Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft een extra EU-financiering van 200 miljoen euro voor Groenland aangekondigd. Ook wil de EU de politieke banden met het Deense Arctische gebied aanhalen. De Amerikaanse president Donald Trump heeft herhaaldelijk gezegd dat Washington om veiligheidsredenen de controle over Groenland zou moeten krijgen.
“De EU staat volledig solidair met het Koninkrijk Denemarken en de bevolking van Groenland”, zei Von der Leyen op 7 september tijdens een persconferentie. Daar ondertekende ze een verklaring met de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen en de Deense premier Mette Frederiksen.
Volgens Von der Leyen zal het investeringspartnerschap “nieuwe kansen creëren en zorgen voor een sterke en betrokken EU in zowel Groenland als het Arctisch gebied, omdat Groenland een strategische bondgenoot en een betrouwbare vriend is”. Ze arriveerde op 6 september in de Groenlandse hoofdstad Nuuk voor een tweedaags bezoek. Dat werd gezien als een blijk van solidariteit met zowel de Groenlandse als de Deense regering. Beide hebben de Amerikaanse oproepen om controle over het grootste eiland ter wereld krachtig afgewezen.
Kritieke mineralen en hernieuwbare energie
Von der Leyen, die aan het hoofd staat van het uitvoerend orgaan van de EU, presenteerde investeringsplannen voor sectoren als kritieke mineralen, satellietcommunicatie en hernieuwbare energie op het strategisch belangrijke eiland. Groenland is een semi-autonoom gebied binnen het Deense koninkrijk. Nielsen zei dat het dunbevolkte eiland, met ongeveer 56.000 inwoners die voornamelijk van Inuit-afkomst zijn, wil voortbouwen op zijn “hechte vriendschap en goed partnerschap” met de EU.
Groenland verliet in 1985 de voorloper van de EU, de Europese Economische Gemeenschap, na een referendum drie jaar eerder. De inwoners zijn echter Deense staatsburgers en daarmee ook burgers van de EU, aangezien Denemarken deel uitmaakt van het 27 landen tellende blok.
Het mineraalrijke Arctische eiland is de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden voor de grote geopolitieke machten. Door de ligging tussen Noord-Amerika en Europa is het een belangrijke locatie voor het Amerikaanse systeem voor de verdediging tegen ballistische raketten. Ook ligt Groenland aan een belangrijke scheepvaartroute in de Noord-Atlantische Oceaan.
‘Tektonische platen van de geopolitiek’
Von der Leyen zei tijdens de persconferentie: “Het Arctisch gebied is een van de plaatsen geworden waar de tektonische platen van de geopolitiek botsen. Wat hier gebeurt, is rechtstreeks van belang voor ons.” Op 6 september schreef ze op X, na een boottocht door een fjord, dat de “adembenemende landschappen en natuurlijke schoonheid” van Groenland haar nog lange tijd zouden bijblijven. “Maar ook de zichtbare littekens van de klimaatverandering op de ijskap”, schreef ze. Daarbij plaatste ze een video met beelden van walvissen en stukken drijvend ijs onder een helderblauwe hemel.
“Terwijl het ijs smelt, ontstaat een nieuwe realiteit. Nieuwe handelsroutes, nieuwe veiligheidsrisico’s, nieuwe zorgen over het milieu.”
Crisis voor de NAVO
Trump herhaalde eerder dit jaar zijn eis om controle over Groenland te krijgen. Hij had zich tijdens zijn eerste ambtstermijn al eerder over het gebied uitgesproken.
Volgens Trump is NAVO-bondgenoot Denemarken niet in staat Groenland te verdedigen tegen Russische en Chinese oorlogsschepen, die volgens hem rond het eiland actief zijn.
Europese leiders hebben benadrukt dat Groenland deel uitmaakt van Denemarken, een NAVO-lidstaat, en valt onder het gezamenlijke defensiepact van het bondgenootschap. Daarbij wijzen ze erop dat de Verenigde Staten er al een militaire aanwezigheid hebben op basis van een al lang bestaande defensieovereenkomst.
De spanningen namen af nadat Trump en NAVO-chef Mark Rutte in januari tijdens de top van Davos overeenkwamen dat de Verenigde Staten, Denemarken en Groenland gesprekken zouden beginnen om hun meningsverschillen diplomatiek op te lossen. Ook zou de NAVO haar rol bij de veiligheid in het Arctisch gebied uitbreiden.
De trilaterale gesprekken hebben echter nog geen akkoord opgeleverd. Tijdens de NAVO-top in Turkije in juli herhaalde Trump zijn standpunt dat de Verenigde Staten de controle over Groenland zouden moeten krijgen.
Het pakket dat Von der Leyen aankondigde, betekent zowel een aanzienlijke verhoging van de financiering als een uitbreiding van de sectoren die geld ontvangen van de EU. De EU verstrekt al lange tijd financiële steun aan Groenland, vooral voor visserijrechten en het onderwijssysteem van het eiland. Die steun wordt voortgezet.
Het nieuwe pakket moet ook helpen bij de financiering van waterkrachtsystemen en het gebruik van kritieke grondstoffen. Daarnaast wordt geld uitgetrokken voor internetverbindingen, betere huisvesting en steun aan kleine bedrijven en duurzaam toerisme.
Denemarken en zeven Europese bondgenoten stuurden in januari een kleine groep militairen naar het eiland. Officieel namen zij deel aan militaire oefeningen gericht op het versterken van de veiligheid in het Arctisch gebied. Tegelijkertijd was hun aanwezigheid een teken van steun voor de soevereiniteit van Groenland als onderdeel van het Deense koninkrijk.
Trump dreigde daarop alle deelnemende landen met nieuwe importheffingen. Hij krabbelde vervolgens terug nadat de NAVO akkoord ging met een veiligheidsakkoord voor het Arctische gebied.
Het bezoek van Von der Leyen vond plaats op de dag dat 11 NAVO-landen op 7 september militaire oefeningen in Groenland begonnen. De oefening, genaamd Operation Arctic Shield, omvat ongeveer 400 militairen, onder wie leden van speciale eenheden die zijn getraind om onder Arctische omstandigheden te opereren.
Reuters heeft bijgedragen aan dit verslag.
Gepubliceerd door The Epoch Times (7 september 2026): EU Unveils Funding Package for Greenland Amid Tensions Over Island’s Control
