Commentaar
Vraagt iemand zich eigenlijk af waarom China wereldleider is op het gebied van geavanceerde, door AI aangestuurde, mensachtige robots, terwijl het land zo’n enorme beroepsbevolking heeft?
Misschien wordt het tijd dat iemand die vraag wél stelt.
Verdwijnende kinderen
Over heel China sluiten kleuterscholen hun deuren omdat er niet genoeg leerlingen zijn. Basisscholen worden samengevoegd. Universiteiten concurreren om een steeds kleinere lichting afgestudeerden. Hele provincies melden jaar na jaar minder geboorten, terwijl verpleeghuizen sneller uitbreiden dan kraamafdelingen.
Wat ooit werd beschouwd als een succes van de staatsplanning, is inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste strategische problemen voor de Chinese Communistische Partij (CCP).
Een crisis die al tientallen jaren wordt opgebouwd
De demografische crisis waarmee China nu te maken heeft, is niet plotseling ontstaan en kan ook niet simpelweg worden opgelost door mensen aan te moedigen meer kinderen te krijgen.
Deze crisis is het gevolg van een opeenstapeling van factoren over meerdere decennia: jarenlang overheidsbeleid dat de samenleving sterk heeft beïnvloed, een economie die steeds meer wordt afgeremd door staatsbemoeienis, sterk gestegen huizenprijzen, afnemend vertrouwen in de economische toekomst en een generatie die steeds minder gelooft dat morgen beter zal zijn dan vandaag.
De cijfers zijn schokkend.
Volgens de Verenigde Naties bedroeg het totale vruchtbaarheidscijfer (TFR) van China — het gemiddelde aantal kinderen dat een vrouw gedurende haar leven krijgt — in het begin van de jaren vijftig ongeveer zes kinderen per vrouw.
China kan zijn eigen bevolking nu niet meer vervangen
Nog voordat het landelijke éénkindbeleid officieel in 1980 werd ingevoerd, hadden grootschalige campagnes voor gezinsplanning in de jaren zeventig het geboortecijfer al sterk laten dalen.
Aan het begin van de jaren negentig was China al onder het vervangingsniveau van 2,1 kinderen per vrouw gezakt. Tegenwoordig schatten de meeste internationale organisaties dat het vruchtbaarheidscijfer van China rond de 1,0 tot 1,2 kinderen per vrouw ligt — een van de laagste ter wereld.
Goh Chai Hin/AFP via Getty Images
Ter vergelijking: het wereldwijde vruchtbaarheidscijfer ligt nog steeds rond de 2,2 kinderen per vrouw. In de Verenigde Staten ligt dit gemiddelde rond de 1,6, in Frankrijk rond de 1,8 en in India rond de 2,0. China behoort inmiddels, samen met Zuid-Korea, tot de landen die te maken hebben met een ernstige demografische achteruitgang.
De CCP maakte van mensen, huwelijken en kinderen een last
Deze instorting van het geboortecijfer is niet zomaar ontstaan.
Gedurende meer dan drie decennia heeft de CCP buitengewone maatregelen ingezet om het aantal geboorten te beperken. Het éénkindbeleid omvatte onder andere hoge financiële boetes, gevolgen voor de werkgelegenheid, gedwongen abortussen, gedwongen sterilisaties en uitgebreide controle door de overheid op beslissingen rondom voortplanting.
Hoewel de bevolkingsgroei van China hierdoor sterk werd afgeremd, heeft het beleid ook blijvende veranderingen veroorzaakt in de manier waarop meerdere generaties naar huwelijk, gezin en ouderschap kijken.
Steeds meer jonge Chinezen begonnen kinderen niet langer te zien als een economische meerwaarde, maar eerder als een financiële last.
Het economische beleid van de CCP versterkte deze opvatting
De door de staat gestuurde vastgoedmarkt in China werd de belangrijkste vorm van vermogensopbouw voor huishoudens. Lokale overheden waren daarbij sterk afhankelijk van de verkoop van grond om hun uitgaven te financieren. In veel steden stegen de huizenprijzen veel sneller dan de inkomens, waardoor het bezit van een woning een onofficiële voorwaarde werd om te kunnen trouwen.
Tegelijkertijd werden de kosten voor het opvoeden van kinderen extreem hoog. Gezinnen kregen te maken met steeds hogere uitgaven voor onderwijs, bijlessen, kinderopvang, gezondheidszorg en woningen in de buurt van goede scholen.
Hoewel Peking heeft geprobeerd de particuliere bijlessector te beperken en de onderwijsdruk te verminderen, blijft de financiële last voor gezinnen aanzienlijk.
Daarna volgde ook nog een periode van economische vertraging.
De verstoorde economie van de CCP zorgt voor nieuwe maatschappelijke druk
Jaren van top-down bestuur, corruptie en marktverstoringen hebben ervoor gezorgd dat de economie uit balans is geraakt en minder goed functioneert. Strengere regelgeving voor technologiebedrijven, oplopende schulden in de vastgoedsector, een afzwakkende economische groei en een laag consumentenvertrouwen hebben ertoe geleid dat veel jonge volwassenen zich afvragen of ze zich überhaupt een huwelijk of kinderen kunnen veroorloven.
Onafhankelijke economen blijven erop wijzen dat de werkloosheid onder jongeren een van de meest hardnekkige economische problemen van China is.
