Dit is deel 7 van “De wijsheid van oude geneeskunde”.
De beste remedie tegen rampspoed is het voorkomen ervan; de beste remedie tegen ziekte is preventie. Beoefenaar van de traditionele Chinese geneeskunde Shu Rong deelt eeuwenoude, tijdloze, helende wijsheid die sinds lang in de vergetelheid is geraakt of over het hoofd wordt gezien.
Een psycholoog van middelbare leeftijd koesterde jarenlang wrok tegenover zijn moeder.
Hij vond dat zijn gevoelens gerechtvaardigd waren en liet ze daarom voortbestaan. Na verloop van tijd besefte hij echter dat die wrok diep in hem was doorgedrongen en inmiddels elk aspect van zijn leven beïnvloedde.
Psychisch kampte hij met chronische angst, depressie en slapeloosheid. Lichamelijk ontwikkelde hij hevige maagpijn en maagzweren. Zijn toestand werd zo ernstig dat hij vaak niet normaal kon eten en voornamelijk van pap leefde. Hij werd ontzettend mager, zwak en zag er zichtbaar ziek uit.
Ik gaf hem een voorschrift: herhaal in stilte het woord “vergeven” telkens wanneer gevoelens van wrok opkwamen.
Drie dagen later vertelde hij mij dat hij voelde hoe de wrok in hem begon op te lossen. Vervolgens maakte hij een diepgaande emotionele ontlading door.
Sun Simiao, de beroemde arts uit de Tang-dynastie, ook wel bekend als de “Koning van de Geneeskunde”, ontwikkelde een behandelmethode die was gebaseerd op deugdzaamheid. Hij geloofde dat zelfs de krachtigste geneesmiddelen niet zouden genezen zonder deugd, terwijl een deugdzaam leven op natuurlijke wijze herstel kon brengen.
Ik vertel mijn patiënten vaak dat de traditionele Chinese geneeskunde (TCM: Traditional Chinese Medicine) geen onderscheid maakt tussen wie je bent en hoe gezond je bent. Vanuit het perspectief van de TCM worden je gewoonten, emoties en morele karakter gezien als factoren die voortdurend je algehele gezondheid vormgeven.
Nog opmerkelijker is dat binnen de TCM elk belangrijk orgaan een specifieke deugd vertegenwoordigt.
De verbinding tussen organen en deugden
De oorzaak van de klachten van de professor was de wrok die hij met zich meedroeg, waardoor de energiestroom van zijn lever stagneerde.
De lever
Binnen de TCM wordt de lever geassocieerd met mededogen (仁), oftewel liefdevol, vriendelijk en zorgzaam zijn tegenover anderen.
“Barmhartige mensen houden van het leven en koesteren het”, staat geschreven in het historische Chinese officiële werk Uitgebreide Besprekingen in de Witte Tijgerhal.
De lever staat voor vitaliteit, de scheppende kracht van het leven. Volgens de theorie van de vijf elementen “komt de lever overeen met het element hout, zichtbaar in het groen van takken en bladeren”.
Binnen de TCM is de belangrijkste functie van de lever het zorgen voor een soepele doorstroming van de vitale energie, qi genoemd, door het hele lichaam. Het beoefenen van mededogen in het dagelijks leven sluit van nature aan bij deze functie van de lever en bevordert een gevoel van innerlijke rust.
Wanneer de lever-qi geblokkeerd raakt, wordt iemand sneller angstig en boos. Ook kunnen er spijsverteringsproblemen ontstaan.
Toen de professor leerde om zijn moeder met vriendelijkheid en vergevingsgezindheid te benaderen, begon zijn lever-qi opnieuw vrij te stromen. Voor het eerst in vele jaren kon hij zijn bejaarde moeder oprecht onder ogen komen. In plaats van haar te vermijden, begon hij voor haar te zorgen. Hun relatie verzachtte volledig — en de verandering hield daar niet op. Zijn gezondheid verbeterde, zijn pijn nam af en zijn eetlust keerde terug.
Het hart
De deugd van het hart is fatsoen (禮) — de basis van passend gedrag, respect en harmonieuze sociale omgang.
Binnen de TCM doet het hart meer dan alleen bloed rondpompen; het is ook de verblijfplaats van Shen, het Chinese begrip voor geest, bewustzijn en spirituele kracht. Het omarmen van de deugd van fatsoen ondersteunt de functie van het hart en bevordert innerlijke helderheid.
De milt
De milt wordt geassocieerd met oprechtheid (信), oftewel integriteit. Volgens de theorie van de vijf elementen wordt de milt vertegenwoordigd door het element aarde.
“Aarde voedt en onderhoudt alle dingen en belichaamt het principe van het dragen en voeden van leven zonder onderscheid te maken — dit is de hoogste uitdrukking van oprechtheid”, aldus de tekst.
Binnen de TCM is het miltsysteem verantwoordelijk voor voeding en spijsvertering en beheert het ook de gedachten en spieren. Daarom beschikt iemand die oprecht is over meer kracht en betrouwbaarheid in zowel denken als handelen.
De longen
De longen vertegenwoordigen rechtvaardigheid of het vermogen om los te laten (義).
“Yi betekent het nemen van beslissende oordelen”, staat in de tekst.
De longen worden geassocieerd met het element metaal, vergelijkbaar met een zwaard dat moed en onderscheidingsvermogen symboliseert. Als orgaansysteem reguleren de longen ook hoe het lichaam dingen opneemt en loslaat — ademhaling, het immuunsysteem en zelfs emoties.
De nieren
De nieren worden geassocieerd met de deugd van wijsheid (智).
“Wijsheid betekent vooruitgaan en stilstaan zonder aarzeling of twijfel”, staat in de tekst.
