Het lijkt een scène uit de 18e eeuw: een violist in een zwarte jacquet beweegt zijn strijkstok gepassioneerd onder een schitterend fresco-plafond in een marmeren zaal, badend in kaarslicht.
Maar de toeschouwers houden hun smartphones omhoog om het optreden te filmen, en de musicus speelt misschien wel Wolfgang Amadeus Mozart, of misschien Imagine Dragons.
Welkom bij de onverwachte heropleving van klassieke muziek en dans, in een eigentijds jasje.
Onverwacht, omdat klassieke kunst, muziek en dans lange tijd als saai, ontoegankelijk en ‘niet cool’ werden beschouwd. Nog verrassender is dat juist jongeren deze comeback aandrijven.
Stoffig in een nieuw jasje: van saai naar cool
Volgens het rapport “Classical Pulse 2026: Inzichten in het klassieke muziekgebruik” heeft 88 procent van de volwassenen jonger dan 45 jaar het afgelopen jaar minstens één klassiek concert bezocht. Daarentegen behoorden de babyboomers in de Verenigde Staten tot de groepen met de laagste bezoekersaantallen. Minder dan 50 procent van hen had het afgelopen jaar een concert bezocht.
Een enquête van het Royal Philharmonic Orchestra bevestigt de bevindingen van Pulse. Volgens het orkest luistert bijna tweederde (65 procent) van de mensen jonger dan 35 jaar regelmatig naar orkestmuziek, terwijl slechts 57 procent van de 55-plussers dat doet.
Nog verrassender is dat 77 procent van de mensen jonger dan 35 jaar op de een of andere manier actief bezig is met podiumkunsten. Dit percentage is bijna het dubbele van die van de generatie van hun ouders. Volgens het onderzoek luisteren jongeren ook vaker dan hun ouders naar podcasts over kunst, leren ze zichzelf een instrument spelen, volgen ze lessen of volgen ze organisaties of artiesten op sociale media.
Het aspect van sociale media is opmerkelijk. De recente rage rond klassieke muziek wordt – enigszins ironisch genoeg – aangewakkerd door het allesbehalve traditionele fenomeen van internetalgoritmen en -netwerken. Op sociale media wemelt het van de ‘dark academia’-esthetiek, met stoffige studeerkamers en antieke voorwerpen tegen een achtergrond van 18e-eeuwse muziek, terwijl de TikTok-hashtag #classictok al zo’n 80 miljoen views heeft verzameld. Beroemde artiesten zoals de Franse violiste Esther Abrami hebben meer dan 350.000 volgers op Instagram en 450.000 op TikTok. Een andere influencer, zanger Babatunde Akinboboye, opende de wereld van de opera voor zijn volgers op sociale media toen hij een video plaatste waarin hij Gioachino Rossini’s aria ‘Largo al factotum’ zong op de track ‘Humble’ van Kendrick Lamar.
De populariteit van de klassieke muziekconcerten van Candlelight – die inmiddels in meer dan 140 Amerikaanse steden worden georganiseerd – weerspiegelt ook de groeiende belangstelling voor klassieke kunst. Tijdens deze concerten stralen duizenden led-kaarsen vanuit het podium naar buiten, een flikkerende zee van sfeervol licht die op de muziek meedeint terwijl de artiesten heen en weer wiegen, alsof het tovenaars zijn die hun magie oproepen.
Het gaat niet alleen om de muziek, maar ook om de prachtige omgeving en de menselijke verbondenheid die ontstaat bij live concerten zoals die van Candlelight.
“Het draait allemaal om de combinatie: spectaculaire locaties, een ongeëvenaarde energie, duizenden kaarsen en een zorgvuldig samengestelde selectie van nummers, uitgevoerd op een manier die je nog nooit eerder hebt gehoord”, staat op de website van Candlelight te lezen. “Klassieke muziek in een nieuw jasje.”
De fascinatie van Generatie Z voor klassieke muziek en dans is ongetwijfeld deels te danken aan de vermenging met popmuziek: orkestrale versies van pophits zijn te horen op de soundtracks van enorm populaire tv-series als “Squid Game” en “Bridgerton”. Daarnaast speelt de online gedeelde esthetiek een grote rol, van de eerder genoemde “dark academia” tot de razend populaire balletcore-modetrend.
Maar het gaat om meer dan alleen esthetiek – of, anders gezegd: esthetiek is altijd een uitdrukking van diepere innerlijke gemoedstoestanden en gedragingen.
Wezenlijke inhoud boven sensatie
Jongeren van nu voelen zich aangetrokken tot de esthetiek van klassieke muziek en dans omdat ze schoonheid en inhoud belangrijk vinden. Blijkbaar vinden ze daar onvoldoende van terug in de hedendaagse popcultuur, die al geruime tijd andere idealen uitdraagt dan schoonheid en inhoud: opzichtigheid, rijkdom, sensatie, opwinding, enzovoort.
