JOHANNESBURG — Chinese en Russische agenten betalen socialmedia-influencers in Afrika om wereldwijd anti-Amerikaanse boodschappen te verspreiden, waarbij de regering-Trump een belangrijk doelwit is, zeggen media-experts.
Uit hun onderzoek blijkt dat veel influencers die het TikTok-platform gebruiken, honderden tot duizenden dollars per maand verdienen door het verspreiden van misinformatie, desinformatie en propaganda die Peking en Moskou ten goede komt.
De onderzoekresultaten komen overeen met de informatie die op 22 juli aan het Congres werd voorgelegd door de door de Amerikaanse president Donald Trump voorgedragen kandidaat voor het leiderschap van het Amerikaanse leger in Afrika.
Volgens analisten profiteren China, Rusland en andere kwaadaardige actoren van het informatietekort dat is ontstaan door het besluit van het Witte Huis om de financiële hulp aan Afrika te verminderen. Dit besluit heeft geleid tot een terugval in de financiering van media die eerder door de Amerikaanse overheid werden ondersteund.
In 2024 documenteerde het in Washington gevestigde Africa Center for Strategic Studies bijna 200 pro-Kremlin- en pro-China socialmediacampagnes in elke grote regio van Afrika, waarbij de influencers van het Chinese regime vooral actief waren in Zuidelijk en West-Afrika.
Een van Afrika’s populairste socialmediafiguren heeft aan The Epoch Times verteld dat ze geld ontvangt om informatie te verspreiden die Rusland en China “blij” maakt.
“Dit gaat vooral over boodschappen over Trump,” zei ze, terwijl ze vroeg haar naam niet te vermelden zodat ze haar werkgevers niet “kwaad” zou maken en geen inkomsten zou verliezen.
Ze zei dat influencers die voor Moskou en Peking werken online betaald krijgen via sites die betaalde promoties mogelijk maken, waarbij de Lit-marktplaats in Zuid-Afrika een van de populairdere systemen is.
“Het geld dat we op deze manier verdienen, kan enkele duizenden dollars per maand zijn; het hangt allemaal af van hoe populair onze berichten zijn,” zei ze.
De influencer zei dat ze nog nooit met haar geldschieters had gesproken.
“Ik kan je niet zeggen of ze Chinees zijn, Russisch, of zelfs van Mars komen. Ze sturen me gegevens, ik werk die uit in segmenten, en dan post ik ze. Als ze tevreden zijn met wat ik post, betalen ze me,” legde ze uit.
“Het is geen moeilijk werk, omdat hun opvattingen overeenkomen met mijn pan-Afrikaanse filosofie. Ik ben ook een groot voorstander van het socialisme en een tegenstander van het westerse imperialisme.”
“Ik denk dat dat de reden is waarom ik, zeg maar, ben gerekruteerd. Hetzelfde geldt voor veel andere influencers.”
Een onderzoek door Karen Allen, consultant bij het Zuid-Afrikaanse Institute for Security Studies, heeft ook aangetoond dat belangrijke figuren in de Afrikaanse beïnvloedingsindustrie worden betaald om deel te nemen aan wat zij “transnationale gecoördineerde campagnes” noemt, die deels gericht zijn op het ondermijnen van westerse initiatieven en leiders.
Een deel van Allens rapport richtte zich op een Zuid-Afrikaanse influencer die zei dat Russische agenten hem betaalden om verhalen te verspreiden die bedoeld waren om Zuid-Afrika te “destabiliseren” tijdens de verkiezingen van 2024.
Deze influencer gaf toe betaald te zijn voor materiaal dat kandidaten ten goede kwam die pro-China en pro-Rusland waren, en voor berichten die partijen met een pro-westerse houding in een kwaad daglicht stelden.
De influencer zei dat hij “kant-en-klaar materiaal” aangeleverd kreeg en bijna 3 dollar betaald kreeg telkens wanneer een van zijn berichten een “like” kreeg.
Professor Herman Wasserman, hoofd van de afdeling journalistiek en mediastudies aan de Stellenbosch Universiteit in Zuid-Afrika, is een andere expert die het gebruik van betaalde influencers in Afrika aan het licht heeft gebracht.
Hij vertelde The Epoch Times dat verschillende “kwaadwillende actoren”, voornamelijk China en Rusland, Afrikaanse ‘beroemdheden’ op sociale media belonen om “alle misinformatie, desinformatie of legitieme informatie te verspreiden die zij op een bepaald moment in hun belang achten”.
Wasserman zei dat Trump een “groot doelwit” is.
“Trump is de grootste vijand van China en Rusland. En laten we eerlijk zijn, hij geeft de hele wereld veel om over te praten,” zei hij. “Het is niet moeilijk om video’s over Trump te maken.”
