40 Mk4 en de 57mm Mk110, die is gemonteerd op de National Security Cutter van de Amerikaanse kustwacht.
Het bedrijf produceert ook een scala aan munitie, van kogels voor handvuurwapens tot 105mm artilleriekogels.
Nammo, dat voor gelijke delen in handen is van de Noorse overheid en het Finse bedrijf Patria Oyj, zegt op zijn website dat het “één van de belangrijkste leveranciers ter wereld is van speciale munitie, schoudervuurwapens en raketmotoren”.
Het Duitse Rheinmetall produceert wapens en munitie van groot en middelgroot kaliber en voortstuwingssystemen en zegt op zijn website: “Rheinmetall heeft de basis gelegd voor een toekomstig 100kW laserwapensysteem en de fundamentele haalbaarheid ervan aangetoond.”
Tanks: het wapen van gisteren?
In de afgelopen jaren is het argument naar voren gebracht dat tanks overbodig zijn geworden door de opkomst van drones.
De door drones geassisteerde overwinning van Azerbeidzjan op Armeense troepen in Nagorno-Karabach in 2023 en de kwetsbaarheid van zowel Russische als Oekraïense tanks in het huidige conflict werden gebruikt om dat argument te ondersteunen.
Tanks, die miljoenen ponden kosten, kunnen vernietigd worden door drones, die slechts een paar honderd dollar kosten.
Maar de Europese strijdkrachten blijven investeren in tanks en er worden inspanningen gedaan om ze te verbeteren en ze geschikt te maken voor het drone-tijdperk.
BAE, dat tanks maakt zoals de in Zweden gemaakte CV90 IFV, heeft het ADAPTIV-systeem uitgevonden, dat volgens het bedrijf tanks “onzichtbaar maakt voor infrarood en andere bewakingstechnologie”.
Het bedrijf zegt op zijn website dat ADAPTIV bestaat uit “lichtgewicht zeshoekige pixels die elektrisch worden aangedreven door de systemen van het voertuig”.
Milrem, uit Estland, is een pionier op het gebied van onbemande, robotachtige tanks.
Het bedrijf maakt het Integrated Modular Unmanned Ground System (iMUGS), de Combat Unmanned Ground Systems (CUGS) – miniatuurtanks die infanterie kunnen ondersteunen – en het Type-X robotgevechtsvoertuig.
Op de DSEI (Defence and Security Equipment International) beurs in Londen in september 2025, tekende Milrem een memorandum van overeenstemming met het Zweedse bedrijf Clavister om “AI-ondersteunde cyberbeveiliging voor onbemande militaire voertuigen te ontwikkelen”.
Maar het kan nog wel enkele jaren duren voordat een grote, onbemande tank met een zwaar kanon klaar is voor het slagveld.
De steunpilaar van de gepantserde korpsen van de meeste Europese legers zijn de Leopard 2 van Duitse makelij, de Leclerc XLR van Frankrijk en de Challenger 2 van Groot-Brittannië, hoewel Polen onlangs de eerste van de 250 in de VS geproduceerde M1A2 Abrams tanks in ontvangst heeft genomen.
De Leopard 2 tank wordt geproduceerd door KNDS (voorheen Krauss-Maffei Wegmann), met aanzienlijke steun van Rheinmetall, terwijl KNDS France (voorheen Nexter Systems) de Leclerc XLR maakt.
Op de website zegt KNDS Frankrijk dat de verbeterde Leclerc XLR “een anti-IED (Improvised Explosive Devices, een algemene term voor de aanduiding van onder anders ‘huis-gemaakte explosieven) stoorsysteem, anti-RPG (Rocket-Propelled Grenade, een term die wordt gebruikt voor de aanduiding van onder andere draagbare anti-tank granaatwerpers) 360 graden bescherming en mijnbescherming” zal hebben.
De Challenger 2 wordt binnenkort vervangen door de Challenger 3, een joint venture tussen BAE en Rheinmetall.