De belangstelling van jongeren voor deze esthetiek en genres mag dan oppervlakkig zijn en door sociale media tot een ‘trend’ zijn gemaakt, maar ze wijst op een oprecht verlangen naar een diepgaandere culturele betrokkenheid en een kunstbeleving die verder reikt dan een enkel moment in de tijd, een enkele mode of een voorbijgaande rage. Het gaat om een drang naar tijdloze kunst, een verlangen naar cultuur die hen verbindt met iets dat groter is dan zijzelf.
Andrew Kern, oprichter van het CiRCE Institute en onderzoeker en adviseur op het gebied van klassiek onderwijs, zei dat hij van mening is dat deze honger naar wezenlijke inhoud de kern van deze trend vormt.
“De kern van deze verschuiving is simpel: mensen willen wezenlijke inhoud”, vertelde hij aan The Epoch Times.
“De popcultuur heeft vaak de nadruk gelegd op directheid – aanstekelijkheid, persoonlijkheid, sensatie – terwijl klassieke muziek draait om vorm, discipline en diepgang. Wanneer een luisteraar in aanraking komt met Bach, Mozart of Beethoven, komt die ervaring over als creatief genie. Die perceptie zet de toon. Zodra mensen er eenmaal van hebben geproefd, vragen ze zich niet meer af of de vergelijking wel eerlijk is, maar gaan ze op zoek naar manieren om er meer van te krijgen. Dit is de drijvende kracht achter de ommekeer.”
Grace Chalmers is een jongere van generatie Z die een passie voor opera heeft ontdekt. Ze bezocht de San Diego Opera voor het eerst in het kader van een werkproject, maar merkte dat ze er steeds weer terugkeerde.
“Wat begon als een verplichting, werd iets waar ik uit eigen beweging naar terugkeerde”, vertelde ze aan The Epoch Times. “Een deel van de aantrekkingskracht, voor mij en waarschijnlijk ook voor anderen van vele generaties, is dat opera een soort ervaring biedt die steeds zeldzamer wordt. Het brengt meerdere kunstvormen samen in één voorstelling, waarbij muziek, kunst, verhalen, vormgeving en liveproductie op zeer hoog niveau worden gecombineerd. Tegelijkertijd creëert het een gedeelde, persoonlijke ervaring die in contrast staat met het feit dat een groot deel van ons leven zich nu online afspeelt.”
Chalmers zei dat Gen Z hunkert naar ervaringen die doordacht, bewust en authentiek zijn – een opvallend contrast met de snelheid, efficiëntie en oppervlakkigheid die zo kenmerkend zijn voor een groot deel van het moderne leven.
“Er is ook steeds meer waardering voor het bijzondere gevoel dat het bijwonen van dit soort voorstellingen met zich meebrengt”, zei ze. “Je mooi aankleden, je in een zorgvuldig ontworpen ruimte bevinden en deelnemen aan een live cultureel evenement kan zowel verfrissend als betekenisvol aanvoelen.”
Volgens Chalmers hechten mensen van haar generatie minder waarde aan strak afgebakende genres; hun interesses lopen uiteen van Lizzo tot Luciano Pavarotti, en ze vinden betekenis in zowel vernieuwing als traditie.
“Er heerst nog steeds onder mensen, jong en oud, het idee dat opera en soortgelijke kunstvormen elitair of achterhaald zijn”, zei ze. “Als er al iets achterhaald is, dan is het wel de opvatting rond de vraag wie er naar de opera gaat – die is veel meer achterhaald dan de kunstvorm zelf.”
Chalmers erkent dat klassieke kunstvormen door hun tijdloosheid in staat zijn om generaties en leeftijdsgroepen te overstijgen.
“Klassiekers zijn tijdloos; ze blijven bestaan omdat ze nog steeds weerklank vinden, niet omdat ze oud zijn”, zei ze. “Veel mensen van mijn generatie zijn net zo geïnteresseerd in diepgang, vakmanschap en continuïteit als in vernieuwing.”
De luxe van de werkelijkheid
Wat heeft ertoe geleid dat jonge mensen van nu het gevoel hebben dat ze verstoken blijven van diepgaande culturele ervaringen en die ervaringen in een operahuis gaan zoeken?
“Aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw heerste in delen van het Europese denken een esthetisch egalitarisme dat het ontwikkelen van smaak ontmoedigde”, zei Kern. “Het aanscherpen van de gevoeligheid klonk als snobisme; pleiten voor een hiërarchie in de kunst klonk als onderdrukking.”
Dit esthetisch egalitarisme heeft, naast andere factoren, geleid tot een neergang van de beeldende kunst en het feit dat deze werd verwaarloosd ten gunste van een benadering van cultuur die uitgaat van de ‘kleinste gemene deler’.
