Dit is deel 5 van “De wijsheid van onze lichaamsorganen”.
De traditionele Chinese geneeskunde beschouwt de vijf organen van het lichaam als meer dan alleen fysiologische structuren: ze worden gezien als onderling verbonden systemen die verband houden met de geest. Elk orgaan komt ook overeen met een specifieke emotie: vreugde, zorgen, verdriet, woede of angst.
Een jongen van 16 begon ineens meer dan tien keer per dag naar de wc te rennen – zomaar, zonder dat iemand wist waarom. Zijn familie dacht dat hij misschien een ernstige aandoen aan de urinewegen had. Maar alle medische tests waren normaal: urineonderzoek, nierfunctietests, zelfs echo’s lieten niets vreemds zien.
Het raadsel werd steeds groter – totdat er een factor naar voren kwam die iedereen over het hoofd had gezien: angst.
De jongen was een patiënt van Grace Zhang, een arts in traditionele Chinese geneeskunde (TCM) en acupuncturist in het Northern Medical Center in New York. Op het eerste gezicht zag de tiener er bleek en een beetje gespannen uit. Tijdens de polsdiagnose – een standaard TCM-onderzoek – legde Zhang drie vingers op zijn pols om verschillende functies van het lichaam te checken.
De polsslag onder haar ringvinger, die in de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) wordt geassocieerd met de nierfunctie, voelde kort, snel, vibrerend en krachtig aan. Dit patroon duidt vaak op een emotionele schok die de nierenergie verstoort.
Toen Zhang vroeg naar recente stressfactoren, herinnerde de jongen zich een specifiek incident: een oorverdovend, onverwacht geluid dat hem erg had laten schrikken. Zijn hart ging tekeer, zijn lichaam verstijfde en kort daarna begon hij vaak te plassen.
Na een korte behandeling met acupunctuur en Chinese geneeskundige kruiden waren de symptomen van Kevin helemaal verdwenen.
Zhang beschreef het geval als een schoolvoorbeeld van ‘angst die de nieren beïnvloedt’, een concept in de TCM dat emotionele schokken koppelt aan storingen in de urinewegen en het zenuwstelsel.
De wortel van de aangeboren constitutie
In de moderne geneeskunde zijn de nieren een deel van het urinewegstelsel. Hun belangrijkste taken zijn het filteren van bloed, het verwijderen van afvalstoffen via de urine en het in balans houden van het vochtgehalte in je lichaam.
In de TCM verwijst de ‘nier’ naar een breder functioneel systeem.
De nieren worden beschouwd als de ‘wortel van de aangeboren constitutie’. Ze slaan jing op, vaak vertaald als ‘essentie’ – de fundamentele energie waarmee je geboren bent en die groei, ontwikkeling, vruchtbaarheid, botsterkte, hersenfunctie en veroudering regelt. Je kunt jing zien als je biologische ‘spaarrekening’.
De nieren regelen ook de vochtbalans en bieden diepe, stabiliserende ondersteuning voor zowel fysieke als emotionele veerkracht. Als het niersysteem sterk is, voelt het lichaam zich stabiel en veilig. Als het verstoord is, verzwakken de controle en beheersing.
Bovendien koppelt TCM de nieren aan de gezondheid van botten en hersenen.
Het waterelement
In de theorie van de vijf elementen van de TCM past elk orgaansysteem bij een element tot de natuur, een seizoen en een emotie. De nieren passen bij het waterelement, dat staat voor eigenschappen als opslag, diepgang, aanpassingsvermogen en beheersing.
Water laat op een paar belangrijke manieren zien hoe het niersysteem werkt. Water benadrukt opslag in plaats van verspreiding, net zoals de nieren in de TCM worden gezien als de opslagplaats van essentiële stoffen – de fundamentele reserves van het lichaam die groei, voortplanting en langdurige vitaliteit ondersteunen. Het moet op de juiste manier worden vastgehouden: wanneer het wordt vastgehouden, blijft de stabiliteit behouden; wanneer het niet wordt vastgehouden, gaat de regulering verloren.
Water is ook aanpasbaar en behoudt zijn aard onder veranderende omstandigheden, wat de rol van de nieren bij het behouden van het interne evenwicht weerspiegelt.
In de vijf-elementencyclus gaat de nier samen met het gevoel van angst. Fysiologisch gezien activeert angst de vecht-of-vluchtreactie, waardoor stresshormonen en het autonome zenuwstelsel in actie komen. In TCM-termen zorgt plotselinge schrik ervoor dat de nierenergie zijn vermogen om het lichaam ‘op peil te houden’ en te stabiliseren verliest, wat kan leiden tot symptomen zoals vaak plassen, bedplassen (vooral bij kinderen), hartkloppingen, slapeloosheid of zwakte in de onderrug.
De ervaring van de 16-jarige jongen past precies in dit patroon. Een intense schrik verstoorde zijn autonome regulatie. Het nierstelsel, dat verantwoordelijk is voor stabiliteit, beheersing en vochtregulering, raakte overbelast, wat leidde tot vaak plassen ondanks normale laboratoriumresultaten.
De nier (waterelement) ondersteunt en houdt andere systemen in balans, vooral het zenuwstelsel en de blaas. Als angst ervoor zorgt dat water onstabiel wordt, gaat de regulering mis. Acupunctuur en kruidenbehandeling proberen het vermogen van water om op te slaan, te verankeren en te beheersen weer op peil te brengen.
Toen die balans weer terug was, verdwenen zijn klachten vanzelf.
