Nieuwsanalyse
Volgens een China-expert bemoeit Peking zich met een lopende verkoop van havenrechten – die in handen zijn van een bedrijf uit Hongkong – aan een Amerikaans bedrijvenconsortium onder leiding van BlackRock.
Bij de deal die op 4 maart werd aangekondigd, zijn 43 havens in 23 landen betrokken. Twee havens – Balboa en Cristobal – krijgen echter onevenredig veel aandacht omdat ze aan het Panamakanaal liggen.
De verkoper, CK Hutchinson, is eigendom van Li Ka-shing, een iconische miljardair in Hongkong. Tientallen jaren lang bewonderden Hongkongers zijn succes en gaven hem de bijnaam “Superman”. Als immigrant van het Chinese vasteland bouwde Li zijn imperium op met de verkoop van plastic bloemen en stapte vervolgens over naar onroerend goed, telecommunicatie en scheepvaart.
Nu wordt de 96-jarige tycoon vanwege de deal bestempeld als een verrader omdat hij “het land en de hele Chinese bevolking heeft verraden” en “ zonder ruggengraat door de knieën is gegaan” voor de Verenigde Staten.
Tussen 13 en 19 maart publiceerde de pro-Peking krant Ta Kung Pao in Hong Kong meer dan 10 redactionele artikelen en commentaren waarin hij werd berispt. In de artikelen werden alle zakenlieden verder geadviseerd om de Chinese Communistische Partij (CCP) in kritieke kwesties te steunen. In een artikel op 13 maart werd gezegd dat de deal gevolgen zou kunnen hebben voor de buitenlandse handel van China en het Belt and Road Initiative, China’s geopolitieke infrastructuurinvestering van 1 biljoen dollar wereldwijd.
Het arbeidsbureau van Hongkong en Macau, de vertegenwoordiger van de CCP in Hongkong, heeft drie artikelen van Ta Kung Pao herdrukt op hun officiële website.
Toen er tijdens een persbriefing op 18 maart naar de kritiek werd gevraagd, herhaalde John Lee, algemeen directeur van Hongkong, het standpunt van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken dat zijn regering wil dat buitenlandse regeringen “een eerlijk en rechtvaardig klimaat” scheppen voor Hongkongse ondernemingen, en dat hij “tegen elk gebruik van dwang of druk in de internationale handel” is. Hij voegde eraan toe dat alle transacties de Chinese wet- en regelgeving moeten volgen.
Alexander Liao, een China-deskundige en medewerker van The Epoch Times, zei dat zijn CCP-bronnen in Peking hem vertelden dat de Chinese leider Xi Jinping boos is over de deal die president Donald Trump op 3 maart in zijn State of the Union-toespraak aanprees. Als gevolg hiervan, zei Liao, stuurde Ding Xuexiang, lid van het Permanent Comité van het CCP en vicepremier van China, op 15 maart een speciaal werkteam naar Hongkong om de Panama Kanaal-deal onder de loep te nemen.
Liao groeide op in het Chinese militaire systeem en was meer dan tien jaar als journalist in Hongkong gestationeerd. Hij heeft geleerd dat ambtenaren in de regering van Hongkong zich niet op hun gemak voelen bij het uitoefenen van druk op een zakelijke deal, iets wat Hongkong historisch nooit heeft gedaan. Daarom heeft het team uit Peking de leiding genomen, zei hij.
Hij vertelde The Epoch Times dat de lastercampagne van Ta Kung Pao tegen Li en de acties van het CCP-kantoor in Hongkong werden uitgevoerd op aanwijzing van de delegatie in Peking.
De CCP heeft echter beperkte invloed op Li, zei hij.
Hoewel CK Hutchinson, het vlaggenschip van Li, genoteerd staat aan de Hong Kong Stock Exchange, is het bedrijf gevestigd op de Kaaimaneilanden. In de afgelopen tien jaar is het aandeel van de activiteiten op het vasteland en in Hongkong gekrompen tot iets meer dan 10 procent. Li zal ongeveer 19 miljard dollar (17,4 miljard euro) opstrijken met de transactie, wat ongeveer 14 keer de winst over 2024 is en hoger is dan het gemiddelde voor industriële ondernemingen van 8 of 11 keer de winst.
Liao zei, een instrument dat de lokale overheid zou kunnen gebruiken is de nationale veiligheidswet van Hong Kong. Vanwege de vage definitie van de nationale veiligheidswet en de bepaling dat de wet van toepassing is op personen zowel binnen als buiten Hongkong, protesteerden duizenden prodemocratische activisten in 2020 tegen deze wet. Toch legde Peking de wet in hetzelfde jaar op aan de voormalige Britse kolonie.
Peking zou deze wet kunnen gebruiken om represailles te nemen tegen Li. Volgens Liao zou dit echter een onomkeerbare klap voor de Chinese economie kunnen betekenen, omdat een dergelijk precedent een huiveringwekkend effect zou hebben op zakenlieden en buitenlandse investeerders in Hongkong.
In de commentaren van Ta Kung Pao werd Li beschuldigd van “verwaarlozing van het nationaal belang”.
