Nieuwsanalyse
Insiders met kennis van interne discussies binnen het Chinese regime zeggen dat het passieve gedrag en niet naleven van richtlijnen zich begint uit te breiden van het Volksbevrijdingsleger (PLA – People’s Liberation Army) naar het civiele bestuurlijke apparaat. Hierdoor wordt het voor Peking moeilijker om belangrijke richtlijnen van de Chinese leider Xi Jinping af te dwingen.
Meerdere insiders die met The Epoch Times spraken, zeiden dat deze verstoring van de bevelslijn deel uitmaakt van een langdurig patroon van spanningen tussen de hoogste partijleiding en het leger. Zij wezen op eerdere episodes waarin topfunctionarissen van de Chinese Communistische Partij (CCP) op weerstand stuitten vanuit het leger bij pogingen om de politiek gevoelige crisis te beheersen — met name onder voormalig CCP-leider Jiang Zemin.
De recente spanningen volgen op een politieke zuivering binnen de strijdkrachten en gaan gepaard met een hernieuwde campagne om persoonlijke loyaliteit aan Xi af te dwingen. Volgens analisten en insiders heeft die aanpak de zwaktes van Xi’s sterk gecentraliseerde bevelmodel blootgelegd, wat vragen oproept over de stabiliteit van zijn greep op het Chinese militaire apparaat.
De analisten en insiders die met The Epoch Times spraken, zijn gevestigd in China en gaven uit angst voor represailles alleen hun achternaam prijs.
De prijs van de zuiveringen van de CCP
In de militaire hiërarchie van China staat de Centrale Militaire Commissie (CMC) bovenaan de bevelketen, met Xi als voorzitter.
Volgens Feng, een bron die bekend is met de elitaire politiek binnen de CCP, heeft Xi’s recente zuivering van twee invloedrijke militaire leiders — Zhang Youxia, vicevoorzitter van de CMC, en Liu Zhenli, hoofd van de gezamenlijke stafafdeling van de CMC — schokgolven door het Volksbevrijdingsleger gestuurd. Deze schokgolven kunnen bredere gevolgen hebben voor de CCP zelf.
Decennialang heeft de CCP politieke loyaliteit boven professionele deskundigheid gesteld en daarbij vaak ervaren officieren gezuiverd. Volgens Feng beginnen de institutionele kosten van die strategie zich nu op te stapelen.
Hoewel de precieze status van Zhang Youxia en Liu Zhenli onduidelijk blijft, vertelden in China gevestigde insiders aan The Epoch Times dat beiden hebben geweigerd mee te werken met onderzoekers. Hun tegenwerking is vermoedelijk bekend bij de laagst geplaatste officieren en soldaten binnen het Volksbevrijdingsleger, die inmiddels terughoudend zijn om bevelen van hogerhand uit te voeren.
Die ongehoorzaamheid sijpelt op haar beurt door naar de bredere bureaucratie en verzwakt zo het bestuurlijke apparaat van het regime, aldus Feng. Passief verzet binnen het Volksbevrijdingsleger — zichtbaar in zwijgen, vertraging en het niet meewerken — heeft in toenemende mate gevolgen voor het civiele bestuur van het regime.
Binnen de strategie van “militair-civiele integratie” dienen veel civiele middelen het militaire domein. Tot dit civiele bestuurlijke systeem behoren onder meer bestuurders van militaire universiteiten en onderzoekers van defensie.
Nadat CMC-vicevoorzitter Zhang Shengmin — die in oktober 2025 was gepromoveerd — de vijf militaire regio’s en krijgsmachtonderdelen van het Volksbevrijdingsleger had opgedragen publiekelijk hun “onwankelbare steun voor het eenduidige bevel van de CMC” te betuigen, bleef de reactie in het beste geval lauw. In het slechtste geval was die zelfs openlijk opstandig.
“Wanneer er nu wordt gesproken over ‘gecentraliseerd bevel’, zijn de reacties intens — maar niet in positieve zin”, zei Feng, verwijzend naar interne discussies.
“Het zijn niet alleen mensen in uniform die niet meewerken. Ook civiele bestuurders houden zich stil.
“Wanneer geen van beide kanten steun signaleert, wordt de situatie uiterst moeilijk.”
Volgens Feng heeft de CMC personeel uitgezonden naar belangrijke militaire regio’s om aan te dringen op formele loyaliteitsverklaringen aan Xi, maar lagere eenheden hebben daar grotendeels niet op gereageerd.
Als de ongehoorzaamheid binnen het leger aanhoudt, dreigt die ook de gehoorzaamheid binnen de civiele hiërarchie te ondermijnen — waardoor handhavingskanalen worden uitgehold. Er ontstaat dan een directe uitdaging voor de bestaande machtsstructuur van de Partij, aldus insiders.
