Een conferentie op hoog niveau over de betrekkingen tussen de Europese Unie en China, die op 12 mei in Peking plaatsvond, mondde uit in ongewoon scherpe woordenwisselingen. Dit onderstreept de toenemende spanningen over handelsevenwichten, markttoegang en industriebeleid.
De tweede conferentie over de betrekkingen tussen de EU en China bracht ambtenaren, diplomaten en economen samen voor discussies die al snel een strijdlustig karakter kregen. Volgens de pro-Chinese krant South China Morning Post uit Hongkong domineerden meningsverschillen over het handelstekort van Europa met China en beschuldigingen van protectionisme de bijeenkomst.
De toon verscherpte zich tijdens een panel met de titel “Handelsbetrekkingen tussen de EU en China: partnerschap of zinkend schip?”, toen deelnemers elkaars interpretaties van de economische relatie openlijk betwistten.
Europese sprekers beschuldigden Peking ervan de al lang bestaande bezorgdheid in Europa te negeren over de steeds onevenwichtiger wordende handelsrelatie. Chinese deelnemers beschuldigden op hun beurt de EU ervan protectionistische maatregelen te nemen en te proberen zich van China te “ontkoppelen”.
Jens Eskelund, voorzitter van de Europese Kamer van Koophandel in China, uitte scherpe kritiek op het standpunt van Peking en stelde dat dit de fundamentele economische realiteit verdraait. Hij zei dat China de Europese markten overspoelt met exportproducten en tegelijkertijd de EU beschuldigt van protectionisme.
Eskelund beschreef de huidige handelsdynamiek en zei dat de relatie noch een zinkend schip, noch een partnerschap is, maar een “gigantisch containerschip geladen met [24.000] containers dat naar Europa vaart en bijna leeg terugkomt”, aldus Finbarr Bermingham, verslaggever bij de South China Morning Post.
De opmerking leidde onmiddellijk tot reacties van Chinese academici. Jian Junbo, onderzoeker aan het Centrum voor Chinees-Europese Betrekkingen van de Fudan-universiteit, noemde de Europese verschuiving naar ontkoppeling “betreurenswaardig” en stelde dat beide partijen “moeten samenwerken om protectionisme te bestrijden”.
De spanningen liepen verder op nadat de EU-ambassadeur in China, Jorge Toledo, kritiek uitte op de reacties van de Chinese media en regering op de Industrial Accelerator Act van de EU, die hij de eerste alomvattende industriële strategie van de Unie noemde. Zijn opmerkingen werden met spot ontvangen door een Chinese deelnemer, die hem beschuldigde van “een zeer levendige demonstratie van pestgedrag”.
De Spaanse econome Alicia García-Herrero reageerde hierop en zei dat het ongepast was om een EU-ambassadeur tijdens een door de EU georganiseerde conferentie van intimidatie te beschuldigen.
Een structurele verschuiving in de EU-China-relaties
Twee China-analisten zeiden dat de verhitte discussies meer zijn dan diplomatieke wrijving.
De in de VS gevestigde China-commentator Wang He vertelde The Epoch Times dat de confronterende toon een voortzetting is van de diplomatieke houding van Peking.
“De assertieve diplomatieke stijl van China is niet veranderd”, zei hij. “Het profiteert van het systeem, maar neemt nog steeds een harde lijn in tegenover Europa, wat de EU waarschijnlijk niet zal accepteren.”
Davy Jun Huang, een in de VS gevestigde econoom en voormalig columnist voor de Chinese staatszender CNTV, vertelde The Epoch Times dat de confrontatie een diepere structurele verschuiving in de relatie weerspiegelt.
“Dit is geen op zichzelf staand diplomatiek geschil”, zei hij. “Het is het onvermijdelijke gevolg van een langdurig structureel onevenwicht in de handel tussen de EU en China.”
Huang merkte op dat het EU-beleid is verschoven van een focus op economische samenwerking naar een toenemende focus op geopolitieke risico’s, industriële veiligheid en technologische soevereiniteit.
Volgens Huang bouwt de EU nu actief aan wat hij omschreef als “institutionele verdedigingsmechanismen” door middel van wetgeving zoals de Industrial Accelerator Act en strengere controle op Chinese investeringen in sectoren zoals elektrische voertuigen, halfgeleiders, cloud computing en geconnecteerde voertuigen.
“De EU maakt steeds vaker gebruik van juridische instrumenten, tarieven en quota om de toegang van Chinese bedrijven tot gevoelige markten te beperken”, zei hij.
