Nieuwsanalyse
Mark Rutte, secretaris-generaal van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO), zei deze week dat de Amerikaanse president Donald Trump gelijk heeft als hij leden van het bondgenootschap vraagt om minstens 5 procent van hun bruto binnenlands product (BBP) uit te geven aan defensie.
“Als Oekraïne verliest, dan zal het om de afschrikking van de rest van de NAVO te herstellen, een veel, veel hogere prijs zijn dan wat we op dit moment overwegen wat betreft het opvoeren van onze uitgaven en onze industriële productie,” zei Rutte op 23 januari tijdens een bijeenkomst op het World Economic Forum in Davos.
“Het zullen geen miljarden extra zijn, het zullen biljoenen extra zijn,” zei hij.
Eerder op 23 januari sprak Trump de deelnemers aan het World Economic Forum toe via een videoverbinding.
“Ik ga ook alle NAVO-landen vragen om de defensie-uitgaven te verhogen naar 5 procent van het BBP, wat het jaren geleden al had moeten zijn – het was maar 2 procent, en de meeste landen betaalden niet totdat ik langskwam, ik stond erop dat ze betaalden, en dat deden ze,” zei hij.
In 2014 stelde de NAVO zich tot doel dat alle leden tegen 2024 minstens 2 procent van hun BBP aan hun leger zouden besteden. De inval van Rusland in Oekraïne in februari 2022 verhoogde echter de druk op de uitgaven van het bondgenootschap.
Volgens voorlopige ramingen van de NAVO voor 2024, die in juni 2024 werden gepubliceerd, hadden 23 van de 31 NAVO-leden de doelstelling van 2 procent gehaald.
Maar analisten zeggen dat het halen van een doelstelling van 5 procent enorme politieke problemen kan veroorzaken voor veel Europese landen, vooral die landen die Rusland niet als een “existentiële bedreiging” zien.
Tim Ripley, een defensieanalist en auteur van “Little Green Men: The Inside Story of Russia’s New Military Power” vertelde The Epoch Times dat grote verhogingen van de defensie-uitgaven in de meeste Europese landen erg impopulair zullen zijn, omdat ze alleen kunnen worden gefinancierd door belastingverhogingen, bezuinigingen op diensten of meer lenen.
“Als je het geld leent, verviervoudigt dat ieders rentepercentage. Dus iedereen zal er op die manier voor betalen, of je verhoogt de belastingen om het te betalen. Het is dus enorm impopulair om dat in heel Europa te doen,” voegde hij eraan toe.
De NAVO zegt dat de Amerikaanse defensie-uitgaven ongeveer tweederde van de totale uitgaven van de alliantie uitmaken.
Ripley merkte op dat als de Verenigde Staten hun defensie-uitgaven zouden verhogen van de huidige 3,5 procent naar 5 procent, het zou gaan om “astronomische bedragen”.
Albert Swidzinski, directeur analyses van de in Warschau gevestigde denktank Strategy & Future, zei dat het doel van 5 procent “naar mijn mening onrealistisch is – als je kijkt naar de economische situatie en de politieke instabiliteit in de Europese staten”.
Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland hebben allemaal te kampen met “ernstige economische problemen” en Duitsland zit midden in een verkiezingscampagne, vertelde hij aan The Epoch Times.
De Duitse kanselier Olaf Scholz zei op 13 januari tijdens een verkiezingsevenement in Bielefeld: “Vijf procent zou meer dan 200 miljard euro per jaar zijn, het federale budget is nog niet eens 500 miljard euro.”
“Dat zou alleen mogelijk zijn met enorme belastingverhogingen of enorme bezuinigingen op veel dingen die belangrijk zijn voor ons,” zei hij, zoals gemeld door het persbureau DPA.
De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius heeft ook de doelstelling van 5 procent van Trump afgewezen, en wees erop dat dit meer dan 40 procent van de totale Duitse begroting zou zijn. Duitsland heeft te maken met grondwettelijke beperkingen op extra leningen.