Hoe de gezondheid van je nieren inschatten
Volgens Li Yingda, een TCM arts, worden verzwakte nieren vaak zichtbaar door externe factoren. Veel voorkomende symptomen zijn pijn en verzwakking in de onderrug en knieën, minder uithoudingsvermogen, koude handen en voeten, een doffe teint, donkere kringen, oorsuizen, haaruitval, vroegtijdige vergrijzing en losse tanden.
Zwakke nieren hebben ook invloed op de voortplanting en het endocriene systeem. Bij mannen komt dit tot uiting in nachtelijke emissies, voortijdige ejaculatie en onvruchtbaarheid; bij vrouwen in onregelmatige menstruatie, voortijdig ovarieel falen of onvruchtbaarheid.
“Bij het beoordelen van de gezondheid van de nieren”, zegt Li, “gaat het om meer dan alleen het controleren op structurele schade – het vereist een evaluatie of de algehele werking goed is.”
Hoe de nieren voeden
De nieren komen overeen met het winterseizoen, en dat is het ideale seizoen om ze te voeden. Naarmate de kou toeneemt en de natuur een periode van rustige retraite ingaat, keert de yang qi van het lichaam – de verwarmende, actieve energie – zich van nature naar binnen om vitaliteit te behouden en op te slaan.
Gezondheid in de winter focust zich op warm blijven, voldoende rust nemen en overbelasting vermijden.
De oude TCM-klassieker “The Yellow Emperor’s Inner Canon” (“Huangdi Neijing”) geeft een tijdloos advies: “Als je in de winter niet genoeg energie opslaat, word je in de lente ziek door warmteziekten (Wen Bing, infectieuze koorts en epidemieën veroorzaakt door “Warmte-Hitte” ziekteverwekkers).” Dit laat zien hoe belangrijk het is om je nieren in de winter goed te beschermen, zodat je het hele jaar door gezond blijft.
Volgens de theorie van de vijf elementen worden de nieren geassocieerd met de zoute smaak en de kleur zwart. Voedingsmiddelen met een natuurlijke zoute smaak, zoals zeewier, kunnen de nieren op milde wijze versterken, maar matig gebruik is belangrijk, want te veel zout kan schadelijk zijn in plaats van te helpen. Ook worden zwartgekleurde voedingsmiddelen als bijzonder gunstig voor de gezondheid van de nieren beschouwd, zoals zwarte bonen, zwarte rijst, zwarte sesamzaadjes, judasoor en zijdehoen (zwarte-botten kip).
Li raadt ook vaak de TCM-formule “Jonkvrouw Formule” (of ook “Blauwe Maan Pil”, Qing E Wan) aan voor mensen met een nierdeficiëntie. De formule is simpel maar krachtig.
De geschiedenis van de Jonkvrouw Formule gaat terug tot de Tang-dynastie, meer dan 1200 jaar geleden. Een premier met de achternaam Zheng werd naar een plek in het zuiden van China gestuurd, waar het hete, vochtige klimaat zijn onderliggende nierinsufficiëntie verergerde. Hij werd zwak en vaak ziek, geplaagd door pijn en zwakte in zijn onderrug en knieën.
Later gaf een buitenlandse reder genaamd Li Mohe hem een speciaal kruidenrecept met walnoten en Psoralea (schuberwt) zaden. Deze zwarte zaden worden in de traditionele Chinese geneeskunde vaak gebruikt om de nierfunctie te ondersteunen. Na inname verbeterden de symptomen van de premier aanzienlijk en door verder gebruik werd zijn vitaliteit volledig hersteld. Bij zijn terugkeer naar de hoofdstad hielp hij het recept te verspreiden. Er werd gezegd dat veel patiënten die het gebruikten, profiteerden van een versterkte nierfunctie, een sterkere onderrug, donkerder haar en een langere levensduur.
De naam “Qing’e” geeft de effecten van de formule mooi weer. Het betekent “jeugdige schoonheid” of “gracieus jong meisje” en roept beelden op van levendig zwart haar zoals dat van een jong meisje, wat symboliseert hoe de pil helpt om vitaliteit te herstellen en de tekenen van veroudering tegen te gaan.
De Jonkvrouw Formule is een simpel maar bekend recept met vier ingrediënten, dat traditioneel wordt gemaakt in een verhouding van 2:2:1:1.
- Psoralea zaden (Bu Gu Zhi)
- Walnoten
- Eucomine schors (Eucommia, Du Zhong)
- Knoflook
In de traditionele geneeskunde worden de kruiden gedroogd, vermalen en tot kleine honingpillen gevormd.
Voor mensen die de kruiden niet gemakkelijk kunnen verkrijgen, raadt Li aan om in plaats daarvan walnoten te eten. Walnoten worden beschouwd als een verwarmend voedingsmiddel dat de nieressentie aanvult en de functie ervan versterkt.
In de TCM regelen de nieren de angst – niet alleen kortstondige schrik, maar ook chronische onzekerheid, angst of een onopgeloste shock.
Li merkte op dat bedplassen bij kinderen vaak te maken heeft met emotionele factoren, zoals angst voor het donker, nachtmerries, examenstress of een verlegen karakter. Bij volwassenen kan onopgeloste angst zich uiten in vaak moeten plassen, slapeloosheid, hartkloppingen, oorsuizen of chronische zwakte in de onderrug.
Zorgen voor gezonde nieren betekent dus dat je naast je eetpatroon en supplementen ook moet letten op emotionele stabiliteit en een evenwichtig zenuwstelsel.
Gepubliceerd door The Epoch Times (29 december 2025): What Fear Can Do to Your Kidneys?