Politiek commentator Heng He zei in zijn Chineestalige programma, dat Ta Kung Pao namens Peking sprak en hij de deal eerder politiek zag dan als een zakelijke transactie van een privébedrijf. De CCP is bang dat Washington het Panamakanaal tegen Peking kan gebruiken nadat een Amerikaans bedrijf de rechten heeft gekocht om de havens te exploiteren. Dat bewijst volgens Heng indirect dat de CCP zelf de optie wil houden om de havens op een vijandige manier tegen de Verenigde Staten te gebruiken onder het beheer en de controle van een Chinees bedrijf.
Kernbelangen VS
Het Panamakanaal is een strategisch knooppunt dat een cruciale rol speelt in de militaire en economische activiteiten van de VS. Het fungeert als een vitale doorgang voor oorlogsschepen en cargo tussen de Atlantische en Stille Oceaan.
Elk jaar verwerkt het Panamakanaal 270 miljard dollar (248 miljard euro) aan cargo, wat neerkomt op 5 procent van de wereldwijde maritieme handel. Meer dan 70 procent van die handel is verbonden met Amerikaanse havens. Het kanaal stond tot 1999 onder controle van de VS, toen de soevereiniteit werd overgedragen aan Panama onder een verdrag uit 1977 dat werd ondertekend door president Jimmy Carter.
Het Carter-Torrijos Verdrag van 1977 vereist de “permanente neutraliteit” van het kanaal, zodat geen enkel land wordt gediscrimineerd en geen enkel schip zich vijandig gedraagt. Volgens het verdrag mogen de Verenigde Staten, als die neutraliteit in gevaar komt, militair geweld gebruiken om het te verdedigen.
Na zijn aantreden in januari trok Trump de neutraliteit in twijfel. Hij beweerde dat het kanaal werd geëxploiteerd door het Chinese regime en beloofde in te grijpen, wat dan weer leidde tot ontkenningen vanuit Peking en Panama.
“China beheert het Panamakanaal”, zei Trump tijdens zijn inauguratietoespraak. “En we hebben het niet aan China gegeven. We hebben het aan Panama gegeven en we nemen het terug.”
In 1997 verkreeg CK Hutchinson de rechten om de twee havens aan beide uiteinden van het Panamakanaal voor 25 jaar te beheren. In 2021 werd de overeenkomst verlengd tot 2047.
Bij de aankondiging van de meest recente deal zei het bedrijf dat het een puur zakelijke transactie was, die niet relevant was voor het recente politieke nieuws rond de waterweg.
Het Panamakanaal is een perifeer strategisch belang voor de CCP, maar het is een “kernbelang van de VS”, zei Liao.
Enkele dagen voor zijn eerste bezoek aan Panama zei minister van Buitenlandse Zaken van Amerika, Marco Rubio in een interview op 31 januari: “Het is volstrekt onaanvaardbaar dat in Hongkong gevestigde bedrijven controle hebben over de in- en uitgangen van het kanaal. Dat kan zo niet doorgaan.”
“Als er een conflict komt en China zegt, doe alles wat je kunt om het kanaal te blokkeren zodat de VS geen handel kan drijven, dan zou het Amerikaanse leger en de Amerikaanse marinevloot niet snel genoeg in de Indo-Pacific kunnen komen. En als ze dat zouden doen, dan hebben we een groot probleem,” zei hij.
Na het bezoek van Rubio zei Panama op 2 februari dat het zijn overeenkomst met Peking’s Belt and Road Initiative niet zou verlengen als de huidige overeenkomst volgend jaar verloopt.
Een voorbode van een wereldwijde confrontatie tussen de VS en China
Chinese bedrijven hebben ook contact opgenomen met het bedrijf CK Hutchinson van Li voor de aankoop van de rechten om de twee havens in Panama te exploiteren. Volgens Chinese media zouden de partners en de omvang van de deal kunnen veranderen.
2 april is een belangrijke mijlpaal wanneer CK Hutchinson en het Amerikaanse consortium onder leiding van BlackRock een definitieve overeenkomst zullen ondertekenen.
Liao zei dat de kans klein is dat een Chinees bedrijf koper wordt. Trump zou druk kunnen uitoefenen op Panama om de havenrechten niet langer beschikbaar te stellen aan particuliere bedrijven. Als dat het geval is, zou Li de rechten niet langer kunnen verkopen. Als de rechten na de deal zouden worden ingetrokken, zou de Chinese koper uiteindelijk niets overhouden.
Volgens Liao kunnen de Verenigde Staten het zich niet veroorloven dat de CCP de machtsstrijd om het Panamakanaal wint, want als dat zou gebeuren, zou Washington een deel van zijn invloed in de wereld verliezen, wat indruist tegen de “Make America Great Again” agenda van Trump.
Daarom kan de CCP hooguit andere Chinese zakenlieden ervan weerhouden om te doen wat Li heeft gedaan, aldus Liao.
“De deal over het Panamakanaal is slechts een voorbode van de confrontatie tussen de Verenigde Staten en de Chinese Communistische Partij,” voegde hij eraan toe. “In de toekomst zullen veel belangrijke strategische activa wereldwijd het onderwerp zijn van soortgelijke gevechten. Dan zal een tijdperk van botsingen officieel beginnen.”
Darlene McCormick Sanchez heeft bijgedragen aan dit verslag.
Gepubliceerd door The Epoch Times (20 maart 2025): Beijing Puts Its Thumb on Panama Canal Deal