Spanningen over Oekraïne in de NAVO
De NAVO werd opgericht in 1949 en heeft 32 leden, waaronder Finland en Zweden, die respectievelijk in 2023 en 2024 lid werden.
Vanaf november 2024 hebben NAVO-leden bijna 860 miljard dollar bijgedragen aan een fonds dat Oekraïne militaire steun en bijstand biedt.
Rutte, voormalig premier van Nederland, suggereerde ook dat Oekraïne welkom zou zijn in de alliantie en zei dat de Russische president Vladimir Poetin geen vetorecht zou moeten hebben over welk land lid wordt van de NAVO.
Richard Grenell, de nieuwe Amerikaanse gezant voor speciale missies, reageerde op de opmerkingen van Rutte door te zeggen: “Je zult in Amerika op grote problemen stuiten als de secretaris-generaal van de NAVO gaat praten over het toevoegen van Oekraïne aan de NAVO.
“Het Amerikaanse volk betaalt voor defensie. Je kunt het Amerikaanse volk niet vragen om de paraplu van de NAVO uit te breiden als de huidige leden niet hun eerlijke deel betalen, en dat geldt ook voor Nederland.”
Rutte reageerde op de opmerkingen van Grenell door te zeggen: “Hij heeft helemaal gelijk. Het probleem is niet de VS, het probleem is Europa. Het probleem is dat we in Europa te weinig uitgeven aan defensie en Trump heeft dit punt consequent aangehaald.”
“Mede dankzij hem hebben we deze opleving gezien in de uitgaven van de NAVO aan de Europese kant,” voegde hij eraan toe.
Rutte zei dat Trump “in feite het gevoel had dat de VS een slechte deal kreeg en Europa in feite haar sociale model en haar gezondheidszorg en pensioenstelsel financierde en te weinig uitgaf aan defensie”.
De secretaris-generaal zei dat 2 procent “bij lange na niet genoeg” was en voegde eraan toe dat op de NAVO-top in juni waarschijnlijk een nieuw doel van ten minste 3 procent zal worden vastgesteld.
Ripley zei dat het verzoek voor 5 procent van het BBP een typische zet van Trump is, maar dat andere NAVO-leden gewoon hun tijd kunnen rekken, omdat de regering-Trump maar een beperkte termijn heeft.
‘Existentiële dreiging’ in het oosten
Guntram Wolff, een senior medewerker van de Bruegel Denktank in Brussel, vertelde onlangs aan The Associated Press: “Als je een Baltisch land bent, sta je veel meer bloot aan onmiddellijke bedreigingen dan, laten we zeggen, als je Portugal bent. Er is hier dus een verdelingsvraagstuk over wie hoeveel zal investeren. En de Baltische staten zullen zeker meer willen investeren.”
Swidzinski is het daarmee eens.
“De basisrealiteit is dat de staten die direct, existentieel bedreigd worden door Rusland en de poging van Rusland om zijn invloedssfeer te herstellen, het nodige geld zullen uitgeven. Ze zullen bereid zijn andere programma’s op te offeren om hun veiligheidssituatie te verbeteren.
“Maar de landen ten westen van Polen – dat zijn Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, noem maar op – die landen worden existentieel niet bedreigd door Rusland,” zei hij.
“Dus de landen die minder blootgesteld zijn aan het risico dat van Rusland uitgaat, zullen, denk ik, niet bereid zijn om hun defensie-uitgaven zo aanzienlijk te verhogen.”
Op 13 januari zei Sebastien Lecornu, de Franse minister van Defensie, dat het Franse militaire budget zal stijgen, maar hij gaf geen percentage van het BBP.
Frankrijk heeft de laatste tijd moeite om zijn begroting in evenwicht te houden en de overheidsschuld zal naar verwachting stijgen tot meer dan 3 biljoen euro in 2025, wat ongeveer 110 procent van het BBP is.
