De handen van Jan Heinsbroek trilden toen hij de eerste keer op een steiger stond om een negen verdiepingen hoge rariteitenkast te schilderden — een kast die leek gemaakt voor reuzen. Met blikken gekleurde verf werkte hij nerveus aan zijn artistieke magie om de zijkant van een sober betonnen appartementencomplex op te fleuren met een illusoire plank. Daarop staan een teddybeer van vloer tot plafond en een marmeren buste zo groot als een bus.
“Vroeger had ik hoogtevrees”, vertelde de 42-jarige Heinsbroek aan The Epoch Times over het enorme schilderproject, dat nu te zien is in zijn geboortestad Utrecht. “Maar na een paar dagen was ik eraan gewend.”
Ooit een rebelse tiener die met spuitverf muurschilderingen aanbracht op plekken waar dat waarschijnlijk niet mocht, is Heinsbroek nu een professionele muralist die kleur toevoegt waar dat het hardst nodig is. Waar hij vroeger “hiphop”-thema’s uitte in de schaduw, toont zijn werk nu optische illusies en zijn artistieke humor — waaronder zijn kenmerkende wiebelogen die ogenschijnlijk alledaagse objecten op hilarische wijze tot leven brengen — met een ander doel. Hij wil mensen samenbrengen met zijn stedelijke kunst. Hij wil mensen laten glimlachen.
“Vaak heb ik het gevoel dat ik deze gekke wereld niet kan veranderen, maar als ik een paar mensen aan het lachen kan krijgen, dan lachen zij en laten ze waarschijnlijk ook anderen lachen. Zo heb ik iets toch een klein beetje veranderd”, zei hij.
Vaak zijn Heinsbroeks muurschilderingen — of het nu gaat om een gigantische snuisterijenplank of een reusachtige haai in een optisch aquarium — projecten om de stad te verfraaien, geïnitieerd door gemeenschappen of gemeentebesturen. Hij is uitgenodigd in wijken dicht bij huis en ver daarbuiten — van troosteloze Sovjetflats in Georgië tot opgeknapte woongebieden in Michigan. Wanneer hij een gebouw binnengaat, gaat hij in gesprek met de bewoners om verhalen boven te halen en verbondenheid te creëren.
“Wat is je favoriete boek?” vraagt hij, terwijl hij een kolossale boekenkast wil vullen met lokaal geliefde titels in Solnetsjnodolsk, Rusland. De antwoorden leiden vaak tot gesprekken tussen bewoners en versterken de onderlinge band. “Dan zien ze dat hun favoriete boek ook het favoriete boek is van de buurman, en ontdek je ineens dat je iets gemeen hebt”, zei Heinsbroek. “Iedereen komt samen.”
Onlangs voltooide Heinsbroek een speels bedacht kunstwerk van een theepot van drie verdiepingen hoog, die uit de platte muur lijkt te breken en de driedimensionale wereld van de kijker binnendringt. Hij had samen met buurtbewoners koekjes gegeten en koffie gedronken en koos, geïnspireerd door die gezellige ontmoeting, voor het even knusse voorwerp.
In het theepotkunstwerk zit een verborgen boodschap van de kunstenaar in het spiegelende oppervlak. Niet alleen verschijnt de kunstenaar zelf in de enorme kromming van de tuit, waar hij de kijker vanaf de stoep aankijkt, maar ook het omringende stadsbeeld wordt erin weerspiegeld.
“Ik denk dat het een goede herinnering is om af en toe in de spiegel te kijken”, zei hij. “Iedereen zou meer aan zelfreflectie moeten doen.”
Volgens Heinsbroek is er tegenwoordig zoveel verdeeldheid in de samenleving dat iedereen er goed aan doet eerst naar zichzelf te kijken vooraleer anderen met de vinger te wijzen. Politiek, macht, geld, de media — overal trekken negatieve invloeden het maatschappelijke weefsel uiteen in plaats van mensen samen te brengen om de wereld beter te maken.
“Tegenwoordig lijkt het alsof je, zodra je het met iemand oneens bent, niet eens meer gewoon vrienden kunt blijven”, zei hij. “Je moet een kant kiezen. Er zijn geen kanten.” Maar de meeste mensen zijn het er wél over eens als iets wat hij schildert visueel grappig of interessant is.
Spelen met perspectief is een manier waarop Heinsbroek mensen aanmoedigt de wereld vanuit nieuwe hoeken te bekijken — letterlijk en figuurlijk. Hij begint op straat en bekijkt het gebouw of de muur vanuit het perspectief van de kijker. De illusie werkt meestal maar vanuit één standpunt.
“Het belangrijkste is om naar het gebouw en de omgeving te kijken en mezelf af te vragen: wat heeft deze plek nodig of wat is hier mogelijk?” zei hij. “Lijkt het misschien al op iets dat er nog niet is?”
Hij ‘haalt’ delen uit muren van gebouwen weg om schijnopeningen en architectonische elementen te creëren en voegt vervolgens uitvergrote creaties toe die alleen door zijn verbeelding worden begrensd. Dat kan van alles zijn — van een raket tot een vogel zo groot als een auto, tot een giraffe van zeven verdiepingen hoog. Soms is zijn spel met ruimtes en contrasterende objecten ronduit verbluffend.
Een gewone tennisbaan voor kinderen in het Nederlandse dorp Schalkwijk oogt ineens een stuk gevaarlijker nu Heinsbroek de kijker oog in oog heeft geplaatst met een woeste haai, met slechts een laag gebarsten plexiglas ertussen. Een misgeslagen tennisbal die in de barst vastzit, doorbreekt bovendien de grens tussen de wereld van diepte en die van het platte vlak.
Het samenspel van ruimtes kan ook het verleden met het heden verbinden. Bezoeken aan een oude textielfabriek in Enschede en een beroemde kleermakerszaak in Gorinchem brachten Heinsbroek ertoe een fantasierijke machine-esthetiek te verbeelden. Spilllen, hendels en de oudste naaimachine van Nederland torenen boven je uit terwijl ze door ruimtes en tijdperken heen lijken te breken.
Ooit was hij een tiener die zich liet inspireren door graffitikunstenaars; volgens Heinsbroek groeide zijn artistieke reis als een boom uit een zaadje. Het begon toen zijn ouders hem een muur in de achtertuin gaven om op te schilderen, zodat hij uit de problemen bleef. Daarna kwam alles tot bloei toen bewonderaars hem begonnen in te huren om hun huizen op te fleuren, en zijn werk zich verder vertakte.
Nu, drie decennia later, staat hij hoog op een steiger en geeft hij saaie, grijze wijken visueel meer karakter. De vruchten van zijn boom — de ziel van zijn werk — zijn echter de verhalen van de mensen die er wonen.
“Het maakt mensen trots, omdat het hun eigen verhaal is”, zei hij.
Gepubliceerd door The Epoch Times (17 december 2026): Urban Artist Paints Optical Illusions on Boring Buildings to Revive Dreary Neighborhoods—And They’re Amazing
