Terwijl Peking de jongere generatie aanspoort om ontberingen te doorstaan, omarmen veel jongeren van de Generatie Z een meer ontspannen levensstijl en identificeren zichzelf als “ratmensen”. Sommige China-analisten zeggen dat dit fenomeen een verontrustend gevoel van wanhoop en hopeloosheid onder de jeugd onderstreept met betrekking tot hun toekomst te midden van China’s economische neergang en sombere vooruitzichten op werk.
Het modewoord heeft onlangs aan kracht gewonnen in de Chinese sociale media. Deze zelfbenoemde “ratmensen” delen video’s waarop te zien is hoe ze het grootste deel van hun tijd in bed doorbrengen, alleen opstaan om naar het toilet te gaan en voedselleveringen op te halen die voor hun deur zijn achtergelaten.
Deze netizens beschrijven hun levensstijl als “energieloos” en hebben de neiging om gezelligheid en uitgaan te vermijden. Sommigen zeiden in hun berichten dat ze wel 23 uur per dag in bed liggen.
Video’s en berichten over “ratmensen” zijn honderden miljoenen keer bekeken op platformen zoals Douyin, de Chinese versie van TikTok, en Weibo, het equivalent van X. De hashtag “ratmensen” is vanaf 9 mei meer dan 10 miljoen keer bekeken op Weibo, wat duidt op een groeiende trend.
In een online video deelt een 27-jarige werkloze blogster die zich identificeert als een “ratmens” een kijkje in haar dagelijkse routine die veel kijkers aanspreekt. Eerst legt ze uit dat ze om 11 uur ’s ochtends wakker wordt en doet alsof ze productief is door koffie te bestellen en op haar telefoon te kijken. Om 14.00 uur gaat ze weer slapen. Tegen 17.00 uur staat ze op om naar het toilet te gaan en haalt ze de koffie op die voor haar deur staat. Om 18.00 uur geniet ze van haar koffie terwijl ze video’s op haar telefoon bekijkt. Om 19.00 uur controleert ze de opties voor het avondeten op haar telefoon en bestelt ze afhaalmaaltijden. Uiteindelijk eet ze om 21.00 uur haar eerste maaltijd van de dag.
Vanaf 9 mei kreeg de vlog 45.000 likes op Douyin en meer dan 2.100 likes op Weibo, wat veel reacties opleverde. De meeste kijkers spraken hun bewondering uit voor deze ontspannen levensstijl, terwijl anderen deelden dat ze al jaren op deze manier leven.
Een netizen gaf commentaar: “Ik ben al vijf jaar een ratman. … Ik ga helemaal niet om met anderen.”
Volgens sommige China-waarnemers weerspiegelt het modewoord een wijdverspreid pessimisme en berusting onder de Generatie Z.
“Jonge mensen zien weinig hoop voor de samenleving en de regeringen,” vertelde Li Yuanhua, een geschiedeniswetenschapper die in Australië woont en vroeger universitair hoofddocent was aan de Capital Normal University in Peking, tegen de Chinese editie van The Epoch Times.
“Ze drukken hun stille trots uit door dit soort van opgeven, zelfverlating en het handhaven van een levensstijl die alleen in hun dagelijkse basisbehoeften voorziet.”
Li zei dat deze jongeren denken: “Ik wil niet hard werken, want hard werken maakt geen verschil.”
Dit recente fenomeen is een echo van een trend die vier jaar geleden viraal ging, toen veel jonge mensen in China de ratrace afwezen ten gunste van een levensstijl die bekend staat als “plat liggen“.
Ze keren zich af van de zware werkcultuur met lange dagen, vooral de “996”-stijl: werken van 9 uur ’s ochtends tot 9 uur ’s avonds, zes dagen per week, wat veel voorkomt in de technologie- en digitale sectoren van het land. Gefrustreerd door de voortdurende concurrentie en druk, kiezen velen voor een eenvoudiger leven waarin dure producten, het stichten van een gezin of het kopen van een eigen huis worden vermeden.
Die mentaliteit heeft kritiek uitgelokt van de regerende Chinese Communistische Partij (CCP). Xi Jinping, de leider van de Partij, heeft in het openbaar gewaarschuwd tegen “platliggen” en heeft de Generatie Z opgeroepen om hard te werken en “bitterheid te eten”, een Chinese uitdrukking voor het doorstaan van ontberingen.
