Wat begint als een ogenschijnlijk onschuldige keuze om pornografie te bekijken, kan uitgroeien tot een neurologische en lichamelijke strijd. Uit nieuw onderzoek blijkt dat veelvuldig porno kijken de hersenen op vergelijkbare wijze kan hervormen zoals bij een drugsverslaving.
Het onderzoek, onlangs gepubliceerd in Frontiers in Human Neuroscience, werpt nieuw licht op hoe frequent pornografiegebruik de belonings- en controlecircuits van de hersenen kan herbedraden, wat kan leiden tot neurologische opwinding, gedragsveranderingen en mogelijke afhankelijkheid, vergelijkbaar met wat wordt waargenomen bij opioïdverslaafden.
Obsessie verandert hersenstructuur
Het onderzoek werd uitgevoerd aan het Chengdu Medical College in China en betrof 21 gezonde studenten zonder middelengebruik in hun voorgeschiedenis. De deelnemers werden verdeeld in twee groepen: incidentele, laagfrequente kijkers en mensen met een chronische obsessie voor porno.
Voor het experiment werd een tien minuten durende pornovideo gekozen. De onderzoekers maten vooraf en achteraf de cognitieve functies en reactietijden van de deelnemers. Tijdens het kijken werd hun hersenactiviteit, lichaamssignalen en gezichtsuitdrukkingen geregistreerd.
De bevindingen toonden aan dat veelvuldig gebruik van pornografie drie duidelijke veranderingen teweegbrengt in de manier waarop de hersenen en het lichaam reageren.
1. Het beloningssysteem wordt ‘gekaapt’
Bij de frequente gebruikers vertoonden de hersenpatronen kenmerken die ook zichtbaar zijn bij mensen die verslaafd zijn aan drugs zoals cocaïne of opioïden. De gebieden die betrokken zijn bij besluitvorming, zelfbeheersing en beloningsverwachting – de ventrolaterale en dorsolaterale prefrontale cortex en het frontopolaire gebied – vertoonden sterkere verbindingen.
Die aanpassingen kunnen leiden tot dwangmatig gedrag, waarbij pornografie belangrijker wordt dan werk, sociale contacten of andere activiteiten die ze vroeger graag deden.
Langdurige blootstelling aan pornografie veroorzaakt bovendien een krachtige afgifte van dopamine, waardoor tolerantie en desensitisatie ontstaat: wat eerst opwindend was, volstaat niet meer. Gebruikers zoeken dan extremer materiaal om hetzelfde effect te bereiken.
2. Emotionele reacties lijken op die van drugsgebruikers
De studie wees ook uit dat emotionele reacties bij pornokijkers overeenkomen met die van verslaafden. Zo ervaren opioïdengebruikers vaak kalmte, euforie en pijnvermindering, wat gepaard gaat met een verlaagde hartslag. bij frequente gebruikers van pornografie was de daling nog duidelijker.
Terwijl er naar de 10 minuten durende video gekeken werd toonden de gezichtsuitdrukkingen opvallende patronen. Regelmatige kijkers vertoonden niet alleen sterkere gezichtsuitdrukkingen van genot en geluk—vergelijkbaar met de euforie die drugsgebruikers melden—maar ook meer woede en verdriet dan incidentele gebruikers. De onderzoekers vermoeden dat dit duidt op innerlijke conflicten, stressreacties en een verstoorde emotieregulatie.
Daarnaast hadden frequente kijkers minder verraste en meer afgestompte expressies, vergelijkbaar met de emotionele afvlakking bij opioïdengebruik. Deze groep scoorde ook hoger op angst en depressie.
Incidentele kijkers vertoonden juist meer afkeer en angst, wat volgens de onderzoekers wijst op een nog intacte afweerreactie tegen expliciete inhoud.
3. Denken wordt troebel
Ook de cognitieve functies ondervonden duidelijke schade. Voor en na het kijken van de video deden deelnemers een kleur-woordentest. Chronische kijkers scoorden slechter op zowel nauwkeurigheid als snelheid, wat benadrukt dat veelvuldig porno kijken het vermogen tot focus en oordeelsvorming kan aantasten.
Verslaving of niet?