“De situatie is erger dan tijdens de Koude Oorlog,” zei Lecornu, verwijzend naar cyberaanvallen. “We kunnen verslagen worden zonder binnengevallen te worden.”
De Poolse premier Donald Tusk vertelde leden van het Europees Parlement op 22 januari dat “we niet geïrriteerd moeten zijn” over het verzoek van 5 procent van het BBP dat Trump heeft ingediend.
“Sommigen denken dat het extravagant is, of dat het een brutale of kwaadaardige waarschuwing is,” zei Tusk. “Ik wil u vertellen dat dit een tijd is waarin Europa het zich niet kan veroorloven om te besparen op veiligheid.”
Europees minister van Buitenlandse Zaken Kaja Kallas zei op 22 januari op de conferentie van het Europees Defensieagentschap dat “Rusland een existentiële bedreiging vormt voor onze veiligheid, vandaag, morgen en zolang we te weinig investeren in onze defensie”.
Op 17 januari zei de Litouwse president Gitanas Nauseda dat Litouwen zijn defensie-uitgaven vanaf 2026 zal verhogen tot 5 à 6 procent.
“Onze veiligheid wordt ook gewaarborgd door ons lidmaatschap van het NAVO-bondgenootschap,” zei Nauseda, ”maar dat zal alleen effectief zijn als we bereid zijn onszelf te verdedigen.”
Litouwen, dat deel uitmaakte van de Sovjet-Unie totdat het in 1990 onafhankelijk werd na de ineenstorting van het blok, geeft momenteel iets meer dan 3 procent van het BBP uit aan defensie.
Alexander Lanoszka, een geassocieerd medewerker bij de Council on Geostrategy, schreef in het Britse World substack dat Trump “goede redenen heeft om meer Europese defensie-uitgaven te eisen”.
“Europese landen hebben te kampen met economisch tegenwind en een groeiende disfunctie van de overheid,” schreef ze. “Ze kunnen te maken krijgen met echte beperkingen bij het doorvoeren van de investeringen die de Trump-administratie van hen verlangt.”
Fabrieken op ‘volle toeren’
Ripley wees erop dat de meeste defensiefabrieken in Europa en Noord-Amerika al op “volle toeren” draaien en dat het moeilijk is om te weten hoe het extra geld zal worden besteed, vooral omdat landen als Groot-Brittannië er momenteel niet in slagen om genoeg mensen voor hun legers te werven door wat hij een “demografische tijdbom” noemde.
Tijdens het World Economic Forum deze week zei Rutte dat China en Rusland beide de NAVO-landen, inclusief de Verenigde Staten, voorbijstreven op het gebied van industriële productie van wapens en wapentuig.
“De hele NAVO, van Californië tot en met Ankara, produceert op het gebied van munitie in een heel jaar wat Rusland in drie maanden produceert.”
“We zitten nu echt in een crisismodus,” zei Rutte.
Volgende week zullen tot 10.000 NAVO-strijdkrachten uit Groot-Brittannië, Frankrijk, Spanje, Slovenië en Turkije deelnemen aan een oefening, genaamd Steadfast Dart 25, in Roemenië, Bulgarije en Griekenland.
De eerste Britse soldaten arriveerden op 22 januari in Roemenië voor de oefening.
“De oefening demonstreert het vermogen van de NAVO om de Allied Response Force (ARF) te activeren en de snelle overgang ervan te coördineren”, aldus het Britse ministerie van Defensie.
De oefening is zo gepland dat deze samenvalt met de derde verjaardag van de Russische invasie in Oekraïne, maar het valt nog te bezien of het verbeteren van de prestaties en flexibiliteit van de NAVO enige invloed zal hebben op de agressieve houding van Moskou in Oost-Europa.
Gepubliceerd door The Epoch Times (25 januari 2025): Challenge for NATO Nations After Trump, Rutte Suggest Higher Target for Defense Spending
