Isaacs energie, enthousiasme en spraakzaamheid waren te veel van het goede – althans voor een traditioneel klaslokaal.
Bij hem werd ADHD vastgesteld; een psycholoog legde uit dat hij een hoog IQ had, maar nog niet erg volwassen was.
Pas toen Heather Rodden hem in het vijfde leerjaar thuisonderwijs ging geven, besefte ze wat jarenlang gefrustreerde leraren niet konden benoemen: wat in de ene omgeving een nadeel leek, kon in een andere omgeving juist tot bloei komen.
Net als Rodden nemen andere ouders, onderzoekers en professionals afstand van het idee dat ADHD louter een stoornis is waar 1 op de 10 kinderen aan lijdt.
Het woord ‘deficit’ in ADHD, zo stellen zij, verbergt sterke punten – zoals creativiteit, hyperfocus en cognitieve flexibiliteit – die vaak met de aandoening samengaan.
“‘Anders bedraad’ betekent niet automatisch slecht”, schreef dr. Daniel G. Amen, psychiater en oprichter van Amen Clinics – klinieken voor hersen- en lichaamsonderzoek die beeldvorming gebruiken in plaats van checklists voor psychische problemen – in een e-mail aan The Epoch Times. “Soms gaat het gewoon om diversiteit in hoe mensen denken en creëren. ADHD is geen karakterfout – het is een hersenpatroon.”
Uiteindelijk draait het erom te ontdekken waar en hoe mensen met ADHD het best tot hun recht komen.
Een ADHD-brein
Een bron van frustratie voor mensen met ADHD is dat het zelden een gebrek aan kennis is dat hen tegenhoudt. Het probleem is dat hun hersenen zich niet consequent kunnen concentreren.
Concentratie vraagt om een gecoördineerde samenwerking tussen het frontale controlesysteem van de hersenen – dat helpt om georganiseerd te blijven en afleidingen te weerstaan – de basale ganglia, die de motivatie reguleren via de beloningsstof dopamine, en het cerebellum, dat timing en aandacht coördineert.
Bij ADHD-hersenen ontbreekt die coördinatie niet, maar werkt ze onder druk vaak wisselend en onbetrouwbaar.
“Dat helpt de wisselende prestaties te verklaren”, zei Amen. “Het wordt een stoornis genoemd omdat het de prestaties op school, op het werk en thuis kan verstoren.”
Hoewel het meeste onderzoek zich richt op de beperkingen van ADHD, wijzen sommige studies erop dat veel mensen met symptomen ook specifieke sterke punten hebben.
Volgens bevindingen gepubliceerd in Frontiers in Psychiatry presteerden mensen met ADHD beter dan anderen op het gebied van divergent denken, vooral wat betreft vloeiendheid (snel veel ideeën bedenken) en flexibiliteit (concepten op onverwachte manieren combineren).
Een studie gepubliceerd in Comprehensive Psychiatry vond kleine tot matige positieve correlaties tussen ADHD-kenmerken zoals hyperfocus, sensorische verwerkingsgevoeligheid en cognitieve flexibiliteit (het vermogen om snel te schakelen tussen taken, gedragingen of perspectieven).
Hyperfocus betekent volledig opgaan in een taak, soms zo sterk dat men de tijd en de omgeving uit het oog verliest. Bij iemand zonder ADHD wordt dit ‘flow’ genoemd, vertelde Claire Sira, een neuropsycholoog gespecialiseerd in het coachen van volwassenen met ADHD, aan The Epoch Times.
Sensorische verwerkingsgevoeligheid wordt meestal gezien als een lage sensorische drempel – snel overweldigd raken door prikkels zoals licht, geluid en geur. In de studie werd het echter anders gedefinieerd, bijvoorbeeld als een zintuiglijke waardering voor esthetiek, de natuur of architectuur.
Een andere studie onder volwassenen met ADHD, eveneens gepubliceerd in Frontiers in Psychiatry, merkte op dat impulsiviteit en hyperactiviteit door sommige mensen met een ADHD-diagnose als positief worden ervaren.
