Dit is deel 10 in “De kracht van de nervus vagus activeren”.
De nervus vagus werkt als een snelweg die de vitale organen met de hersenen verbindt. Als je weet hoe je de nervus vagus kunt stimuleren, kan dat verlichting geven bij hardnekkige aandoeningen en tegelijkertijd meer kalmte brengen en veerkracht bevorderen.
Een 66-jarige vrouw werkte op de 80ste verdieping van het World Trade Center toen het gebouw op 11 september 2001 werd geraakt, zo staat in een klinisch casusverslag. Ondanks geruststellende berichten via de intercom voelde ze dat er gevaar dreigde en begon ze de trap af te rennen.
Rond de 40ste verdieping raakte ze uitgeput, maar twee mannen hielpen haar naar de kelder. Ze wist te ontsnappen, vlak voordat de toren instortte. In de jaren daarna ontwikkelde ze ernstige posttraumatische stressstoornis (PTSS), met onder meer flashbacks, depressie, emotionele afvlakking en het vermijden van triggers.
Ze probeerde tal van behandelingen, waaronder psychotherapie zoals cognitieve gedragstherapie (CGT) en medicatie, maar niets hielp—tot bijna tien jaar later, toen ze begon met een eenvoudige ademhalingsoefening die in verband wordt gebracht met stimulatie van de nervus vagus.
Nervus vagus stimulatie (NVS) lijkt veelbelovend als nieuwe manier om herstel van PTSS te ondersteunen, vooral wanneer andere behandelingen geen resultaat hebben opgeleverd. Het kan leiden tot langdurige verlichting van symptomen en in sommige gevallen zelfs tot volledige remissie.
Eerste onderzoek bij mensen
PTSS komt veel voor en is vaak moeilijk te behandelen; veel patiënten reageren niet op de gangbare therapieën. Een recent onderzoek bekeek of een bewezen behandeling—prolonged exposure, een vorm van traumagerichte therapie—effectiever kon worden gemaakt door deze te combineren met korte impulsen van NVS.
NVS staat erom bekend dat het de plasticiteit van de hersenen bevordert en helpt bij het uitdoven van angstherinneringen. In dit onderzoek gebeurde de stimulatie via een klein implanteerbaar apparaat, dat tijdens therapiesessies werd geactiveerd met een draadloze halsband. De aansturing verliep via een smartphone-app die het tijdstip en de duur van de stimulatie registreerde.
Deelnemers die niet hadden gereageerd op eerdere behandelingen kregen twaalf sessies cognitieve gedragstherapie (CGT), telkens gecombineerd met korte periodes NVS. De resultaten waren veelbelovend: geen van de deelnemers voldeed na afloop nog aan de criteria voor PTSS. Het effect hield aan; zes maanden later waren de verbeteringen nog steeds merkbaar. Ook de angstklachten namen af: bij de follow-up voldeed nog 44 procent aan de klinische criteria voor angst, tegenover 89 procent vóór de behandeling.
Dit was het eerste onderzoek bij mensen naar langdurige blootstellingstherapie in combinatie met NVS. De resultaten wijzen erop dat deze aanpak een veilige, effectieve en langdurige behandelmogelijkheid kan zijn voor mensen die geen baat hebben gehad bij de gangbare therapieën.
Hoe VNS invloed heeft op PTSS
Maar hoe werkt NVS nu precies?
Nervus vagus stimulatie werkt door het activeren van het zogeheten rest-and-digest-systeem van het lichaam. Daarmee helpt het zenuwstelsel uit een staat van overprikkeling te komen en terug te keren naar een rustiger, meer gebalanceerde toestand, legt dr. Priyal Modi uit, arts in integratieve geneeskunde en gevorderd beoefenaar van ademhalingstechnieken.
“Dit verlaagt de hartslag, vermindert het cortisolniveau en kalmeert hersengebieden die betrokken zijn bij trauma- en angstreacties. Daardoor kunnen mensen met PTSS hun emoties beter reguleren en traumatische herinneringen verwerken zonder overweldigd te raken,” vertelde Modi aan The Epoch Times.
Ze benadrukt dat hoewel sommige kleine studies melding maken van volledige remissie van PTSS-symptomen door VNS, de onderzoeksgroepen nog te klein zijn om harde conclusies te trekken.
Toch groeit het bewijs dat NVS klachten aanzienlijk kan verminderen, vooral wanneer het wordt toegepast als onderdeel van een holistische aanpak waarin meerdere therapieën worden gecombineerd.
“NVS kan worden gezien als een manier om de geest, het lichaam en het zenuwstelsel voor te bereiden op een betere ontvankelijkheid voor andere therapieën, zoals CGT en Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR),” voegt Modi toe. EMDR maakt gebruik van geleide oogbewegingen om het brein te helpen traumatische herinneringen te verwerken en te helen.