Drones: de race om de productie op te schalen
Het conflict in Oekraïne heeft laten zien hoe dodelijk drones kunnen zijn, niet alleen op het slagveld zelf maar ook ver van de frontlinies.
Rusland heeft drones en raketten gebruikt om de Oekraïense energie-infrastructuur en burgerdoelen in Kiev en andere steden aan te vallen, terwijl Oekraïne het gemunt heeft op steden zover weg als Moskou, maar ook op vliegvelden en schepen.
Onbemande vliegtuigen (UAV’s of Unmanned Aerial Vehicles) worden al twee of drie decennia gebruikt, maar de technologie is de afgelopen vijf jaar met sprongen vooruit gegaan.
Toen Azerbeidzjan Armenië versloeg in het Nagorno-Karabach-conflict in 2020, en opnieuw in 2023, was het gebruik van honderden in Turkije gemaakte Bayraktar TB2-drones een belangrijke factor.
In dit artikel uit december 2023 van het RAF-magazine schreef de Britse Flight Lieutenant Chris Whelan dat andere landen probeerden het succes van Azerbeidzjan te evenaren. Hij zei dat drones “waarschijnlijk een vast onderdeel worden van het slagveld in de toekomst”.
Baykar, het bedrijf dat de Bayraktar TB2 maakt, is gevestigd in Esenyurt, vlakbij Istanbul. Volgens het Marokkaanse nieuwsplatform Le360 is het van plan om een dochteronderneming in Marokko te openen.
Vorig jaar kondigde het ook plannen aan om een fabriek te bouwen in de buurt van Kiev waar 500 mensen zouden werken en waar de Bayraktar TB2 of TB3 drones voor het Oekraïense leger zouden worden geproduceerd.
Oekraïne heeft al meer dan 1 miljoen FPV-drones geproduceerd (first-person view drones zijn drones die vanop afstand bestuurd worden door een ‘piloot’ die kan zien wat de drone ziet).
Deze drones zijn uitgerust met camera’s en kaartsystemen en worden bestuurd door een console op afstand. Ze stellen hun gebruikers in staat om ze, net als in een videogame, rechtstreeks naar het doel te vliegen, waardoor ze veel nauwkeuriger zijn dan raketten en artillerie, volgens een analyse van Reuters.
De grote defensiebedrijven in Europa doen nu verwoede pogingen om hun productie van drones op te voeren en waarschijnlijk de Turkse en Israëlische fabrikanten in te halen.
Safran – dat in 2005 ontstond toen de Franse motorenfabrikant SNECMA fuseerde met het defensie-elektronicabedrijf SAGEM – ontwikkelde de Patroller, een tactische drone met een lang uithoudingsvermogen, die wordt gebruikt door het Franse leger.
BAE maakt ook onderwaterdrones, zoals de Herne XLAUV.
Airbus werkt ook aan een aantal UAV’s, waaronder de Eurodrone – met een laadvermogen, exclusief brandstof, van 2,3 ton en een maximale vliegtijd van 40 uur – en SIRTAP, een drone voor bewaking en maritieme informatie die tot 20.000 voet kan vliegen en overdag of ’s nachts een oogje in het zeil kan houden.
Op 26 maart onthulde Airbus een nieuwe drone, bekend onder de naam LOAD (Low-cost Air Defense).
In een verklaring, geciteerd door het defensietijdschrift Janes, zei Airbus het volgende: “Omdat elke LOAD-drone tot drie kamikaze-drones kan uitschakelen met zijn geleide raketten, zijn ze bijzonder geschikt voor kosteneffectieve verdediging tegen grote zwermen drones, die zelfs complexe grondgebonden luchtverdedigingssystemen kunnen satureren en voor uitdagingen stellen.”
Gepubliceerd door The Epoch Times (29 maart 2025): Europe Wants a Bigger Defense Industry. This Is What It Looks Like Now