De nieren komen overeen met het element water, dat vrij en ongehinderd voorwaarts stroomt. De nieren beheersen de basis van het leven en slaan essentie op. Iemand die wijsheid cultiveert, beschikt over grotere reserves en een langere levensduur.
Tegelijkertijd kunnen negatieve emoties — of ondeugden — lichamelijke spanningen veroorzaken die de stroom van qi blokkeren. Wanneer deze blokkade zich voordoet in orgaansystemen, kunnen die geleidelijk verzwakken.
Mededogen versterkt bijvoorbeeld de lever, terwijl tegengestelde emoties zoals woede en wrok haar kunnen ontregelen. Opgekropte emoties doen de lever-qi stagneren, verhogen de stresshormonen en belemmeren de leverfunctie. Daarom leidde de langdurige wrok van de professor tot uiteenlopende klachten.
Het cultiveren van mededogen zorgt ervoor dat iemands zachte en oprecht vriendelijke aard de overhand krijgt. Bovendien helpt het stagnatie in de lever op te heffen, waardoor zowel emotionele als lichamelijke energie weer vrijer kan stromen.
Eenvoudige acties
Een rustige geest is de eerste stap naar het harmoniseren van de innerlijke toestand van het lichaam.
Glimlachen
De eenvoudigste methode is om je dag te beginnen met een vriendelijke glimlach.
Interessant genoeg voerde een groep psychologen een experiment uit met vrijwilligers, waarbij zachte elektrische stimulatie werd gebruikt om kort aan hun gezichten te trekken. Hierdoor ontstonden glimlachen of fronsen in hun gezichtsspieren, zonder dat zij bewust probeerden deze emoties uit te drukken.
De psychologen ontdekten dat mensen zich gelukkiger en positiever voelden wanneer hun gezichtsspieren werden gestimuleerd om te glimlachen. Wanneer zij werden gestimuleerd om te fronsen, voelden zij zich juist minder positief. Hoe sterker de spierbeweging, hoe groter de verandering in stemming.
Binnen de TCM is glimlachen meer dan alleen een oefening in positief denken. Een glimlach ontspant de gezichtsspieren, terwijl het gezicht rijk verbonden is met energiebanen (meridianen) die in relatie staan tot de inwendige organen. Wanneer het gezicht ontspant, helpt dit de qi om soepeler door het hele lichaam te stromen.
Glimlachen is vooral gunstig voor het hartsysteem en Shen, omdat vreugde de natuurlijke emotie van het hart is. Door vriendelijk te glimlachen help je het hart een leidende rol te spelen bij het reguleren van je emotionele toestand. Wanneer het hart kalm en stabiel is, kunnen de functies van de vijf organen zich ontwikkelen naar meer harmonie en onderlinge afstemming.
Daden van vriendelijkheid
Vriendelijkheid en mededogen vormen natuurlijke tegenmiddelen tegen woede, wrok en emotionele stagnatie. Een andere manier om deugdzaam te leven is daarom het verrichten van spontane goede daden.
Vriendelijke handelingen verruimen je geest en je hart, waardoor qi vrijer kan stromen.
In een onderzoek kregen ouderen met een hoge bloeddruk de opdracht geld uit te geven aan zichzelf of aan anderen. Degenen die geld aan anderen besteedden, vertoonden een aanzienlijke daling van hun bloeddruk, vergelijkbaar met het effect van het beginnen met een trainingsprogramma of het innemen van bloeddrukverlagende medicijnen.
Een ander onderzoek laat zien dat goede daden positieve emoties zoals vreugde en geluk vergroten, terwijl negatieve gevoelens zoals angst, schuldgevoelens en verdriet afnemen. Uit het onderzoek bleek dat activiteiten gericht op zelfzorg, zoals een bezoek aan een wellnesscentrum, weliswaar ontspannend zijn, maar mogelijk niet hetzelfde brede scala aan positieve emoties oproepen als het helpen van anderen.
Een dagboek bijhouden
Je kunt ook proberen vóór het slapengaan een dagboek bij te houden. Schrijven helpt om vastzittende emoties los te laten. Zodra gedachten op papier staan, hoeft de geest ze niet langer voortdurend intern te herhalen en mee te dragen. Dit vermindert piekeren en zet eindeloze gedachtecirkels om in een helder verwerkingsproces.
Het bijhouden van een dagboek is vooral waardevol voor de milt en het hart, omdat overmatig denken en zorgen beide kunnen verzwakken.
Woorden herhalen
Je kunt ook bepaalde woorden herhalen, zoals de professor deed. Als je wrok voelt tegenover iemand, herhaal dan telkens wanneer dat gevoel opkomt het woord “vergeven”. Wanneer je merkt dat je je geduld dreigt te verliezen, herhaal dan woorden als “mededogen” of “wees vriendelijk”.
Het beoefenen van deugdzaamheid heeft nog bredere voordelen — het kan je hele levensstijl veranderen. Oude wijsheid leert dat iemands levenswijze voortvloeit uit zijn karakter. Wie deugdzaamheid cultiveert, zal eerder kiezen voor een evenwichtige voeding, regelmatige slaap, het vermijden van stimulerende middelen en een gematigde levensstijl.
“Daarom moeten degenen die het leven in stand willen houden niet uitsluitend vertrouwen op geneesmiddelen”, schreef de Koning van de Geneeskunde, Sun Simiao, in zijn beroemde medische werk Duizend Gouden Voorschriften voor Noodsituaties. “Zij moeten ook in al hun handelen deugdzaamheid cultiveren.”
“Wanneer alle deugden volledig in praktijk worden gebracht, kan men zelfs zonder geneesmiddelen een lang leven bereiken”, schreef hij.
Gepubliceerd door The Epoch Times (12 juni 2026): 5 Virtues That Directly Influence Your Health
