Als reactie op de Amerikaanse invoerheffingen die de afgelopen regeringen hebben ingesteld, is de Chinese export gedwongen nieuwe markten aan te boren, waaronder Europa. Brussel noemt dit een “existentiële” bedreiging en een tweede “China-schok”, na de eerste schok toen China in 2001 toetrad tot de Wereldhandelsorganisatie. De Europese Unie (EU) volgt het voorbeeld van de VS met eigen invoerheffingen gericht op China, waardoor Chinese export in een domino-effect naar andere regio’s zal worden verplaatst.
Volgens Stéphane Séjourné, hoofd industriële strategie bij de Europese Commissie, staan in Europa strategische sectoren zoals de chemische industrie, de metaalindustrie, de auto-industrie en de machinebouw op het spel, evenals 29 miljoen Europese banen.
Het handelstekort van de EU met China bedroeg in 2025 359,8 miljard euro (ongeveer 418 miljard dollar). Vorig jaar steeg de invoer van de EU uit China met 6,4 procent, terwijl de uitvoer met 6,5 procent daalde. Dit zou op termijn kunnen leiden tot onomkeerbare Europese deïndustrialisering, wat de hele Europese interne markt in gevaar zou brengen, aangezien landen hun vertrouwen verliezen in het vermogen van de EU om hen te beschermen. Maar volgens Séjourné zou het uiteenvallen van de interne markt deze landen nog zwakker maken in hun internationale onderhandelingen. Nadat het Verenigd Koninkrijk in 2016 had gestemd voor uittreding uit de Europese Unie, probeerde het de Brexit te compenseren door zich open te stellen voor andere landen, waaronder China. Groot-Brittannië werd ‘Britser’, maar het geplande ‘gouden tijdperk’ van een ‘mondiaal Groot-Brittannië’ kwam niet tot stand. Het bbp per hoofd van de bevolking van het land was lager, evenals de internationale bedrijfsinvesteringen en de handel, in vergelijking met wat ze zouden zijn geweest.
Europa mag niet in dezelfde valkuil trappen door de banden met zijn democratische partners te verbreken en te proberen – zonder succes – met Peking en Moskou te onderhandelen als afzonderlijke landen in plaats van als een verenigd militair-economisch bondgenootschap van democratieën. Om dit te bereiken heeft de EU een sterk industrieel ecosysteem nodig waarop zij haar defensie-industriële basis kan bouwen. Het partnerschap van Rusland met China, de invasie van Oekraïne en de dreigingen tegen andere Europese democratieën maken dit overduidelijk.
Om dit en een tweede ‘China-schok’ te voorkomen, pleiten veel Europese diplomaten voor een ‘krachtiger en effectiever handelsbeschermingsbeleid’ tegen China. Frankrijk, Italië, Litouwen en Nederland gaan in Brussel voorop in de strijd tegen ‘de opkomst van oneerlijke handelspraktijken’, waaronder het feit dat China goederen tegen prijzen onder de marktwaarde dumpt om concurrenten uit de markt te drukken. Zodra de concurrenten verdwenen zijn, zouden de prijzen stijgen tot monopolistische niveaus, en kunnen goederen zoals zeldzame aardmetalen en verouderde halfgeleiders worden gebruikt als strategische hefbomen tegen Brussel. Deze vier landen en Spanje hebben een onderzoeksrapport opgesteld over mogelijke instrumenten om de Europese handelsbescherming te verbeteren. In het rapport wordt opgemerkt dat sommige landen “nieuwe handelsbarrières opleggen of bijdragen aan systemische en structurele industriële overcapaciteit”, wat “een directe impact heeft gehad op de Europese industrie, die tussen 2019 en 2025 1 miljoen banen heeft verloren”. De Franse minister van Handel merkte op dat de exportovercapaciteit van China wordt aangedreven door subsidies van het regime, wat een “groot probleem” is.
Spanje en Duitsland behoren echter tot de landen die het meest terughoudend zijn om de handelsrelaties met China op de spits te drijven. Duitsland, de grootste economie van Europa en het land met de grootste handelsblootstelling aan China binnen de EU, houdt de boel in de wacht. Ondanks het handelstekort van 89 miljard euro vorig jaar pleit de invloed van de Duitse exportindustrieën – waaronder de auto-industrie, de machinebouw en de elektronicasector – voor een zogenaamd “evenwichtige” benadering van China, waarbij de export wordt gestimuleerd en tegelijkertijd de markten worden beschermd. Dit zal moeilijk te realiseren zijn nu Peking juist het tegenovergestelde nastreeft. Met name de Duitse industrie is afhankelijk van de invoer van zeldzame aardmetalen en industriële robots uit China. In 2016 kochten Chinese investeerders 95 procent van het beursgenoteerde Kuka, de wereldleider op het gebied van industriële robotica in Duitsland. Nu is Duitsland juist op dit punt afhankelijk van China.