De onderzoeksresultaten roepen vragen op over hoe we deze hersenveranderingen moeten interpreteren. Nicholas Borgogna, universitair docent aan de University of Alabama–Birmingham en expert op het gebied van verslaving en seksuele gezondheid, pleit voor voorzichtigheid met het label ‘pornoverslaving’.
Borgogna, die niet bij het onderzoek betrokken was, vertelde The Epoch Times dat er discussie bestaat over de vraag of mensen die door een gebrek aan impulsbeheersing pornografieproblemen ontwikkelen, als “verslaafd” moeten worden beschouwd.
Hij wijst erop dat seksueel gedrag van nature een van de sterkste beloningsmechanismen is bij mensen. Pornografie speelt hierop in en kan leiden tot impulscontroleproblemen. Maar echte onthoudingsverschijnselen, zoals bij drugs, zijn zeldzaam. De hersenen zijn flexibel en kunnen zich herstellen.
De onderzoekers uit Chengdu merkten op dat langdurige overactiviteit van het beloningssysteem kan leiden tot ‘ontwenningsverschijnselen’ zoals angst, prikkelbaarheid, depressie en woede als iemand gedurende langere tijd geen pornografie meer bekijkt.
Er is echter weinig bewijs voor echte ontwenningsverschijnselen, aldus Borgogna. Iemand die een jaar lang elke dag naar pornografie heeft gekeken, zal waarschijnlijk niet gaan braken en trillen van het gebrek aan pornografie als hij een paar dagen zonder zit. De hersenen zijn dynamisch en veranderen voortdurend, wat suggereert dat eventuele effecten omkeerbaar zijn, zei hij.
Aan de andere kant is John Foubert, decaan van het College of Education aan de Union University en voormalig hooggekwalificeerd expert op het gebied van preventie van seksueel geweld bij het Amerikaanse leger, voorstander van het verslavingsmodel voor het herkennen en behandelen van problematisch pornogebruik.
Pornografieverslaving is net als een gedragsverslaving aan drugs of gokken, vertelde Foubert aan The Epoch Times. “Er is heel duidelijk bewijs dat porno de hersenen verandert.”
Hoewel het gebruik van pornografie een privéaangelegenheid is, heeft het wel degelijk invloed op de mensen om ons heen, zei hij. Uit zijn onderzoek bleek bijvoorbeeld dat hoe meer mensen pornografie gebruiken, hoe minder geneigd ze zijn om in te grijpen om seksueel geweld te voorkomen. Het idee dat iedereen maar moet doen waar hij zin in heeft, kan leiden tot ongewenste gevolgen, stelt hij.
Pornografie afleren
Door de neuroplasticiteit van het brein is herstel mogelijk. Psychotherapie is de meest gangbare behandeling bij problematisch gebruik van pornografie, waarbij vooral Acceptatie- en Commitmenttherapie (ACT) veelbelovende resultaten laat zien.
Deze bewezen vorm van psychotherapie die zich richt op het observeren en accepteren van negatieve gedachten en drang, bewustzijn van het huidige moment en doelgericht leven.
Om problematisch pornogebruik te behandelen, maakt ACT gebruik van een techniek die cognitieve defusie wordt genoemd. Deze techniek helpt deelnemers afstand te nemen van hun obsessieve gedachten over pornografie door hen te helpen prioriteiten te stellen die verder gaan dan hun verlangen naar porno. Deelnemers worden begeleid om hun drang te accepteren zonder ernaar te handelen en zich te blijven inzetten voor de grotere doelen in hun leven.
Een klinisch onderzoek uit 2016 toonde aan dat deelnemers na 12 sessies ACT hun pornogebruik met gemiddeld 92 procent verminderden. Meer dan de helft (54 procent) stopte volledig met het bekijken van pornografie na de behandeling.
Ook meditatie en andere holistische methoden kunnen bijdragen aan emotionele balans en zelfinzicht.
Volgens Foubert draait herstel uiteindelijk niet om het simpelweg beperken van toegang tot porno, maar om het vinden van een groter doel buiten zichzelf: “De sleutel ligt in het nastreven van iets dat groter is dan jijzelf.”
Makai Allbert heeft bijgedragen aan dit verslag.
Gepubliceerd door The Epoch Times (17 juli 2025): How Pornography Taxes the Brain and Emotions
