Nieuwsanalyse
Na veertien dagen afwezigheid in het openbaar verscheen de Chinese leider Xi Jinping op 4 juni weer ten tonele om Aleksandr Loekasjenko, president van Wit-Rusland (Belarus) te ontvangen in zijn ambtswoning in Peking. De ontmoeting verliep ongewoon ingetogen en werd door zowel Chinese als Wit-Russische media omschreven als ‘familiaal’ en informeel. In tegenstelling tot standaard staatsbezoeken kreeg het weinig aandacht in de media, wat het low-profile karakter ervan onderstreepte.
Deze ongebruikelijke ontwikkelingen – in combinatie met talrijke beweringen van klokkenluiders dat Xi nu slechts een nominale functie bekleedt – hebben tot wijdverbreide speculaties geleid over politieke onrust binnen de top van de Chinese Communistische Partij (CCP). Sommige deskundigen zijn van mening dat Xi zijn eens zo onbetwiste greep op de macht aan het verliezen is, of op zijn minst te maken heeft met interne beperkingen van zijn beslissingsbevoegdheid, onder meer met betrekking tot belangrijke kwesties zoals de onderhandelingen tussen de VS en China.
In een interview met The Epoch Times op 3 juni gaf Wu Zuolai, een in de VS gevestigde wetenschapper en politiek commentator, een gedetailleerde analyse van wat hij ziet als belangrijke veranderingen in de positie van Xi binnen de CCP.
Volgens Wu is de centrale leiderschapspositie van Xi aanzienlijk verzwakt sinds de derde plenaire vergadering van de CCP in juli 2024, waarbij een nieuw intern tegenwicht is ontstaan onder leiding van hervormingsgezinde en gematigde facties.
“Er lijkt een tijdelijke centrale groep te zijn die de centrale personen van Xi’s autoriteit effectief buitenspel heeft gezet,” aldus Wu.
Hij suggereerde dat deze hervormingsgezinde kracht waarschijnlijk kracht put uit de politieke erfenis van gepensioneerde leiders zoals Wen Jiabao en Hu Jintao, met steun van selecte leden van het Politbureau en de Chinese Politieke Consultatieve Conferentie (CPPCC), het hoogste adviesorgaan van het land.
“Kijk naar de voortdurende personeelswisselingen – die komen niet alleen van de loyalisten van Xi, maar uit alle hoeken. Samen vormen ze een divers netwerk van interne controles en tegenwichten,” merkte hij op. “Veel van degenen die hij eerder had gepromoveerd zijn nu verwijderd, wat wijst op een systematische poging om de fundamenten van Xi’s langdurige heerschappij te ontmantelen.”
Wu beschreef de verschuiving niet als openlijke rebellie, maar als een stille herschikking van de macht, aangestuurd door personeelswisselingen en beleidsaanpassingen die bedoeld waren om Xi’s persoonlijkheidscultus en extremistische beleid in te perken.
Tijdens de afwezigheid van Xi bleven andere leden van het Permanent Comité van het Politbureau, waaronder premier Li Qiang, verschijnen op officiële evenementen. De speculaties werden nog verder aangewakkerd doordat de CCP geen informatie verstrekte over de vraag of de gebruikelijke vergadering van het Politbureau, die doorgaans aan het einde van elke maand plaatsvindt, in mei wel had plaatsgevonden.
Verschillende analisten kwamen tot soortgelijke conclusies.
Politiek commentator Tang Jingyuan merkte op dat de gematigde berichtgeving in de staatsmedia tijdens Xi’s afwezigheid veelzeggend is.
“Als Xi nog steeds de volledige controle had, zou de propagandamachine overuren draaien om zijn autoriteit te bevestigen – een standaardpraktijk in China,” vertelde Tang aan The Epoch Times. “In plaats daarvan verdween hij meer dan tien dagen uit het publieke oog en nam de berichtgeving over hem alleen maar af. Dat wijst er sterk op dat er iets belangrijks gaande is aan de top van de partij.”
Gordon Chang, China-expert en senior onderzoeker bij een conservatieve denktank in de VS, zei dat de mogelijk verminderde autoriteit van Xi van invloed zou kunnen zijn op het succes van de handelsbesprekingen tussen Xi en de Amerikaanse president Donald Trump.
“Laten we onze verwachtingen niet te hoog spannen,” schreef hij op 2 juni op het sociale mediaplatform X. “Xi heeft de laatste tijd veel macht verloren, dus hij heeft waarschijnlijk niet langer de autoriteit om te onderhandelen.”
