Twee mensenrechtenorganisaties hebben hun bezorgdheid geuit over de ingrijpende veranderingen in Hongkong de afgelopen vijf jaar. Deze veranderingen zijn het gevolg van de invoering van een draconische nationale veiligheidswet door Peking, die een reactie was op een pro-democratische, anti-Chinese Communistische Partij (CCP) beweging.
Human Rights Watch in New York en Amnesty International in Londen hebben in hun recent gepubliceerde rapporten de Hongkongse regering veroordeeld voor het gebruik van de wet om dissidenten het zwijgen op te leggen en de lokale bevolking hun basisrechten te ontnemen.
“In slechts vijf jaar tijd heeft de Chinese regering de politieke en burgerlijke vitaliteit van Hongkong tenietgedaan en vervangen door een uniform patriottisme,” verklaarde Maya Wang, adjunct-directeur China bij Human Rights Watch, op 29 juni.
“Deze verhoogde onderdrukking kan voor Hongkong ernstige gevolgen hebben op de lange termijn, ook al hebben veel Hongkongers subtiele manieren gevonden om zich tegen het tirannieke bewind te verzetten.”
Sarah Brooks, directrice van Amnesty International inzake China, zei in een verklaring op 30 juni dat de regering van Hongkong “moet stoppen met het gebruik van ‘nationale veiligheid’ als voorwendsel om legitieme meningsuiting te bestraffen.”
“Deze draconische wet en de andere nationale veiligheidswetgeving die hieruit is voortgekomen, hebben belangrijke wettelijke waarborgen uitgehold die ooit de basis vormden voor de bescherming van de mensenrechten en de rechtsstaat in Hongkong,” aldus Brooks.
“Het resultaat is dat Hongkongers niet meer vrijuit kunnen spreken zonder bang te zijn gearresteerd te worden.”
Op 9 juni 2019 gingen ongeveer 1 miljoen mensen in Hongkong de straat op om te protesteren tegen een controversieel uitleveringsverdrag. Dit was het begin van de beweging. Een week later kwamen ongeveer 2 miljoen mensen op straat voor een protest, de grootste demonstratie in de geschiedenis van de stad.
Om de straatprotesten de kop in te drukken, heeft het Chinese regime de wetgevende macht van Hongkong omzeild en op 30 juni 2020 een nationale veiligheidswet opgelegd aan de stad. Deze wet bestraft vaag omschreven misdrijven zoals afscheiding en ondermijning met een maximale straf van levenslange opsluiting.
In maart 2024 verscherpte de regering van Hongkong de controle over de stad nog verder na de goedkeuring van een ingrijpende nieuwe nationale veiligheidswet, bekend als artikel 23. Deze wet is gericht op politieke misdrijven zoals verraad en opstand, die kunnen worden bestraft met levenslange gevangenisstraf.
Sinds de nationale veiligheidswet van kracht is geworden, zijn volgens de in Washington gevestigde Hong Kong Democracy Council 332 mensen gearresteerd voor overtredingen in verband met de nationale veiligheid, waarbij 189 personen en vijf bedrijven in staat van beschuldiging zijn gesteld.
‘Angst en zelfcensuur’
In het rapport van Amnesty International zijn 255 personen onderzocht die tussen 30 juni 2020 en 31 mei 2025 zijn gearresteerd of aangeklaagd op grond van de nationale veiligheidswetgeving van Hongkong, die bestaat uit de nationale veiligheidswet, artikel 23 en de koloniale wet op opruiing.
Van de 78 zaken op grond van de nationale veiligheidswet bleek volgens het rapport dat ten minste 66 zaken, oftewel 84,6 procent, betrekking hadden op “uitsluitend legitieme meningsuitingen die niet strafbaar hadden mogen worden gesteld.” Een vergelijkbaar percentage, namelijk 85 procent, bleek van toepassing op al de zaken die verband hielden met artikel 23 en de opruiingswet.
Hongkongse rechtbanken hebben in 129 nationale veiligheidszaken waarin personen werden aangeklaagd, ofwel 89 procent van alle zaken, de borgtocht geweigerd.
Van de 129 zaken bedroeg de gemiddelde duur van de voorlopige hechtenis 328 dagen, ongeveer 10,8 maanden.
“Al met al tonen deze bevindingen aan dat de uitvoering van de nationale veiligheidswetgeving in Hongkong in strijd is met het internationaal recht en de internationale normen op het gebied van de mensenrechten, waaronder de vrijheid van meningsuiting en het recht op vrijheid,” aldus het rapport.
Het rapport belicht de zaak van Jimmy Lai, een Brits staatsburger en oprichter van de inmiddels ter ziele gegane krant Apple Daily, die volgens het rapport 1093 dagen in voorlopige hechtenis heeft gezeten voordat zijn proces in december 2023 begon.
Lai zit sinds december 2020 gevangen in Hongkong en zijn proces wegens schending van de nationale veiligheid wordt in juli hervat.
Amnesty zei dat Lai en zes voormalige medewerkers van Apple Daily “het doelwit waren vanwege hun journalistieke werk”, omdat de aanklagers hen ervan beschuldigden de krant te hebben gebruikt om “161 opruiende artikelen” te publiceren.