Wasserman zei dat bepaalde influencers in Afrika “plotseling allemaal tegelijk erg actief” waren toen Trump onlangs de president van Liberia complimenteerde met zijn beheersing van het Engels, de officiële taal van dat land, tijdens een ontmoeting in het Witte Huis.
“Ze hebben zich helemaal uitgeleefd,” zei Wasserman, verwijzend naar hoe Trump werd neergezet vanwege zijn opmerkingen.
“Veel van het materiaal stond op TikTok.”
In een rapport dat in juni werd gepubliceerd, ontdekte het Reuters Institute van de Universiteit van Oxford in het Verenigd Koninkrijk dat TikTok de belangrijkste bron is van misinformatie en desinformatie in Afrika, een continent waar Peking steeds meer controle uitoefent over politiek, het bedrijfsleven en de publieke opinie.
Volgens het rapport herbergt Afrika drie landen met de meeste TikTok-gebruikers, namelijk Kenia, Nigeria en Zuid-Afrika. Dit zijn ook drie van de grootste economieën van Afrika, waarin China miljarden dollars investeert.
“Naarmate de invloed van China in Afrika groeit,” zei Wasserman, “groeit ook TikTok mee, met diepgaande gevolgen voor het leven van Afrikanen, omdat de informatie die zij tot zich nemen bedoeld is om hun kijk op wereldgebeurtenissen en, nog belangrijker, hun kijk op China te veranderen.”
De influencer die anoniem sprak, zei dat ze vaak wordt betaald om informatie te posten die China afschildert als een “slachtoffer van westers racisme” en voor materiaal dat “een beeld schetst van het corrupte Westen en hoe hypocriet het is”.
Dit komt overeen met recent onderzoek van academici van de London School of Economics and Political Science, Duke Kunshan University in China, en de Gustave Eiffel University in Frankrijk.
Zij stellen dat er “vier strategieën” zijn die influencers gebruiken om het communistische China te verdedigen of promoten.
“Westerse hypocrisie” beschuldigt het Westen van dubbele moraal; “westerse dreiging” presenteert het Westen als een grote bedreiging voor de mondiale veiligheid en groei; ‘systeemsuperioriteit’ promoot het politieke model van het Chinese regime boven westerse modellen; en “gemeenschappelijke bestemming” voorziet een welvarende toekomst voor de mondiale partners van communistisch China.
“We stellen dat hoewel de politieke affiliaties van deze influencers onduidelijk en moeilijk vast te stellen zijn, ze feitelijk bijdragen aan China’s streven naar een wereldwijde reputatie in het digitale tijdperk,” schrijven de experts.
Wasserman zei dat hij het eens is met de bevindingen.
“Dit is precies wat ik zie verspreiden door deze influencers; alles van gewelddadig anti-Amerika tot meer goedaardige uitspraken als ‘China is een geweldige plek voor een vakantie’,” zei hij.
Hamza Ibrahim, een mediaonderzoeker en desinformatie-analist in Nigeria, zei dat de influencers de voorkeur geven aan TikTok omdat ze het zien als een “veilige haven”. Ze geloven dat, omdat het platform eigendom is van een Chinees bedrijf en zij aannemen dat hun begeleiders ook Chinees zijn, ze zich vrij voelen om pro-Chinese standpunten te uiten en content te maken op het platform, legde hij uit.
“In Afrika wordt algemeen aangenomen dat TikTok een Chinees bedrijf is dat opereert met de zegen van de Chinese regering, en mensen lijken dat helemaal niet erg te vinden,” vertelde Ibrahim aan The Epoch Times.
ByteDance, het bedrijf uit Peking dat eigenaar is van TikTok, heeft ontkend dat het Chinese regime controle over het bedrijf heeft.
Ondertussen is Human Rights Watch (HRW) een van de vele organisaties die sceptisch zijn over de onafhankelijkheid van TikTok.
In een verklaring in 2023 zei HRW dat hoewel het platform officieel een particuliere onderneming is, “het weigeren van controle door de Chinese overheid misschien geen veilige optie is voor de in China gevestigde leidinggevenden van het bedrijf, gezien het feit dat de overheid in het verleden bedrijfsleiders heeft gestraft die zich niet aan de Partijlijn hielden”.
In 2022 bleek uit een onderzoek van de Mozilla Foundation dat TikTok meer dan enig ander platform werd gebruikt om haatzaaiende uitlatingen te verspreiden in de aanloop naar de verkiezingen van dat jaar in Kenia, die net als andere verkiezingen in het land werden ontsierd door etnisch geweld.
“Hoewel meer volwassen platforms zoals Facebook en Twitter in dit opzicht het meest onder de loep worden genomen, is TikTok grotendeels onderbelicht gebleven, ondanks het feit dat het enkele van de meest dramatische desinformatiecampagnes heeft gefaciliteerd,” aldus de stichting in haar rapport.
