Polen heeft een beslissende stap gezet in de richting van een verbod op de Communistische Partij van Polen. Het hoogste grondwettelijk gerechtshof van het land heeft namelijk unaniem geoordeeld dat de doelstellingen en activiteiten van de partij ongrondwettelijk zijn, omdat zij klassenhaat aanwakkert en totalitaire methoden gebruikt om de macht te grijpen en uit te oefenen.
In zijn uitspraak van 3 december oordeelde het Grondwettelijk Hof dat de Communistische Partij van Polen (Komunistyczna Partia Polski, of KPP) in strijd handelt met artikel 13 van de Poolse grondwet, dat politieke partijen verbiedt die totalitaire methoden of praktijken bevorderen die verband houden met nazisme, fascisme of communisme, evenals partijen die geweld bepleiten om de macht te grijpen of het staatsbeleid te beïnvloeden. De partij werd ook in strijd geacht met artikel 11, dat vereist dat politieke partijen vrij worden opgericht, op gelijke voorwaarden functioneren en het staatsbeleid beïnvloeden via democratische middelen.
Op 10 december heeft het Grondwettelijk Hof zijn uitspraak doorgestuurd naar de rechtbank van Warschau, maar er is nog geen definitief bevel tot ontbinding uitgevaardigd. De KPP blijft opgenomen in het officiële register.
De uitspraak komt voort uit twee afzonderlijke verzoeken. Een daarvan werd in december 2020 ingediend door de toenmalige procureur-generaal Zbigniew Ziobro, die beweerde dat de KPP totalitair communisme propageert en gewelddadige revolutionaire veranderingen onderschrijft. Een tweede verzoek werd op 6 november 2025 ingediend door de Poolse president Karol Nawrocki, die soortgelijke bezwaren had over de programmapunten van de partij met betrekking tot communistische activiteiten van vóór de Tweede Wereldoorlog en haar lof voor Sovjetacties, waaronder de invasie van Polen in 1920.
Bij de toelichting op de motivering van het vonnis haalde rechter Krystyna Pawlowicz de argumenten van Nawrocki aan waarin hij aandrong op een verbod van de partij.
“De communistische ideologie is gericht tegen de fundamentele waarden van de mensheid, de tradities van de Europese en christelijke beschaving”, zei ze, daarbij verwijzend naar het verzoek van Nawrocki om een verbod. “In de rechtsorde van de Republiek Polen is geen plaats voor een partij die communistische misdadigers en regimes verheerlijkt die verantwoordelijk zijn voor de dood van miljoenen mensen, waaronder onze landgenoten, Poolse burgers.”
Pawlowicz haalde ook uitgebreide historische documentatie aan over terreur, gevangenschap, executies en onderdrukking onder het communisme in Polen.
“Een van de belangrijkste doelstellingen van het systeem van alomtegenwoordige terreur was om de samenleving in angst te houden, het verraden van anderen aan te moedigen en sociale banden te verbreken”, zei ze. “Op basis van de stalinistische wetgeving werden in Polen tot 1955 minstens 5.000 doodvonnissen uitgesproken, terwijl meer dan 20.000 mensen stierven in verschillende gevangenissen, waaronder werkkampen. Een onbekend aantal mensen werd gedeporteerd naar het binnenland van de Sovjet-Unie.
Ze beschreef het programmamateriaal van de KPP verder als “bijzonder schokkend” omdat het de agressie uit het Sovjettijdperk prijst en voortbouwt op de erfenis van de communistische arbeiderspartij van Polen uit de vooroorlogse periode.
“Het tribunaal merkt op dat communisten die rechtstreeks afkomstig waren uit die vooroorlogse partij, de Sovjetbezetting en de stalinistische onderdrukking in het naoorlogse Polen hebben geïnstalleerd”, zei ze. Ze wees erop dat verschillende prominente leden van de vooroorlogse communistische beweging hoge regeringsfuncties bekleedden, waarin ze een “stalinistische terreur” organiseerden die de Poolse samenleving onderdrukte tot de val van het communisme in 1989.
Volgens de Poolse wetgeving leidt de uitspraak van het tribunaal tot een verplichte procedure: de rechtbank van Warschau, die het nationale register van politieke partijen bijhoudt, moet “onmiddellijk” een besluit nemen om de partij uit het register te schrappen. Een dergelijk besluit zou leiden tot de ontbinding van de KPP, de liquidatie van haar vermogen en een verbod op deelname aan verkiezingen of het ontvangen van overheidsfinanciering.
Hoewel de wettelijke bepalingen suggereren dat de rechtbank onmiddellijk moet handelen, kan de uitvoering worden vertraagd door een lopend geschil over de wettigheid van de huidige samenstelling van het Grondwettelijk Hof.
The Epoch Times heeft contact opgenomen met de rechtbank van Warschau om duidelijkheid te krijgen over de vraag of zij van plan is de partij uit het register te schrappen en, zo ja, wanneer dat besluit zal worden genomen.
In een verklaring van 5 december heeft de Communistische Partij van Polen de uitspraak als niet-bindend van de hand gewezen vanwege de controverse rond de legitimiteit van het hof en beloofde zij haar activiteiten voort te zetten.
gepubliceerd door The Epoch Times (10 december 2025): Poland Moves to Ban Communist Party After Court Rules Its Activities Unconstitutional
