John Hunter wist dat zijn woede hem fataal zou kunnen worden. De beroemde 18e-eeuwse chirurg zei ooit dat zijn leven “in handen lag van elke schurk die ervoor koos om mij te irriteren of te plagen”. Hij had gelijk om zich zorgen te maken.
Hunter was het schoolvoorbeeld van een type A-persoonlijkheid. Hij was een gedreven man die lange dagen maakte en nauwelijks vijf uur per nacht sliep. Hij was een zeer succesvolle en gevierde chirurg in zijn tijd. Volgens een historisch onderzoek gepubliceerd in The American Journal of Cardiology was hij echter voortdurend ongeduldig en vijandig. Op 45-jarige leeftijd gaf pijn op de borst hem een teken dat zijn humeur zijn hart al schade had toegebracht.
Op 16 oktober 1793 kwam Hunter, hoewel hij altijd punctueel was, te laat op de vergadering van de raad van bestuur van het St. George’s Hospital in Londen.
Toen een collega hem tijdens een discussie tegensprak, probeerde Hunter zijn emoties te bedwingen. Hij ging naar de kamer ernaast, slaakte een diepe zucht en viel dood neer als gevolg van een plotselinge hartstilstand. Hij was 65 jaar oud.
Het hart onder vuur
Bloedvaten onthouden elk moment van woede.
Een studie gepubliceerd in het Journal of the American Heart Association van mei 2024 onthulde de verwoestende effecten van woede op de gezondheid van het hart.
De onderzoekers ontdekten dat zelfs korte woede-uitbarstingen een negatieve invloed hebben op de bloedvaten door de ontspanning van de binnenste celwand, het endotheel, te vertragen. De samentrekking en ontspanning van de bloedvaten zijn cruciaal voor een gezonde bloedstroom.
De deelnemers aan het onderzoek waren allemaal gezonde jonge volwassenen die willekeurig werden verdeeld over vier groepen: een groep die boosheid opwekte, een groep die angst opwekte, een groep die verdriet opwekte en een neutrale groep die geen emoties opwekte.
De eerste drie groepen kregen de opdracht om persoonlijke herinneringen op te halen die boosheid of angst opriepen, of om beschrijvingen te lezen die een depressieve stemming opriepen. De neutrale groep moest ondertussen van 1 tot 100 tellen. Tijdens de testen werd ervoor gezorgd dat eventuele waargenomen fysiologische veranderingen het gevolg waren van de emotionele ervaringen en niet van het spreken zelf.
De resultaten gaven aan dat slechts acht minuten lang boze gevoelens oproepen het vermogen van de bloedvaten om te verwijden (ontspannen) tot wel 40 minuten verminderde. De deelnemers in de angst-, verdriet- en neutrale groepen vertoonden daarentegen geen significante veranderingen in de bloedvaten. Het onderzoek suggereert dat herhaalde woede-uitbarstingen een langdurig, cumulatief effect kunnen hebben op de gezondheid van het hart door de bloedvatfunctie onherstelbaar te beschadigen.
Eerder onderzoek wijst uit dat endotheeldisfunctie een vroeg stadium is van atherosclerose, een aandoening waarbij plaque zich ophoopt in de slagaders, wat leidt tot verharding en vernauwing. Dit belemmert de bloedstroom en verhoogt het risico op een beroerte of hartaanval.
Wanneer woede de overhand neemt
Het Engelstalige woord voor boosheid – anger – komt van het Oudnoorse ‘angr’ en betekent ‘verdriet’ of ‘rouw’. Woede (het Engelstalige ‘rage’), de extreme uitdrukking van boosheid, betekende ‘roekeloosheid’ of ‘waanzin’. De oude stoïcijnse filosoof Seneca beschouwde woede als een vorm van waanzin, een razernij die het rationele vermogen aantast.
Wanneer woede de overhand krijgt, raakt het alarmsysteem van je hersenen – de amygdala – in de war, terwijl je prefrontale cortex – het centrum van je rationele denken – offline gaat. Tegelijkertijd wordt de bloedtoevoer weggeleid van de gebieden die verantwoordelijk zijn voor besluitvorming en probleemoplossing.
Een woedend persoon verkleint op dramatische wijze zijn kansen om uitdagingen het hoofd te bieden, omdat ongebreidelde woede de rationaliteit van het menselijk brein overheerst. Dit remt ethische afwegingen en bevordert onzorgvuldig denken en het nemen van risico’s.
Bovendien blijven boze mensen piekeren over negatieve ervaringen, waardoor ze vatbaarder worden voor agressie. Onderzoek dat in de loop der jaren is uitgevoerd, heeft bevestigd dat ongecontroleerde woede een directe invloed kan hebben op het morele oordeel en egoïsme of egoïstische neigingen kan versterken. Dit kan ertoe leiden dat mensen agressief gedrag vertonen of strengere straffen en vergeldingsmaatregelen eisen voor degenen op wie ze boos zijn.
De schade reikt verder dan de boze persoon zelf en treft ook degenen op wie de woede wordt afgereageerd. Zelfs ‘onschuldige’ verbale woede kan de zich ontwikkelende hersenen van kinderen blijvend veranderen en veranderingen in de neurale paden veroorzaken die vergelijkbaar zijn met fysiek of seksueel misbruik.
Woede in een nieuw perspectief: lever in vuur en vlam
De traditionele Chinese geneeskunde (TCM) biedt een andere kijk op de gevolgen van woede. In de TCM-theorie zijn emoties en organen nauw met elkaar verbonden via de stroom van vitale energie, ‘qi’ (uitgesproken als chi) genaamd.
