Toen Levi Browde voor het eerst hoorde over de bomdreigingen die naar een theater in Taiwan waren gestuurd, maakte hij zich grote zorgen, omdat zijn twee zonen daar zouden optreden met Shen Yun Performing Arts.
Shen Yun — een gezelschap dat is gevestigd in de staat New York — heeft de afgelopen twee decennia voor miljoenen toeschouwers over de hele wereld opgetreden en presenteert traditionele Chinese cultuur onder de slogan “China vóór het communisme”.
Maar sinds 2024 trotseert het gezelschap wereldwijd een toename van dreigingen met bomaanslagen en ander geweld tegen de theaters waar ze optreden. Dit is slechts een deel van de heimelijke inspanningen die in verband worden gebracht met het Chinese regime — variërend van desinformatie in de media tot betaalde protesten en lekgestoken autobanden — en die erop gericht zijn de voorstellingen van het gezelschap te dwarsbomen.
De familie Browde heeft dat van dichtbij meegemaakt.
Hun verhaal vormt een belangrijk onderdeel van de documentaire “Unbroken: The Untold Story of Shen Yun”, geproduceerd door NTD, een zusterorganisatie van The Epoch Times.
De film ging dinsdagavond in première in een uitverkochte zaal van AMC Lincoln Square in Manhattan.
In het begin wist de filmploeg niet hoe ver ze zouden gaan met het project. Het begon als een speciaal verslag en groeide gaandeweg uit naarmate er meer bevindingen aan het licht kwamen, aldus uitvoerend producent Steve Lance.
Terwijl het team vragen stelde, de artiesten volgde naar verschillende locaties en hen zag trainen, ging het project een eigen leven leiden, zei hij.
Er is een “zeer geavanceerde, allesomvattende en breed opgezette beïnvloedingscampagne vanuit China, volledig gericht op deze groep”, vertelde hij aan The Epoch Times. “En toch staan ze hier, twintig jaar later, nog steeds overeind. Dat was uiteindelijk de conclusie die we trokken.”
Lance herinnerde zich hoe hij de artiesten het podium zag opbouwen op de dag van hun optreden tijdens een show in het Lincoln Center in 2025. Ze deden een warming-up.
“Voor je het weet gaan alle tien of twaalf dansers op het podium tegelijk met hun benen recht omhoog, boven hun hoofd, en houden ze die positie vast”, zei hij. Het niveau van concentratie en de passie die hij in hun ogen zag, deed hem inzien dat deze groep anders was.
“Dit zijn geen mensen die naam willen maken voor zichzelf”, zei hij.
Gemeenteraadslid van New York, Phil Wong, bracht twee proclamaties mee naar de première — één van hemzelf en één van zijn voorganger Robert Holden, die deze niet kon overhandigen tijdens zijn ambtstermijn. Het is een dubbele viering van het 20-jarig bestaan van het gezelschap, zei hij en een medewerker.
“Ze houden van wat ze doen. De choreografie is gewoon perfect”, zei Wong tegen The Epoch Times over Shen Yun, eraan toevoegend dat de groep “zoveel heeft gedaan” om een bijna verloren kunstvorm te behouden.
Op de rode loper toonden Shen Yun-dansers een regenboog aan kleurrijke, handgemaakte kostuums, geïnspireerd op oude dynastieën. Ze hopen het publiek een andere kant van Shen Yun te laten zien die vaak minder in de schijnwerpers staat, zeiden ze.
‘Een strijd in onze achtertuin’
De familie Browde vergeleek hun ervaring met die van mensen in de frontlinie van een strijd.
“Wij voelen allemaal de druk”, zei Browde tegen The Epoch Times.
De strijd begon niet in de Verenigde Staten. Die begon toen de Chinese Communistische Partij een landelijke vervolging startte tegen beoefenaars van Falun Gong, een meditatiepraktijk gebaseerd op de principes: waarachtigheid, mededogen en verdraagzaamheid.
De campagne was systematisch en een combinatie van haatpropaganda, financiële druk, massale arrestaties en marteling in een allesomvattende poging om de praktijk te vernietigen. Een onbekend groot aantal beoefenaars is gedood, onder meer door gedwongen orgaanoogst om de lucratieve transplantatie-industrie van het regime te voeden.
Vanuit de hele wereld kwamen in 2006 kunstenaars samen met de hoop de mensenrechtenschendingen van het Chinese regime onder de aandacht te brengen en het culturele erfgoed van China nieuw leven in te blazen — wat uiteindelijk Shen Yun werd.