Verschuiving in de toon van de propaganda
Ongeacht de intenties van Xi bij het doorvoeren van de recente zuivering is het praktische resultaat volgens analisten dat de effectiviteit van het Volksbevrijdingsleger als een macht die snel en doeltreffend kan reageren op gecentraliseerd bevel, afgenomen.
Lao, een in Peking gevestigde staatsrechtgeleerde, vertelde The Epoch Times dat decennia van steeds strakker politiek toezicht op het leger voorspelbare gevolgen hebben gehad. Met het aanhoudende verwijderen van leiders zoals Zhang Youxia en Liu — officieren met gevechtservaring en aanzien binnen het leger — faalt het lang gekoesterde principe van de CCP dat “de Partij het geweer commandeert”.
In plaats daarvan wordt de bevelketen volgens Lao in toenemende mate in stand gehouden door slogans, propaganda en geritualiseerde loyaliteitsbetuigingen, in plaats van door afdwingbare bevelmechanismen.
Lao wees ook op de opvallende ontwikkeling in de officiële retoriek rond Zhang Youxia en Liu. Op 24 januari omschreven staatsmedia de beschuldigingen tegen hen aanvankelijk als de zwaarste categorie van politieke misdrijven: het ondermijnen van Xi in zijn rol als voorzitter van de CMC, evenals het “in gevaar brengen van de fundamenten van het partijbewind”.
Maar binnen een week verschoof de officiële woordkeuze scherp en werd de zaak hervertaald tot een corruptieonderzoek, waarmee de politieke ernst ervan feitelijk werd afgezwakt. Zo’n snelle terugtrekking van politieke aanklachten naar financiële misstanden is zeldzaam in de elitaire politiek van de CCP.
Veranderingen in de woordkeuze van de officiële legerkrant boden aanvullend inzicht. In een hoofdredactioneel commentaar van PLA Daily van 31 januari werden officieren en soldaten opgeroepen de partijleiding “onwankelbaar te steunen”. Ook werd er opgeroepen om “een hoge mate van consistentie” met Xi te handhaven.
Die verschuiving in de toon van de propaganda was op zichzelf al een teken van weerstand, aldus Lao. In het politieke discours van de CCP wordt loyaliteit doorgaans als een vaststaand feit gepresenteerd — niet als iets dat telkens opnieuw moet worden afgedwongen.
Sommige insiders interpreteren het aanhoudende stilzwijgen van het Volksbevrijdingsleger als bewijs dat het gezag van de CMC bewust wordt omzeild. Een propagandaofficier van een militair commando vertelde The Epoch Times dat de gewijzigde woordkeuze erop wijst dat de militaire partijleiding feitelijk is verlamd.
“Wanneer ‘gehoorzaamheid’ en ‘steun’ steeds opnieuw expliciet in gezaghebbende teksten moeten worden vastgelegd, betekent dat meestal dat er geen echte consensus bestaat”, zei de officier.
Het niet naleven van de bevelsketen
Sommige analisten wezen op parallellen tussen Xi’s optreden tegen Zhang Youxia en eerdere botsingen tussen leiders van de CCP en de CMC.
De laatste keer dat zo’n confrontatie plaatsvond, was tijdens het tijdperk van Jiang. Een voormalige medewerker die nauw verbonden was met de inmiddels overleden opperste leider vertelde The Epoch Times over een streng bewaakt incident uit april 1999, na een vreedzaam protest van Falun Gong-beoefenaars nabij Zhongnanhai in Peking. Falun Gong is een spirituele discipline met morele leerstellingen gebaseerd op de principes van waarachtigheid, mededogen en verdraagzaamheid.
Volgens de voormalige medewerker gaf Jiang — destijds zowel partijleider als voorzitter van de CMC — tijdens een interne bijeenkomst toe dat een poging om troepen naar Peking te sturen om het vreedzaam protest te onderdrukken, was mislukt. Jiang bekritiseerde de toenmalige vicevoorzitter van de CMC, Zhang Wannian, omdat hij het bevel niet had uitgevoerd. Hoewel dit nooit openbaar is gemaakt, is het volgens de voormalige medewerker al lange tijd bekend onder de hoogste militaire kringen van de CCP.
Minder dan drie maanden later, op 20 juli 1999, begon de CCP echter aan de brute vervolging van Falun Gong in heel China. Sindsdien zijn miljoenen beoefenaars onwettig gevangengezet en gemarteld, en velen zelfs gedood voor hun organen.
Een in Peking gevestigde analist vertelde The Epoch Times dat de CMC nog niet de controle over het Volksbevrijdingsleger heeft verloren. Bevelen worden formeel nog steeds opgevolgd, maar de controle van de Partij holt snel uit.
Hu Ying droeg bij aan dit verslag.
Gepubliceerd door The Epoch Times (7 februari 2026): Insiders: Passive Resistance Spreading Beyond Military in China