De Europese Commissie heeft de Industrial Accelerator Act op 4 maart officieel voorgesteld. Het voorstel heeft tot doel de productie binnen de EU voorrang te geven, de veerkracht van de toeleveringsketens te versterken en nieuwe voorwaarden op te leggen aan buitenlandse investeringen, waaronder strengere regels voor overnames en voor de deelname van niet-EU-bedrijven aan openbare aanbestedingen.
Huang zei dat de EU China niet langer louter als handelspartner beschouwt, maar het land in toenemende mate benadert vanuit het perspectief van industriële veiligheid en technologische soevereiniteit.
“De onderliggende logica van de relatie is aan het veranderen”, zei hij. “Deze verschuift van economische complementariteit naar een alomvattende defensieve positie.”
Hij waarschuwde dat deze verschuiving duidt op een overgang naar een meer geïnstitutionaliseerde vorm van economische confrontatie.
Wang merkte op dat het feit dat China de toezeggingen die het bij toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) heeft gedaan niet volledig nakomt, ook in Europa tot frustratie heeft geleid, met name tegen de achtergrond van zwakke economische groei in de EU en toenemende politieke druk.
Handelsonevenwichten centraal in spanningen
De kern van het geschil wordt gevormd door het groeiende handelstekort van Europa ten opzichte van China.
Wang stelde dat het onevenwicht voortkomt uit structurele verschillen tussen de twee economieën. Hoewel het WTO-kader is ontworpen rond de principes van de vrije markt, werkt China volgens hem met krachtige staatssteun voor de industrie, waaronder subsidies en niet-tarifaire belemmeringen.
“In de praktijk heeft elk Chinees bedrijf de steun van de Chinese Communistische Partij”, zei hij. “Dat betekent dat een Europees bedrijf in feite concurreert met een nationaal systeem.”
Hij merkte op dat de uitbreiding van de Chinese productiesector – die nu goed is voor meer dan een derde van de wereldwijde productie – aanzienlijke druk op de EU-industrie heeft gelegd.
De veranderende dynamiek in de wereldhandel, waaronder de Amerikaanse invoerheffingen op Chinese goederen, heeft ervoor gezorgd dat de export zich naar Europa heeft verplaatst, waardoor de spanningen verder zijn toegenomen.
De EU heeft bij de WTO klachten ingediend waarin China wordt beschuldigd van “oneerlijke en illegale” handelspraktijken.
Peking heeft hierop gereageerd door de EU van protectionisme te beschuldigen en vergeldingsmaatregelen te nemen.
Op 15 mei heeft China samenwerking met EU-onderzoeken op grond van de EU-verordening inzake buitenlandse subsidies verboden, wat gevolgen heeft voor bedrijven zoals Nuctech, een Chinese fabrikant van scanapparatuur voor luchthavens.
China heeft zijn dominante positie op het gebied van kritieke grondstoffen, waaronder de export van zeldzame aardmetalen, ook gebruikt als pressiemiddel in handelsgeschillen.
Wang zei dat het bevriezen van de al lang vastgelopen uitgebreide investeringsovereenkomst tussen de EU en China een weerspiegeling is van een grotere strategische misrekening van Peking.
“De [Chinese Communistische Partij] heeft aanzienlijke verliezen geleden door de opschorting van de overeenkomst”, zei hij. “Maar in plaats van haar aanpak te herzien, blijft ze de EU de schuld geven.”
Huang waarschuwde dat de spanningen tussen de EU en China waarschijnlijk verder zullen toenemen.
Hij zei dat de langdurige strategie van Peking om sterke banden met Europa te onderhouden ter compensatie van de Amerikaanse tariefdruk grotendeels is mislukt.
Huang wees op drie belangrijke factoren die ten grondslag liggen aan deze verslechtering.
Ten eerste hebben de geopolitieke gevolgen van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne de Europese bezorgdheid over de veiligheid vergroot. Ten tweede beïnvloeden zorgen over Chinese industriële overcapaciteit de wereldwijde markten, met name op het gebied van elektrische voertuigen, staal en zonne-energieproducten. Ten derde zorgt het cumulatieve effect van economische concurrentie en geopolitieke rivaliteit ervoor dat handelsgeschillen uitgroeien tot bredere strategische wrijving.
“De kans dat er een handelsoorlog uitbreekt, nadert nu een kritisch punt” zei Huang, waarbij hij waarschuwde dat toekomstige confrontaties zich tegelijkertijd over meerdere sectoren zouden kunnen uitstrekken.
Li Jing en Luo Ya hebben bijgedragen aan dit rapport.
Gepubliceerd door The Epoch Times (21 mei 2026): EU–China Trade Frictions Spill Into Open Confrontation at Beijing Conference