In een analyse gepubliceerd in BMJ Open meldden volwassenen met ADHD dat hun zwakke punten ook voordelen kunnen hebben.
Een 30-jarige vrouw merkte op dat ze door haar hoge activiteit in minder tijd meer kan doen dan haar leeftijdsgenoten: “Daardoor beleef ik meer.” Een andere vrouw vertelde dat ze door afgeleid te zijn onbedoeld “grappige gesprekken” heeft opgevangen.
Eigenschappen zoals impulsiviteit en hyperactiviteit kunnen sterke punten worden wanneer men focust op neuroplasticiteit – het vermogen van de hersenen om nieuwe neurale verbindingen te vormen – zelfs na een letsel en op latere leeftijd, aldus Amen. Meditatie, ademhalingsoefeningen, lichaamsbeweging en het leren van nieuwe vaardigheden worden allemaal in verband gebracht met verbeterde neuroplasticiteit.
“Alleen focussen op tekortkomingen mist de kern van de zaak”, voegde hij eraan toe. “Het echte doel is mensen te helpen een beter brein op te bouwen, zodat ze consequent toegang hebben tot hun sterke punten – vooral wanneer het leven concentratie en doorzettingsvermogen vraagt.”
Een probleem in de klas
De eisen die het leven stelt, kunnen deels verklaren waarom ADHD zo vaak voorkomt. Sommigen beweren dat het eerder een omgevingsprobleem is dan een hersenaandoening.
In een artikel gepubliceerd in BJPsych Advances werd opgemerkt dat van kinderen uit eerdere generaties niet werd verwacht dat ze urenlang stil zouden zitten en zich op schoolwerk zouden concentreren.
“Ik heb al lang het gevoel dat we van ADHD een ziekte of afwijking maken, terwijl het in werkelijkheid een continuüm is dat zich in verschillende richtingen uitstrekt”, vertelde de gepensioneerde kinderneuroloog dr. Andrew Zimmerman aan The Epoch Times.
“En we beschouwen het als abnormaal omdat we willen dat kinderen in de klas stilzitten en hun schoolwerk doen.”
Scholen en werkplekken aanpassen zou niet alleen het stigma en de schaamte rond ADHD verminderen, maar ook iedereen ten goede komen doordat er ruimte ontstaat voor de vaardigheden en talenten die mensen met ADHD meebrengen, aldus psychiater en onderzoeker Annie Swanepoel.
“We moeten erkennen dat variaties het leven kleur geven”, schreef ze in een artikel gepubliceerd in Clinical Neuropsychiatry.
Volgens Sira zou waarschijnlijk iedereen baat hebben bij aanpassingen op school en op de werkplek die de concentratie verbeteren. Toch bestaat er geen universele oplossing.
Voor sommige mensen kan werken in een open en druk kantoor juist verantwoordelijkheid en motivatie geven. Voor anderen maken visuele afleidingen en lawaai het werk te moeilijk. Zij moeten misschien thuis werken of achter een gesloten kantoordeur, zei Sira.
“Het zou veel beter zijn als we de omgeving konden afstemmen op de persoon.”
Zimmerman benadrukte dat kinderen bij wie ADHD wordt vermoed een grondige evaluatie verdienen, omdat onoplettendheid en hyperactiviteit soms andere oorzaken hebben, zoals foetaal alcoholsyndroom, fragiele-X-syndroom of vroeggeboorte, die niet altijd op school worden vastgesteld.
In de meeste gevallen, zei hij, wordt ADHD echter te vaak gediagnosticeerd en te intensief behandeld, terwijl de echte oplossing misschien wel een heel andere vorm van onderwijs is.
“Als ik vandaag een kind in zo’n situatie zou hebben, zou ik zeker zoeken naar een alternatieve school waar het zich kan uiten,” zei hij. “Veel van wat echt belangrijk is, draait om relaties – sociale ontwikkeling, leren wat eerlijkheid is en hoe je met elkaar omgaat. Dat kan wel eens belangrijker zijn dan wiskunde.”
Diagnosticeren we te veel?