“In dat klimaat verloor het onderscheid tussen betere en slechtere kunst zijn betekenis, en verloren instellingen hun vertrouwen”, zei hij. “Wanneer een samenleving twijfelt of er überhaupt hogere normen bestaan, stopt ze met het bouwen van de ladders die mensen daarheen zouden brengen. Het gevolg is een cultuur die moeite heeft om haar beste werk door te geven.”
Maar in een cultuur die het contact met haar wortels grotendeels heeft verloren en die ‘moeite heeft om het beste van zichzelf door te geven’, is het begrijpelijk dat jongeren die op zoek zijn naar een sterker identiteitsgevoel hun toevlucht zoeken tot kunstvormen met een eeuwenoude traditie. Deze kunstvormen bieden een gevoel van verbondenheid en een ervaring van traditie en discipline die steeds moeilijker te vinden zijn. Traditionele muziek en dans fascineren jongeren juist omdat ze op zoveel manieren zijn afgesneden van de culturele traditie, en er iets in hen is dat ernaar verlangt.
“De groeiende belangstelling onder een jonger publiek heeft misschien minder te maken met het herontdekken van iets nieuws, en meer met het herwaarderen van iets dat verkeerd begrepen is”, zei Chalmers.
Bovendien, in een tijd waarin ons leven doordrenkt is van de kunstmatigheid en vergankelijkheid van het beeldscherm, verlangen jonge mensen naar de authenticiteit van een ervaring die geworteld is in hout, snaren, adem en concrete geschiedenis. Candice en Lauren Henry, jonge ondernemers en leden van de DaCapo Society, de groep jonge donateurs van de Sarasota Opera, omschrijven dit verlangen naar authenticiteit als ‘de luxe van de werkelijkheid’.
Op hun website schrijven ze over het plezier van een operabezoek: “De hele ervaring deed ons beseffen hoe luxueus de werkelijkheid is. In een wereld vol kunstmatig en digitaal gecreëerd entertainment en ervaringen, heeft het live genieten van kunst iets heel verfrissends. … Het is echt. Het is uniek voor dat moment, want geen twee voorstellingen zijn precies hetzelfde.”
Ze wezen ook op het teamwerk en de menselijke verbondenheid die nodig zijn voor een succesvol live-optreden van deze aard. Ana Elisa Martinez De la Peña, algemeen directeur van de Star City School of Ballet, was het ermee eens dat het verlangen naar menselijke verbondenheid een van de drijvende krachten achter deze trend is.
“Ik denk dat de reden waarom deze nieuwe generaties weer kiezen voor kunst en met name podiumkunsten, is dat we op zoek zijn naar menselijk contact”, zei ze. “Er gaat niets boven het gevoel dat menselijk contact je geeft.”
Ze wees er ook op hoe klassieke muziek en dans jongeren helpen om rust en bewuste aandacht te vinden.
“De hersenen komen in een alfa-toestand terecht als we luisteren naar wat doorgaans klassieke muziek wordt genoemd”, zei ze. “De instrumenten zijn live opgenomen, en de musici die ze bespelen brengen ook een bepaalde energie in de uitvoering. Ballet daarentegen is juist langzaam. Het brengt je geest tot rust in een toestand van bijna meditatieve concentratie, waarin je je bewust wordt van elke beweging die elk deel van je lichaam moet maken.”
Jonge dansers halen veel voldoening uit het feit dat ze door hard werken en concentratie de sierlijke, vloeiende bewegingen van het ballet onder de knie krijgen.
Met andere woorden: de beleving van deze kunstvormen spreekt voor zich.
Zoals Kern het verwoordde: “Wanneer een luisteraar hoort hoe een fuga van Bach onvermijdelijke spanning op onvermijdelijke wijze oplost, of hoe een aria van Mozart helderheid en verrassing met elkaar in evenwicht brengt, of hoe een doorwerking van Beethoven een motief grijpt en transformeert totdat de sfeer in de ruimte verandert, dan herkent de geest daarin meesterschap. Die herkenning geeft het verlangen een nieuwe invulling. Daarna voelen andere vormen van voldoening al snel oppervlakkig aan.”
Meesterschap, discipline, aanwezigheid, gemeenschap, schoonheid, erfgoed – dat zijn de kwaliteiten waar de nieuwe generaties naar op zoek zijn. Dit is de honger die hen drijft, een honger die niet gestild wordt door de oppervlakkigheid en eentonigheid van een groot deel van de populaire cultuur. Het getuigt zowel van de tijdloze kracht van traditionele kunsten als van een stille aanklacht tegen de hedendaagse culturele scene, die is ontdaan van betekenis, gemeenschap en traditie.
Origineel gepubliceerd door The Epoch Times (1 mei 2026): They Grew Up on 15-Second Videos. Now They Sit Through 3-Hour Operas.