Op 29 mei zullen de Europese commissarissen een “oriënterend debat” voeren over maatregelen die de EU-markt tegen China moeten beschermen. Vanaf 15 juni zullen de EU-leiders tijdens een G7-top in Frankrijk waarschijnlijk de exportbeperkingen van de Chinese Communistische Partij (CCP) op kritieke grondstoffen bespreken. Op 18 juni zullen de Europese staatshoofden deze kwesties aan de orde stellen tijdens een bijeenkomst in Brussel. Volgens een door Politico gepubliceerde conceptagenda zullen de leiders “het concurrentievermogen en de strategische autonomie van de EU in de uitdagende geo-economische context bevorderen” en “wereldwijde macro-economische onevenwichtigheden” aanpakken.
Om deze problemen aan te pakken, wordt overwogen om snellere procedures in te voeren voor het opleggen van invoerquota, invoerrechten, antidumpingrechten, antisubsidieheffingen en een veerkrachtheffing die van toepassing zou zijn op leveranciers die een te groot aandeel van de EU-markt in handen hebben. In het geval van zeldzame aardmetalen (REE’s) heeft de onderzoeksdienst van het Europees Parlement bijvoorbeeld opgemerkt dat “de EU al haar zware REE’s en 85 procent van haar lichte REE’s uit China betrekt, evenals 98 procent van haar zeldzame-aardemagneten”. Europa haalt 97 procent van zijn magnesium uit China. Aangezien zeldzame aardmetalen in veel belangrijke industriële en militaire toepassingen worden gebruikt, geeft de Europese afhankelijkheid van China op het gebied van zeldzame aardmetalen Peking een enorme invloed op Brussel.
De EU heeft al kleine stappen gezet om haar afhankelijkheid van China te verminderen, waaronder regels die het gebruik van EU-middelen voor de aankoop van Chinese omvormers voor zonnepanelen verbieden, voorgestelde nieuwe regelgeving om Chinese investeringen in Europa te screenen, en een ontwerp voor een herziening van de cyberveiligheidswet om het gebruik van technologie van bedrijven als Huawei en ZTE – beide Chinese IT-bedrijven – in de Europese informatie-infrastructuur te beperken. Beide bedrijven zijn in het verleden in schandalen verwikkeld geweest, waaronder vermeende spionage en corruptie. Duitsland en Spanje verzetten zich tegen de cyberbeveiligingsmaatregel.
Peking heeft Brussel gewaarschuwd voor vergeldingsmaatregelen tegen zijn handelsbeschermingsmaatregelen, maar de tegenmaatregelen van de CCP kunnen Europa niet zo veel schade berokkenen als andersom. China exporteert meer naar Europa dan Europa naar China, waardoor Europese invoerheffingen een grotere impact hebben op de onderlinge handelsbetrekkingen dan die van China.
Voorstanders van de strengere maatregelen stellen dat de huidige EU-procedures, zoals onderzoeken van negen maanden, te lang duren om af te ronden, laat staan om uit te voeren, en bovendien gemakkelijk kunnen worden omzeild. China kan exportgoederen via derde landen doorvoeren of daar assembleren, en zijn bedrijven binnen de EU vestigen. De strengere maatregelen zouden van toepassing kunnen zijn op Chinese export van de hierboven genoemde strategische sectoren, evenals op elektrische voertuigen (EV’s), zonnepanelen, windturbines en traditionele halfgeleiders. Ook de export van andere landen kan hierdoor worden beïnvloed, waaronder biobrandstoffen uit de VS en staal uit Indonesië, Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk. Het document van de EU-vijf beveelt aan om strengere maatregelen toe te passen, niet alleen tegen landen maar ook tegen bedrijven, zodat deze laatste niet simpelweg van locatie kunnen veranderen om tarieven te omzeilen.
De CCP stelt dat dergelijke maatregelen in strijd zijn met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en een vorm van beschermingsbeleid zijn. Als de grote democratieën dictaturen echter op dezelfde manier behandelen als hun eigen bondgenoten, dan kunnen autoritaire regimes hun ongekende controle en coördinatie over de gehele nationale economie gebruiken om de democratieën eerst economisch en vervolgens militair te overtreffen. Ze zouden dit per grote economie kunnen doen, totdat alle democratieën zwak zijn ten opzichte van China. Dat is een recept voor groeiende internationale en potentieel hegemonische macht met Peking als middelpunt. De legitieme verdediging tegen dergelijk opkomend autoritarisme is wat nu als positief moet worden gezien: verdedigbare toeleveringsketens, friendshoring en democratisch beschermingsbeleid.
De standpunten in dit artikel zijn de mening van de auteur en komen niet noodzakelijkerwijs overeen met de standpunten van The Epoch Times.
Origineel gepubliceerd door The Epoch Times (29 mei 2026): The China Shock Domino Effect