Vanaf het begin was het regime vastbesloten het gezelschap de kop in te drukken, met inzet van diplomatieke en financiële middelen om gastlanden en theaters onder druk te zetten — soms met succes. In de afgelopen jaren zijn de inspanningen vanuit Peking echter verder opgevoerd.
Eind 2022 droeg de Chinese leider Xi Jinping hoge functionarissen op om westerse media en sociale platforms als wapen in te zetten tegen Falun Gong en door beoefenaars opgerichte bedrijven, meldde The Epoch Times op basis van bronnen rond de geheime bijeenkomst.
Sindsdien bracht een federale zaak van het Amerikaanse ministerie van Justitie een omkopingscomplot aan het licht, waarbij twee Chinese agenten probeerden een medewerker van de belastingdienst (IRS) te betalen om een onderzoek naar Shen Yun te openen. Die IRS-medewerker bleek in werkelijkheid een undercoveragent van de FBI te zijn.
Tegelijkertijd verschenen er meer dan een dozijn artikelen in The New York Times die Shen Yun en Falun Gong aanvielen.
Browde, wiens hele familie al sinds de tijd van Eisenhower The New York Times leest, zei dat hij zich bij het zien van die artikelen bijna “verraden” voelde.
“Het is verreweg het beste voorbeeld in mijn eigen leven van het falen van de Times om het nieuws correct te verslaan,” zei hij.
Browde, die het Falun Dafa Informatiecentrum leidt om aandacht te vragen voor de situatie van Falun Gong-beoefenaars in China, zei dat hij de moeilijkste periode doormaakt nu de campagne steeds persoonlijker wordt.
“Het is alsof deze oorlog zich op twee fronten afspeelt”, zei hij. Aandacht vragen voor vervolging in een ver land is al moeilijk genoeg. “Maar nu moeten we ook omgaan met de campagne hier in Amerika die ons het zwijgen wil opleggen, ons wil intimideren en — misschien wel het belangrijkst — andere mensen ervan wil overtuigen dat ze niet naar ons moeten luisteren.”
“Het voelt veel meer als een strijd in onze eigen achtertuin.”
‘Vechten voor het goede’
Veel aanwezigen zeiden op woensdag dat ze geschokt waren, nadat ze de vertoning hadden gezien.
“Shen Yun is een portret van een oude samenleving die is ontmanteld en afgebroken door een regime dat niet in vrijheid geloofde”, zei tv-producent Maria Cavenaghi tegen The Epoch Times. “Het eerste wat een dictator doet, is cultuur het zwijgen opleggen en de stemmen van mensen smoren.”
Actrice en model Kimberly Magness noemde de documentaire “ongelooflijk”.
“De bomdreigingen, het leksteken van banden, al die aanvallen en Chinese spionnen — ik had hier echt geen idee van”, zei ze tegen The Epoch Times. Haar favoriete moment uit de film was toen een van de dansers zei dat hun eigen geest hen tegenhoudt, iets waarin ze zich als artiest herkent. “Het feit dat ze ondanks alles hebben doorgezet, nog steeds optreden en die magie blijven creëren, zegt zoveel.”
Ze hoopt de artiesten te ontmoeten om haar steun te betuigen.
“Het zijn zulke sterke mensen, van binnen en van buiten”, zei ze.
Acteur Thomas Copeland, eveneens gevestigd in New York, sprak ook zijn bewondering uit voor de gedrevenheid van de artiesten. Hij moedigde hen aan om “de goede strijd te blijven voeren”.
“Iedereen verdient vrijheid”, zei hij.
De gevolgen van de campagne vanuit Peking zijn wereldwijd voelbaar. Zo werd de Australische premier Anthony Albanese onlangs uit zijn ambtswoning geëvacueerd na een e-mail in het Chinees waarin werd gedreigd met zijn persoonlijke veiligheid als de voorstelling zou doorgaan.
Hoe moeilijk het ook is, de artiesten en hun families zeggen dat ze blijven doorgaan.
“We geven een stem aan… gelovigen in China die geen stem hebben”, zei de oudste zoon van Browde, Jesse voorafgaand aan het evenement tegen NTD. Het is “veel groter dan mijzelf”, zei hij.
Gepubliceerd door The Epoch Times (25 maart 2026): New Documentary ‘Unbroken’ Shows Shen Yun’s Resilience in Face of Transnational Repression