In minder dan twee decennia is het aantal ADHD-diagnoses bij kinderen gestegen van 6,1 naar 10,2 procent. Vandaag gaat het om 11,4 procent van de kinderen tussen 3 en 17 jaar. Het aantal diagnoses bij volwassenen – hoewel zij ongeveer 1 procent van de bevolking vormen – is tussen 2007 en 2016 bijna verdubbeld.
Zimmerman bekeek onlangs studies die een overlap laten zien in symptomen tussen duidelijk gediagnosticeerde ADHD-patiënten en ‘gewone’ kinderen. Zelfs kinderen met ‘normale’ hersenpatronen vertonen onder medicatie vaak een betere concentratie en minder hyperactiviteit.
Door die overlap wordt het onduidelijk wie wel en wie geen ADHD heeft, zei hij.
“De vraag is: behandelen we kinderen wel eerlijk? Straffen we ze in zekere zin door ze medicijnen te laten nemen? Ze lijken er misschien beter door te functioneren, maar dat betekent niet noodzakelijk dat ze beter presteren – en ze voelen zich er zeker niet beter door.”
Een van de redenen voor de toename van ADHD is volgens Sira simpelweg de enorme hoeveelheid aandacht die in de moderne wereld van ons wordt gevraagd. Denk aan schermgebruik, grotere klaslokalen en allerlei fysieke en emotionele afleidingen die het moeilijk maken om geconcentreerd te blijven.
Volgens Amen ligt de sleutel in het trainen van de hersenen om in de focusmodus te schakelen wanneer dat nodig is.
“Het probleem ontstaat wanneer het netwerk voor focus en doorzettingsvermogen – vooral de prefrontale cortex en de bijbehorende hersengebieden – niet betrouwbaar actief wordt wanneer dat nodig is.”
De hersenen kunnen worden ondersteund door een gezond dieet, voldoende slaap en regelmatige lichaamsbeweging, zei Sira.
“Als je actief je vermogen wilt ontwikkelen om je aandacht te reguleren, dan helpen meditatieoefeningen daarbij. Dat is letterlijk wat meditatie is: leren opmerken wanneer je aandacht afdwaalt en die weer terugbrengen – ongeacht wat er gebeurt met zintuiglijke waarneming of beweging.”
Voor kinderen kunnen vechtsporten en dans discipline aanleren via bewuste beweging en tegelijkertijd de concentratie verbeteren. Ook volwassenen kunnen deze vaardigheden ontwikkelen – en zouden dat volgens haar ook moeten doen – omdat neuroplasticiteit een levenslang doel zou moeten zijn.
De juiste aanpak vinden
In sommige gevallen leren mensen met ADHD zich aan te passen aan de manier waarop hun hersenen werken, zei Zimmerman. In andere gevallen passen ze hun omgeving aan om hun hersenen optimaal te laten functioneren.
Bij Isaac veranderde de juiste omgeving niet wie hij was; ze gaf hem de ruimte om zichzelf te ontplooien.
Hij zit dit jaar in het laatste jaar van de middelbare school. Hoewel hij niet geïnteresseerd is in verder studeren, maait hij al gras sinds zijn veertiende en werkt hij nu ook in het familiebedrijf. Daar houdt hij zich bezig met autobekleding, startonderbrekers en audiosystemen.
Wanneer hij afgestudeerd is, zou hij graag een baan vinden waarin hij met zijn handen kan werken – en in veel opzichten is hij al goed op weg.
Rodden schrijft het aan Isaacs flexibele schema toe – in plaats van een strak, in tijdsblokken ingedeeld schema – dat hij iets heeft geleerd wat veel van zijn leeftijdsgenoten pas veel later, of misschien wel nooit, zullen leren: hoe hij zichzelf in de hand moet houden.
“Ik realiseerde me dat ADHD niet zo’n ramp was als iedereen deed voorkomen”, zei Rodden. “Ik zei tegen hem: ‘Dit is een gave die God je heeft gegeven, en die gave zal je nog goed van pas komen.’”
Gepubliceerd door The Epoch Times (7 maart 2026): ADHD May Not Be a Disorder After All