Woede richt zich eerst op de lever, die wordt beschouwd als de ‘generaal’ van het lichaam en verantwoordelijk is voor een soepele energiestroom door het hele systeem. TCM-expert Jonathan Liu legt uit dat chronische woede ‘lever-qi-stagnatie’ veroorzaakt, wat uiteindelijk ‘levervuur’ doet ontbranden.
Wanneer de lever ‘in brand staat’, stijgt de gestagneerde energie omhoog, wat leidt tot hoge bloeddruk, hoofdpijn, duizeligheid en rode ogen. In ernstige gevallen kan dit symptomen van een beroerte en migraine veroorzaken.
“De lever is meestal het eerste slachtoffer van woede, maar niet het laatste,” vertelde Liu aan The Epoch Times.
Omdat de lever anatomisch gezien dicht bij de milt, maag en galblaas ligt, kan een verstoorde lever-qi ook hun functies beïnvloeden, waardoor de spijsvertering wordt verstoord en dit leidt tot een slechte eetlust en buikpijn.
De galblaas regelt moed, oordeelsvermogen en besluitvorming en is gekoppeld aan de lever. Beide organen moeten in harmonie zijn, anders beïnvloeden ze elkaar negatief. Een gezonde galblaas bevordert een stabiele emotionele toestand, en elke onbalans kan leiden tot lichamelijke pijn, spijsverteringsproblemen en problemen die verband houden met woede en wrok.
Volgens de Chinese theorie van de vijf elementen is woede gerelateerd aan het element hout. Hout staat symbool voor groei en verandering, maar ook voor inflexibiliteit en starheid, net als een onbuigzame boom die breekt onder de kracht van de wind.
Zowel oude als moderne wijsheid gelooft dat het tegengif voor woede het koesteren van vriendelijke gedachten en nederigheid is.
De vlammen van woede bedwingen met nederigheid
Psycholoog en onderzoeker Elizabeth Summerell, die emoties zoals woede en agressie onderzoekt, vertelde The Epoch Times dat woede een negatieve emotie is die meestal optreedt als reactie op waargenomen bedreigingen, provocaties of geblokkeerde doelen.
In 2020 onderzochten Summerell en haar team de invloed van nederigheid op woede en agressie.
De deelnemers kregen de opdracht om twee minuten na te denken en te schrijven over een gebeurtenis uit het verleden waarbij ze nederigheid hadden ervaren. Vervolgens werd woede opgewekt door hen korte beschrijvingen te laten lezen van scenario’s die woede kunnen oproepen tijdens het autorijden, zoals iemand die gas geeft wanneer je hem probeert in te halen, of mensen die heel langzaam parkeren of het verkeer ophouden.
De resultaten gaven aan dat opgewekte nederigheid agressie aanzienlijk verminderde in vergelijking met de neutrale conditie. Nederigheid bedwong hun woede.
Eerdere studies hebben aangetoond dat nederigheid toeneemt naarmate dankbaarheid en ontzag toenemen. Positieve emoties die verband houden met dankbaarheid, zoals empathie, maken mensen minder agressief, net zoals nederigheid dat wordt opgeroepen door ontzag woede vermindert.
Hoewel het beheersen van woede een broodnodige levensvaardigheid is, waarschuwt Summerell dat het onderdrukken van woede op de lange termijn negatieve gevolgen voor de gezondheid kan hebben en kan leiden tot passief-agressief gedrag of vijandigheid.
Evenzo kan ‘ventileren’ door agressief gedrag, zoals op een bokszak slaan of dingen kapotmaken in een wraakkamer, de neurale paden versterken die verband houden met woede en agressief gedrag, aldus Summerell. Dit kan deels komen doordat het uiten van woede het zenuwstelsel in de vecht-of-vluchtmodus houdt, wat leidt tot een verhoogde hartslag, verhoogde bloeddruk en het vrijkomen van stresshormonen in de bloedbaan.
Naast het cultiveren van nederigheid is cognitieve herwaardering een effectieve strategie om woede te reguleren, aldus Summerell. Het houdt in dat men anders gaat denken over woedeopwekkende situaties en deze anders gaat interpreteren, door ze in een ander kader te plaatsen of alternatieve interpretaties te overwegen. Het helpt om een stap terug te doen en de provocerende situatie objectiever te bekijken, vanuit het perspectief van een derde persoon.
In plaats van het onbeleefde gedrag van een collega als een persoonlijke aanval te zien, zou je bijvoorbeeld kunnen bedenken dat die persoon om persoonlijke redenen in een slechte bui is. Deze techniek helpt mensen hun negatieve denkpatronen te herkennen en te herwaarderen tot positieve patronen.
Andere mind-body-oefeningen, zoals tai chi, qigong, yoga, ademhalingsoefeningen en mindfulness-technieken, kunnen helpen om stress los te laten en negatieve emoties te beheersen, waardoor de weg naar welzijn wordt vrijgemaakt. Liu zei dat het omarmen van een levensstijl waarin woede goed wordt beheerst of helemaal niet voorkomt, “het hoogste niveau van gezondheidszorg” is.
Hoewel deze medische wijsheid te laat komt om Hunter te helpen, laat het verhaal van zijn ondergang zien dat degene die boos wordt vaak zelf het eerste slachtoffer is van zijn of haar woede.
Gepubliceerd door The Epoch Times (20 juni 2025): Your Heart and Mind Keep Score of Every Angry Moment