Xi herhaalde de boodschap op 4 mei, de Dag van de Jeugd. In een artikel op de voorpagina van People’s Daily, de officiële krant van de Partij, zei hij tegen jongvolwassenen dat ze naar het platteland moeten verhuizen om te werken en de versie van de Partij van modernisering moeten steunen.
‘Hoop neemt af’ in een tijd van economische vertraging
Xi maakte de opmerkingen terwijl de economie van het land blijft krimpen.
Een aanhoudende huisvestingscrisis heeft veel Chinezen uit de middenklasse die hun spaargeld in een huis hebben gestoken enorm onder druk gezet. Deze situatie wordt nog verergerd door het jarenlange optreden tegen regelgeving in de privésector, van voedselbezorging tot naschoolse bijlesinstituten, waardoor tienduizenden banen zijn geschrapt.
“Deze levensstijl komt uiteindelijk voort uit een slechte economie en een slechte arbeidsmarkt in China. Veel afgestudeerden hebben moeite om werk te vinden, vooral na de pandemie,” vertelde Geng Luqi, een jonge Chinees die eerder muziekles gaf in een bijlescentrum, onlangs aan The Epoch Times.
Geng zei dat “een hele generatie jongeren vecht voor beperkte kansen” en wees erop dat “ondanks de hevige concurrentie de hoop slinkt”.
Daarom kiest iedereen er gewoon voor om “plat te liggen,” zei hij.
Uit officiële gegevens blijkt dat het werkloosheidscijfer voor de leeftijdsgroep 16 tot 24 jaar in de steden in maart 16,5% bedroeg.
Het cijfer omvat niet de personen die naar school gaan of die gestopt zijn met het zoeken naar werk. Volgens de officiële richtlijnen van China wordt iemand alleen als werkloos beschouwd als hij of zij in de afgelopen drie maanden actief naar werk heeft gezocht en binnen twee weken na ontvangst van een aanbod aan een baan kan beginnen.
De bezorgdheid over de toekomst van de economie is toegenomen door de aanhoudende tarievenoorlog met de Verenigde Staten. Nu de Amerikaanse tarieven meer dan 100 procent bedragen, hebben veel kleine en middelgrote Chinese bedrijven die afhankelijk zijn van buitenlandse handel hun activiteiten moeten staken en zich op de binnenlandse markt moeten richten. Deze verschuiving heeft duizenden fabrieksbanen op de tocht gezet.
Economen van Goldman Sachs voorspelden in april dat de driecijferige tarieven van de VS mogelijk wel 200 miljoen banen in China bedreigen, terwijl ze ook hun prognose van de economische groei van China verlaagden van 4,5 procent naar 4 procent dit jaar.
Zelfs degenen die een baan hebben gevonden, ervaren een daling in hun inkomen vergeleken met voorgaande jaren, volgens Allen Guo, die in de publieke sector werkt in de stad Shenzhen.
Guo, die ervoor koos om een pseudoniem te gebruiken uit angst voor represailles van de autoriteiten, vertelde onlangs aan The Epoch Times dat afgestudeerden die een baan krijgen bij de lokale overheid of in de publieke sector – banen die de afgelopen jaren populair zijn geworden vanwege de veiligheid – nu maandelijks ongeveer 4.000 tot 5.000 yuan (ongeveer 553 tot 692 dollar) verdienen. Dit is ongeveer een derde van het gemiddelde maandsalaris dat de lokale autoriteiten melden in Shenzhen, waar de kosten van levensonderhoud veel hoger zijn dan in veel andere steden in China.
“Jonge mensen voelen zich klemgezet,” zei Guo, “en dat is de reden waarom ze zich te buiten gaan aan hun telefoon en hun uitgaven verlagen.”
“Niemand weet wat de toekomst brengt.”
Yi Ru heeft bijgedragen aan dit verslag.
Origineel gepubliceerd op The Epoch Times (11 mei 2025): ‘Rat People’: China’s Gen Z Takes ‘Lying Flat’ Lifestyle to New Level