Chang, die een graad in de rechten heeft behaald aan Cornell en bekend staat om zijn kritische analyses van de CCP, is auteur van verschillende invloedrijke boeken over China. Hij schreef onder meer Plan Red: China’s Project to Destroy America, The Great U.S.-China Tech War en het veelbesproken The Coming Collapse of China (2001).
De interne complexiteit van de CCP
Wu waarschuwde dat de strategie van president Trump om een directe dialoog met Xi aan te gaan om de bilaterale spanningen op te lossen, de interne complexiteit binnen de huidige CCP onderschat.
Volgens Wu ziet Trump Xi waarschijnlijk nog steeds als het belangrijkste obstakel in de onderhandelingen tussen de VS en China en lijkt hij zich niet bewust van de belangrijke politieke herschikkingen die momenteel in Peking plaatsvinden.
“In de huidige politieke omgeving moet Washington wellicht overwegen om China met gedurfde, ongekende maatregelen tegemoet te treden,” zei hij. “Het zou bijvoorbeeld de stap kunnen zetten om Taiwan toe te laten tot de Verenigde Naties.”
Hij is van mening dat de Verenigde Staten door gebruik te maken van politieke instrumenten, zoals steun voor de internationale status van Taiwan, de interne hervormers binnen de CCP kunnen versterken. Deze hervormers zouden vervolgens het agressieve beleid van Xi verder kunnen beperken en de deur openen voor zinvolle onderhandelingen.
‘Twee concurrerende lijnen binnen het systeem’
China heeft de afgelopen maanden een reeks ongebruikelijke personeelswisselingen gekend. De CCP heeft haar hoogste functionaris voor Taiwanese zaken vervangen, evenals haar hoge functionaris die toezicht houdt op Hongkong. Op 2 juni maakten de autoriteiten het overlijden bekend van Xu Qiliang, een hoge militaire commandant, wat op sociale media tot speculaties leidde over de verdachte omstandigheden rond zijn dood. Tijdens de Shangri-La Dialogue 2025, die van 30 mei tot 1 juni 2025 plaatsvond, stuurde China zijn laagstgeplaatste afgevaardigde in jaren – een stap die algemeen werd geïnterpreteerd als een ongebruikelijk signaal in de militaire diplomatie.
Volgens Wu wijzen deze ontwikkelingen op een escalerende interne machtsstrijd die doet denken aan de factiestrijd rond de protesten op het Tiananmenplein in 1989.
“Er zijn nu twee concurrerende lijnen binnen het systeem, net als in 1989 vóór het bloedbad op het Tiananmenplein,” aldus Wu. “De uitkomst is nog onzeker, wat leidt tot ongebruikelijke personeelsbenoemingen.”
Tijdens het bloedbad, dat plaatsvond op 4 juni 1989, onderdrukten Chinese troepen met geweld een door studenten geleide pro-democratische beweging, waarbij duizenden doden en gewonden vielen.
Politiek commentator Li Yanming is het ermee eens dat de vele ongebruikelijke ontwikkelingen erop wijzen dat de twee weken durende verdwijning van Xi hoogst ongebruikelijk was. Hij is van mening dat de top van de CCP door middel van verschillende acties en signalen in de media een boodschap afgeeft aan zowel de partij als de buitenwereld, die duidt op een poging om de autoriteit van Xi te verminderen.
“Aan de ene kant komt dit neer op een semi-openlijke erkenning van de verzwakte positie van Xi Jinping. Aan de andere kant geeft het geloofwaardigheid aan geruchten dat oudgedienden zoals Hu Jintao en Wen Jiabao effectief de macht uitoefenen,“ vertelde hij aan The Epoch Times. ”Achter de schermen in Peking broeit een politieke storm.”
Een cruciaal moment voor China – en de strategie van de VS
Wu benadrukte dat de komende maanden cruciaal zullen zijn voor de toekomst van China en voor de richting van zijn binnenlands en buitenlands beleid.
Wat de Verenigde Staten betreft, gelooft Wu dat economische sancties of dialoog alleen onvoldoende zijn om het strategisch denken van de CCP te veranderen. In plaats daarvan herhaalde hij de noodzaak van een assertievere aanpak, waarbij openlijk steun wordt betuigd aan de Taiwanese soevereiniteit en gecoördineerde internationale druk wordt uitgeoefend op Peking.
“Deze aanpak kan de verdeeldheid binnen de CCP vergroten, waardoor er ruimte ontstaat voor interne hervormingen,” aldus Wu.
Li Jing en Luo Ya hebben bijgedragen aan dit verslag.
Gepubliceerd door The Epoch Times (7 juni 2025): With Power Waning, Xi Jinping Loses Influence in US-China Talks: Analysts