Hoe trauma het zenuwstelsel ontregelt
“Bij posttraumatische stress treden er ingrijpende veranderingen op in het zenuwstelsel,” aldus Modi.
Ons vermogen om kalm te blijven, contact te maken met anderen, compassie te voelen en te functioneren in het dagelijks leven hangt sterk af van hoe goed ons zenuwstelsel werkt. Stress, trauma en negatieve jeugdervaringen kunnen dat evenwicht verstoren, waardoor deze vaardigheden verzwakken en het risico op mentale en fysieke gezondheidsproblemen toeneemt.
Bij PTSS blijft de sympathische tak van het autonome zenuwstelsel—verantwoordelijk voor de fight-or-flight-reactie—in de hoogste versnelling staan. Daardoor blijven stresshormonen verhoogd, wat kan leiden tot hoge bloeddruk, spijsverteringsproblemen, angst, paniekaanvallen, emotionele instabiliteit en moeite met zelfregulatie, legt ze uit.
“Het angstcentrum in de hersenen, de amygdala, wordt bovendien overalert en scant voortdurend op mogelijke dreigingen,” zegt ze.
Het is belangrijk te begrijpen dat trauma niet altijd voortkomt uit één ingrijpende gebeurtenis, zegt Joanna Harper, erkend hoofddocent in traumaherstel. Trauma kan ook het gevolg zijn van een opeenstapeling van kleinere, belastende ervaringen die het zenuwstelsel overweldigen.
“Wat traumatisch is, is wat door die persoon als belastend wordt ervaren,” aldus Harper.
Praktijken om trauma te reguleren
Het goede nieuws is dat zogenoemde mind-body-oefeningen het zenuwstelsel kunnen herstellen en versterken, zelfs na langdurige of hevige stress.
Het opbouwen van zelfregulerende vaardigheden is cruciaal, zegt Harper. “Wanneer iemand weet hoe hij zichzelf kan kalmeren, voelt die persoon zich sterker en meer in controle.”
Lichaamsbeweging kan de functie van de nervus vagus verbeteren en helpen bij het reguleren van trauma. Voor sommige mensen is volledige stilstand lastig, vooral wanneer sterke emoties aanwezig zijn. In zulke gevallen raadt Harper beweging in combinatie met ademhaling aan—bijvoorbeeld hardlopen, fietsen, dansen of zelfs een groepsles fitness.
Modi past in haar werk met mensen met PTSS ook niet-invasieve NVS-technieken toe. Dat omvat onder meer langzaam, diep ademhalen vanuit het middenrif en bewust verbonden ademhalingsoefeningen, een vorm van verbonden ademhaling.
Ze beschrijft een cliënt die jarenlang kampte met chronische angst, paniekaanvallen, flashbacks en vermijdingsgedrag. Door regelmatig ademwerk te combineren met gesprekstherapie, leerde deze persoon het zenuwstelsel te kalmeren, paniekaanvallen te verminderen en bedachtzamer te reageren op triggers.
“Ze kregen weer het gevoel zelf aan het stuur te staan en functioneerden beter in het dagelijks leven, met sterk verminderde klachten,” zei Modi.
Ademwerk kan variëren van langzaam, diep ademhalen door de neus tot intensievere vormen van conscious connected breathing (bewust verbonden ademhalingsoefeningen), bedoeld om het onderbewuste te bereiken en opgeslagen trauma los te laten.
“Het is toegankelijk, veilig en versterkend. Er is geen speciale apparatuur nodig en je kunt het overal doen,” aldus Modi.
Waar passend en beschikbaar, kunnen klinische NVS-apparaten worden ingezet. Maar ademhalingsmethoden helpen mensen om opnieuw contact te maken met hun lichaam—en dat is een essentieel onderdeel van traumaherstel, benadrukt Modi.
Negen jaar na de aanslag van 11 september woonde de vrouw uit het casusverslag een tweedaagse Breath-Body-Mind-workshop bij en begon ze dagelijks met Coherent Breathing—een langzame, ritmische ademhalingstechniek die de nervus vagus stimuleert en ontspanning bevordert. Geleidelijk aan begonnen haar klachten te verminderen.
Zes maanden later, na een tweede workshop, beleefde ze een doorbraak: haar flashbacks, emotionele afvlakking en depressie waren verdwenen.
“Ik kreeg mijn glimlach terug,” zei ze.
Gepubliceerd door The Epoch Times (5 augustus 2025): How Vagus Nerve Stimulation May Offer a Way to Relieve PTSD