“Ondanks de schuldbekentenissen is Amnesty International van mening dat geen van de aanklachten tegen deze zeven personen ooit had mogen worden ingediend, aangezien ze betrekking hebben op legitieme uitoefening van de vrijheid van meningsuiting zonder aanzetting tot geweld,” aldus het rapport.
Het rapport wijst ook op de zaak van Ma Chun-man, een voormalige bezorger, die in 2021 tot vijf jaar en negen maanden gevangenisstraf werd veroordeeld wegens aanzetting tot afscheiding op grond van de nationale veiligheidswet.
Amnesty betoogde dat Ma niet strafrechtelijk vervolgd mocht worden voor opruiing op basis van zijn toespraken, aangezien hij meestal alleen was wanneer hij slogans riep als “Bevrijd Hongkong, revolutie van onze tijd”. Wanneer er omstanders in de buurt waren, “reageerden zij nauwelijks en bleven zij vaak stil,” aldus Amnesty. Bovendien wijst het rapport erop dat Ma geen lid was van een politieke partij en niet aan verkiezingen had deelgenomen, waardoor hij geen invloed had.
Het nationale veiligheidskader van Hongkong wordt “systematisch misbruikt om afwijkende meningen te onderdrukken” en het “werkt een klimaat van angst en zelfcensuur in de hand,” aldus het rapport.
“Vreedzaam protest en politieke meningsuiting – hoekstenen van een vrije samenleving – worden nu als bedreigingen beschouwd,” luidt het rapport.
‘Patriotten alleen’
Het rapport van Human Rights Watch concludeert dat Hongkong steeds meer wordt geregeerd volgens het principe “één land, één systeem”, nadat Peking in 2023 de zogenaamde institutionele hervormingen aankondigde, waardoor de CCP “de stad effectief kan besturen”.
Hongkong, een voormalige Britse kolonie, werd in 1997 teruggegeven aan China, waarbij Peking beloofde de stad basisvrijheden en autonomie te garanderen die op het vasteland niet bestaan, onder het “één land, twee systemen”-kader.
Volgens het rapport zijn de autoriteiten in Hongkong ook bezig met het “herschrijven van de geschiedenis”, onder meer door de pro-democratische, anti-CCP-beweging voortdurend te bestempelen als een “in het zwart geklede rel”, op initiatief van “buitenlandse vertegenwoordigers”.
Een ander voorbeeld in het rapport is de publicatie in 2022 van vier sets schoolboeken door het Hongkongse ministerie van Onderwijs, waarin wordt ontkend dat de stad ooit een Britse kolonie was.
Hongkong heeft zijn onderwijssysteem hervormd om ideologische controle uit te oefenen op leerlingen van de kleuterschool tot de universiteit, aldus het rapport. Een voorbeeld hiervan is dat middelbare scholieren les krijgen over de communistische ideologie van de Chinese leider Xi Jinping.
“Xi Jinping Thought”, samengevat in een verzameling geschriften en toespraken van de topleider van de CCP, werd in 2017 opgenomen in het partijhandvest. In augustus 2021 begon het Chinese ministerie van Onderwijs leerlingen van de basisschool tot de universiteit te verplichten deze te bestuderen.
Volgens het rapport hebben de autoriteiten van Hongkong in 2023 een vak op middelbare scholen, genaamd ‘Liberal Studies’, afgeschaft en vervangen door een vak dat patriottisme bevordert en reizen naar China vereist.
Volgens het rapport is de regering van Hongkong ook bezig de stad om te vormen tot een plek voor “patriotten alleen”. Een voorbeeld hiervan zijn de nieuwe amendementen die eerder dit jaar zijn toegevoegd aan de arbeidswetgeving van de stad, waardoor personen die zijn veroordeeld voor misdrijven tegen de nationale veiligheid, geen functie mogen bekleden in vakbonden.
Een ander voorbeeld van “alleen voor patriotten” is dat leraren op kleuterscholen en door de overheid gefinancierde basisscholen en middelbare scholen vanaf 2023 een test over de nationale veiligheidswetgeving moeten afleggen.
“Regeringen moeten er bij de Chinese regering op aandringen om een einde te maken aan haar repressieve beleid in Hongkong door verantwoordelijke functionarissen aansprakelijk te stellen,” aldus Wang.
“Peking mag zich niet langer aangemoedigd voelen om zijn greep op de bevolking van Hongkong zonder gevolgen te versterken.”
Op 30 juni heeft de Europese Dienst voor extern optreden, de diplomatieke tak van de EU, een verklaring afgegeven waarin de autoriteiten van Hongkong worden opgeroepen “de nadruk te leggen op verzoening binnen de Hongkongse samenleving”.
“Het repressieve gebruik van de nationale veiligheidswet heeft het vertrouwen in de rechtsstaat en de internationale reputatie van Hongkong ondermijnd,” schreef de EU-instantie.
Gepubliceerd door The Epoch Times (30 juni 2025): Rights Groups Reveal Hong Kong’s Repression of Freedom Following National Security Law’s Implementation