Uit deze verschillende vormen van druk zijn onder jonge Chinezen twee opvallende maatschappelijke bewegingen ontstaan.
“Tang Ping”, oftewel “platliggen”, staat voor het afwijzen van de voortdurende druk om carrière te maken, te trouwen, een huis te kopen en kinderen te krijgen. Een verwante beweging, bekend als “Bailan”, vaak vertaald als “het laten verslechteren” of “het opgeven”, weerspiegelt een nog dieper gevoel van berusting: het idee dat hard werken niet langer automatisch leidt tot betere kansen of succes.
Deze bewegingen zijn niet slechts trends op het internet. Ze zijn een symptoom van het afnemende vertrouwen in de toekomst.
De CCP is onderdeel van het probleem, niet de oplossing
De CCP heeft het probleem erkend, maar heeft moeite om de neerwaartse trend om te keren.
Nadat Peking in 2015 een einde maakte aan het éénkindbeleid, voerde de regering eerst een tweekindbeleid in en breidde dit later in 2021 uit naar een driekindbeleid.
Maar het werkt niet.
Provinciale overheden bieden inmiddels belastingvoordelen, subsidies voor woningen, ondersteuning voor kinderopvang, langer ouderschapsverlof en directe financiële vergoedingen voor pasgeboren kinderen.
Toch blijft het aantal geboorten dalen.
China registreerde in 2022 ongeveer 9,56 miljoen geboorten en in 2023 ongeveer 9,02 miljoen geboorten. Tegelijkertijd daalde de bevolking van het land voor het eerst in meerdere opeenvolgende jaren in decennia.
De redenen hiervoor zijn duidelijk.
Toestemming van de overheid om drie kinderen te krijgen, maakt het opvoeden van drie kinderen niet automatisch betaalbaar.
Ook herstelt het niet het vertrouwen van een generatie die heeft gezien hoe huizenprijzen sterk zijn gestegen, carrièrekansen zijn afgenomen en sociale vooruitgang steeds onzekerder is geworden.
Wordt de bevolkingscrisis van China onderschat?
Een andere vraag die steeds vaker wordt gesteld door onafhankelijke demografen, is of de officiële bevolkingscijfers van China wel volledig betrouwbaar zijn.
Verschillende onderzoekers hebben betoogd dat de werkelijke bevolking van China mogelijk tientallen miljoenen lager ligt dan de officiële schattingen aangeven. Zij wijzen daarbij op verschillen tussen volkstellingsgegevens, schoolinschrijvingen, huishoudregistraties en geboortestatistieken.
Andere gerespecteerde demografen waarschuwen echter dat de Chinese bevolking buitengewoon moeilijk nauwkeurig te meten is en dat aanpassingen na grote volkstellingen regelmatig voorkomen.
Heeft Peking opzettelijk de bevolkingscijfers opgeblazen?
Dat is moeilijk vast te stellen, maar officiële demografische statistieken dienen wel politieke en economische belangen.
De omvang van de bevolking beïnvloedt de perceptie van de beschikbare arbeidskrachten, militaire slagkracht, economische mogelijkheden, de omvang van de consumentenmarkt en de geopolitieke kracht van China op lange termijn. Een aanzienlijke neerwaartse bijstelling van de bevolkingscijfers zou de zorgen over een tragere economische groei en een versnelde vergrijzing verder versterken.
China vergrijst voordat het rijk wordt
Hoe dan ook staat de bredere ontwikkeling inmiddels vast: China vergrijst voordat het rijk wordt.
De beroepsbevolking zal blijven krimpen. De druk op pensioenstelsels zal toenemen. Gezondheidszorgsystemen zullen steeds zwaarder worden belast. Het wordt moeilijker om de concurrentiekracht van de maakindustrie te behouden. Economische groei zal steeds meer afhankelijk worden van hogere productiviteit in plaats van een groeiende beroepsbevolking.
Misschien wel het belangrijkste: demografische problemen kunnen niet worden opgelost met politieke slogans.
Een toekomst zonder kinderen?
De CCP heeft tientallen jaren besteed aan het overtuigen van burgers dat minder kinderen krijgen patriottisch, verantwoord en noodzakelijk was. Het beleid was succesvoller dan verwacht.
Nu probeert dezelfde overheid deze burgers ervan te overtuigen de tegenovergestelde keuze te maken — precies op het moment dat economische onzekerheid, hoge kosten van levensonderhoud en een afnemend toekomstvertrouwen het stichten van een gezin minder aantrekkelijk maken dan ooit.
Natuurlijk zal deze realiteit de komende jaren invloed hebben op de Chinese economie, de militaire capaciteit en de wereldwijde invloed van China — en mogelijk zelfs op het voortbestaan van de CCP.
Een overheid die krachtig genoeg was om gedurende 40 jaar de keuzes van burgers rondom voortplanting te beïnvloeden, heeft nu ontdekt dat het niet eenvoudig is om mensen ervan te overtuigen groter te dromen dan de toekomst waarin zij zelf geloven.
De standpunten die in dit artikel worden weergegeven, zijn de persoonlijke meningen van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs de opvattingen van The Epoch Times.
Published by The Epoch Times (July 6, 2026): How the CCP Won the War on Population—And Lost It
