Commentaar
Een van de meest zorgwekkende ontwikkelingen in westerse samenlevingen is het verval van het huwelijk als instituut.
Niet alleen blijft het aantal echtscheidingen hoog, ook kiezen steeds meer jongeren ervoor om helemaal niet te trouwen. Een generatie geleden was in de Verenigde Staten 80 tot 90 procent van de bevolking op 35-jarige leeftijd getrouwd. Dat aandeel ligt nu dichter bij de 60 procent en is de afgelopen tien jaar verder gedaald.
Dat cijfer is belangrijk, omdat de kans dat gehuwden na het 35e levensjaar nog kinderen voortbrengen kleiner is. In vrijwel alle westerse landen ligt het geboortecijfer inmiddels onder het vervangingsniveau. Dat houdt vrijwel zeker verband met de dalende huwelijkscijfers.
Waarom spreekt dit eeuwenoude en eerbiedwaardige instituut, dat heeft bijgedragen aan het voortbestaan van onze beschaving, jongeren tegenwoordig zo weinig aan?
Er bestaan tal van verklaringen. De maatschappelijke rolverdeling is veranderd. Mannen zijn bang zich te binden. Vrouwen zijn niet langer afhankelijk van mannen voor hun levensonderhoud. Het is tegenwoordig eenvoudiger om geen kinderen te krijgen. Jongeren kunnen zich geen eigen woning veroorloven, enzovoort. Maar belangrijker dan het analyseren van die achteruitgang is het zoeken naar voorbeelden in onze cultuur waarin dit wezenlijke instituut werd gekoesterd. Daar kunnen we kennis en inspiratie uit putten om na te denken over hoe het huwelijk nieuw leven kan worden ingeblazen.
Toen Jane Austen haar meesterwerk Pride and Prejudice (trots en vooroordeel) schreef, stond het huwelijk centraal in de samenleving. Denk aan de beroemde openingszin van de roman: “Het is een algemeen erkende waarheid dat een ongetrouwde man met een groot vermogen wel op zoek moet zijn naar een echtgenote.” Al snel blijkt dat niet alleen een welgestelde heer met het huwelijk bezig is. Ook voor een vrouw draaiden haar opleiding, sociale leven, de toekomstige zorg voor haar kinderen en ouders, de contacten en het vermogen van haar vader allemaal om haar grootste wens: ooit te trouwen, zelf kinderen te krijgen en hun toekomst veilig te stellen. In Austens wereld draait de samenleving als geheel om het huwelijk.
Austen had een scherp oog voor de maatschappelijke druk rond het huwelijk. Je zou zelfs kunnen zeggen dat de druk op jongeren in haar tijd groter was dan nu. Toch was het niet die maatschappelijke verplichting, en ook niet alleen het culturele belang ervan, die haar ertoe brachten het huwelijk te verdedigen.
Austen, misschien wel de beste romanschrijfster aller tijden, hechtte zoveel waarde aan het huwelijk omdat het man en vrouw uitzicht biedt op geluk. Wanneer een man en een vrouw uit liefde trouwen, vergroot dat de kans op alle maatschappelijke voordelen die vanzelf voortvloeien uit een gelukkig huwelijk — voor hun kinderen én voor de samenleving als geheel.
Volgens haar mogen jongeren niet verwachten gelukkig te worden als zij het huwelijk niet aangaan uit liefde, genegenheid en vriendschap. Zodra de onvermijdelijke uitdagingen van kinderen, geldzorgen en de zwakheden en fouten van henzelf en anderen zich aandienen, zal dat geluk uitblijven.
Ondanks alle verschillen tussen de samenleving van toen en die van nu, delen wij nog altijd iets wezenlijks met Austen. Wie tegenwoordig trouwt, doet dat nog steeds uit liefde, in de hoop geluk te vinden door zijn of haar leven met iemand anders te delen. Tegelijkertijd kiezen veel jongeren er juist daarom voor om niet te trouwen: zij zien niet in hoe hun geluk afhankelijk zou kunnen of moeten zijn van een ander.
Volgens Austen is het huwelijk een samenspel van romantiek en vriendschap. Elizabeth Bennet kan zich er niet toe zetten om met Fitzwilliam Darcy te trouwen — op materieel en maatschappelijk vlak de ideale partij — voordat zij hem leert respecteren, hem geluk gaat wensen en ontdekt hoezeer zij verlangt dat zijn geluk mede van haar afhangt.
De verloving en het huwelijk van Darcy en Elizabeth kennen verdriet en tegenslagen, zoals elk huwelijk die kent. Maar omdat zij het huwelijk met inzicht, voorzichtigheid én een diep gevoel voor romantiek benaderen, slagen zij erin hun eigen tekortkomingen, hun trots en hun vooroordelen te overwinnen. De roman heet niet voor niets Pride and Prejudice in plaats van liefde en geluk.
Zodra zij zichzelf weten te overwinnen, zijn zij ook in staat elkaar het beste toe te wensen en betekenisvolle vriendschappen binnen hun gemeenschap op te bouwen. Die helpen het kwaad dat zij daarin aantreffen te beteugelen. De wederzijdse welwillendheid waarop hun verkering en huwelijk zijn gebaseerd, stelt hen bovendien in staat de kwetsbaren, de onschuldigen en de minder bedeelden te beschermen.
Als we jongeren kunnen aanmoedigen het avontuur van het huwelijk te omarmen en daarin, naast de aantrekkingskracht van romantiek, ook de mogelijkheid van diepe vriendschap te zien, dan kunnen we beginnen onze cultuur te herstellen. Zo kunnen we de tragiek van de wereld beter het hoofd bieden en jongeren een vruchtbare omgeving bieden om te groeien in kennis en liefde.
Jongeren zijn nog altijd diep romantisch, maar weten vaak niet hoe zij die gevoelens een goede richting kunnen geven. Het huwelijk is daarin een grote leermeester, en maar weinigen hebben dat beter laten zien dan Jane Austen — met alle mooie én minder mooie kanten. Overweeg je te trouwen, of ken je iemand die dat doet, moedig diegene dan aan Pride and Prejudice open te slaan. Wie het boek rustig en aandachtig leest, krijgt een levensles die een leven lang meegaat.
De opvattingen in dit artikel zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijk de standpunten van The Epoch Times.
Gepubliceerd door The Epoch Times (23 juli 2026): How Jane Austen Understood the Purpose of Marriage
