Het hoofd van de nucleaire waakhond van de Verenigde Naties, zei vrijdag dat inspecteurs binnenkort weer toegang moeten krijgen tot Iran op grond van het memorandum van overeenstemming tussen de Verenigde Staten en Iran. Teheran houdt daarentegen vol dat door bombardementen beschadigde nucleaire locaties verboden terrein blijven totdat een definitief akkoord is bereikt en de sancties zijn opgeheven.
Directeur-generaal Rafael Grossi van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) zei op 26 juni dat de voorlopige overeenkomst tussen Washington en Teheran vereist dat inspecteurs de nucleaire activiteiten van Iran verifiëren. Hieronder valt ook de voorraad verrijkt uranium.
“Om de overeenkomst die we hebben na te leven, zal het IAEA toegang moeten krijgen en inspecties moeten uitvoeren”, zei Grossi tegen verslaggevers in Japan. “We hopen snel ter plaatse te zijn.”
Het geschil over de inspecties is uitgegroeid tot een van de eerste grote beproevingen van het memorandum, dat het staakt-het-vuren verlengt en een onderhandelingsperiode van zestig dagen opent voor een bredere regeling na maanden van oorlog.
Geschil over toegang
Amerikaanse functionarissen zeggen dat Iran tijdens gesprekken in Zwitserland heeft ingestemd met de terugkeer van IAEA-inspecteurs naar het land. Vicepresident JD Vance zei eerder deze week dat die toezegging van Teheran “een belangrijke mijlpaal” vormt en een eerste stap is naar het definitief wegnemen van de dreiging van een Iraans kernwapenprogramma.
President Donald Trump ging nog verder en schreef op Truth Social dat Iran “volledig en zonder voorbehoud heeft ingestemd met nucleaire inspecties op het hoogste niveau, ook op de lange termijn”. Volgens hem zouden er zonder die toezeggingen geen verdere onderhandelingen plaatsvinden.
Iraanse functionarissen spreken dat tegen. Volgens Teheran is er geen akkoord bereikt over inspecties van locaties die tijdens de Amerikaans-Israëlische aanvallen van vorig jaar — bekend als Operatie Midnight Hammer — werden beschadigd.
De Iraanse viceminister van Buitenlandse Zaken Kazem Gharibabadi schreef op 24 juni op X dat er “geen plan bestaat voor toegang tot de aangevallen installaties en nucleaire materialen”. Volgens hem worden die kwesties pas behandeld in het kader van een definitieve overeenkomst en nadat de Verenigde Staten “concrete stappen” hebben gezet om de sancties op te heffen.
Ook woordvoerder Esmail Baghaei van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken maakte eerder deze week duidelijk dat Iran “geen plannen” heeft om inspecties toe te staan van beschadigde nucleaire installaties. Wel zei hij dat Teheran zijn verplichtingen van het Non-proliferatieverdrag en de bestaande waarborgovereenkomsten zal blijven nakomen.
Vragen over uraniumvoorraad
In het memorandum staat dat Iran opnieuw bevestigt geen kernwapens te zullen aanschaffen of ontwikkelen. Daarnaast zullen beide partijen de status van Irans voorraad verrijkt uranium regelen via een gezamenlijk overeengekomen mechanisme. Het materiaal zou ter plaatse worden verdund onder toezicht van het IAEA.
Grossi zei vrijdag dat het agentschap de eerste technische contacten met Iran heeft gelegd, maar dat de gesprekken over de uraniumvoorraad “nog maar nauwelijks zijn begonnen”.
“De eerste gesprekken hebben plaatsgevonden”, zei hij. “We verwachten dat dit werk snel op gang komt.”
Hij zei dat de inspecteurs allereerst zouden moeten nagaan of de IAEA-zegels op het eerder gecontroleerde materiaal nog intact zijn en of er materiaal ontbreekt.
Iran heeft het IAEA niet verteld hoeveel verrijkt uranium de Amerikaanse en Israëlische aanvallen heeft overleefd of waar dat materiaal zich momenteel bevindt. Vóór het conflict schatte de nucleaire waakhond dat Iran ongeveer 440 kilogram uranium bezat dat was verrijkt tot een zuiverheid van maximaal 60 procent — een niveau dat dicht bij de kwaliteit voor kernwapens ligt.
Grossi zei vrijdag dat Iran publiekelijk blijft ontkennen kernwapens te willen ontwikkelen, maar voegde eraan toe dat zulke verklaringen op zichzelf onvoldoende zijn.
“Intenties zijn niet genoeg”, zei hij. “We moeten beschikken over een zeer robuust verificatiesysteem.”
Ook de buurlanden van Iran hebben hun zorgen geuit over de nucleaire ambities van Teheran.
In een gezamenlijke verklaring van 25 juni stelden de Verenigde Staten en de ministers van Buitenlandse Zaken van de Samenwerkingsraad van de Golf dat een duurzame vrede niet alleen het Iraanse kernprogramma moet aanpakken. De raket- en dronecapaciteiten van Teheran en de steun aan gewapende groeperingen in de regio, zoals Hezbollah, zouden eveneens aangepakt moeten worden.
Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken verwierp de verklaring vrijdag als “interventionistisch, onverantwoordelijk en provocerend”. Volgens Teheran doen Washington en de Golfstaten onjuiste beweringen over het Iraanse kernprogramma, dat volgens Iran uitsluitend “vreedzame” doeleinden dient.
Gepubliceerd door The Epoch Times (26 juni 2026): IAEA Chief Says Iran Nuclear Inspections Should Resume ‘Soon’ Under US-Iran Deal