TikTok zegt op haar website dat het “tools en technologie heeft ontwikkeld om schadelijke content en gedrag te identificeren en te verwijderen.”
“Deze tools helpen ons om de veiligheid van onze gemeenschap te bevorderen en de integriteit van ons platform te waarborgen,” volgens de richtlijnen.
“Bovendien stellen we hogere eisen aan makers die geld verdienen met ons platform of er op een andere manier gebruik van maken om zichzelf te promoten.”
“We verwachten van de makers op TikTok dat ze onze gedragscode voor contentmakers naleven en zich gedragen op een manier die de veiligheid van anderen of de integriteit van ons platform niet in gevaar brengt.”
Ibrahim zei echter dat de maatregelen van TikTok vaak niet van toepassing zijn op misinformatie, desinformatie en “flagrante leugens”.
“We hebben ook gezien dat in landen zoals Kenia haat zaaiende uitlatingen zich als een lopend vuurtje verspreiden op TikTok en andere platforms, terwijl moderatoren zeer traag zijn in het verwijderen van haatdragende berichten,” merkte hij op.
In het verleden financierde de Amerikaanse overheid de radio- en televisiezender Voice of America (VOA), die volgens Ibrahim “goed werk” verrichtte in het tegengaan van door Peking en Moskou aangestuurde verhalen.
“Ze hadden een kantoor in Washington dat zich uitsluitend richtte op factchecking, en ze weerlegden dagelijks desinformatie en misinformatie,” zei hij.
De regering-Trump schrapte in maart het merendeel van de financiering voor VOA, en beschuldigde het agentschap ervan een spreekbuis te zijn van “radicale propaganda”, een “last voor de Amerikaanse belastingbetaler” en een toevluchtsoord voor “terroristensympathisanten”.
In april sloot de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio ook het bureau in Washington dat buitenlandse desinformatiecampagnes monitorde, het Counter Foreign Information Manipulation and Interference-hub, met de beschuldiging dat het Amerikanen censureerde.
“Onder de vorige regering gaf dit bureau, dat de belastingbetaler meer dan 50 miljoen dollar per jaar kostte, miljoenen uit om actief de stemmen van Amerikanen het zwijgen op te leggen en te censureren — de mensen die ze eigenlijk moesten dienen,” zei Rubio in een verklaring waarin hij de sluiting aankondigde.
Rubio zei ook in een interview in april met influencer Mike Benz dat de Amerikaanse overheid na de sluiting van het bureau vrije meningsuiting zal blijven beschermen en “pro-Amerikaanse berichtgeving” zal blijven financieren.
“We gaan geld uitgeven aan berichtgeving; het zal pro-Amerikaanse berichtgeving zijn, en het zal de vrijheid van meningsuiting stimuleren en beschermen, die overal ter wereld wordt bedreigd, ook in landen die onze bondgenoten zijn,” zei hij.
“De beste manier om desinformatie tegen te gaan is vrije meningsuiting, ervoor zorgen dat wat waar is evenveel of meer kans krijgt om gecommuniceerd te worden als wat niet waar is.”
The Epoch Times heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken om een reactie gevraagd, maar heeft voor het verschijnen van dit artikel geen antwoord ontvangen.
In zijn getuigenis tijdens een hoorzitting voor de Senaatscommissie voor Strijdkrachten in Washington op 22 juli zei luitenant-generaal Dagvin Anderson van de Amerikaanse luchtmacht, die in aanmerking komt voor promotie tot generaal en commandant van het Amerikaanse Afrikaanse commando, dat Afrika steeds meer het toneel wordt van rivaliteit tussen grootmachten en terrorisme.
Dit komt volgens hem doordat Afrika strategisch gelegen is tussen de Atlantische Oceaan en de Indo-Pacifische regio.
“China breidt zijn aanpak uit van een focus op economische invloed naar meer militaire en informatieoperaties in Afrika en verspreidt communistische propaganda,” zei hij, waarbij hij de situatie als “verontrustend” omschreef.
“Het is inderdaad reden tot grote bezorgdheid,” zei Wasserman, en hij voegde eraan toe dat de Verenigde Staten “er niet veel aan lijken te doen”.
Hij zei dat hij gelooft dat er momenteel een “informatievacuüm” bestaat in Afrika, waar China en Rusland misbruik van maken.
“Ze steken miljarden dollars in mediaprojecten in Afrika, inclusief twijfelachtige socialmediacampagnes, terwijl de Verenigde Staten lijken te vertrouwen op een steeds kleiner aantal Amerikaanse ambassades en één kantoor in Johannesburg om hun boodschap te verspreiden,” zei Wasserman. “Dat is lang niet genoeg om de leugens en propaganda die door anti-westerse stemmen worden verspreid, tegen te gaan.”
Origineel gepubliceerd door The Epoch Times (2 augustus 2025): Beijing Pays Influencers in Africa to Spread Anti-US Messaging
