Tuesday, 05 Mar 2024
Schaamte is een van de belangrijkste obstakels voor herstel. (Bricolage/Shutterstock)

Waarom mensen in hun verslaving blijven vastzitten

Een dierbare helpen begint met het begrijpen van de barrières voor welzijn.

Mijn vriend Tom belde onlangs om het nieuws te delen dat zijn 36-jarige zoon Adam was overleden aan een falen van vitale organen als gevolg van een tienjarig gevecht met alcoholisme.

“Ik kan niet tellen hoe vaak ik Adam heb gezegd om gewoon te stoppen met drinken,” zei Tom door tranen heen. “Ik smeekte hem vaak: ‘Zoek de kracht om te overwinnen of het zal je op de ergste manier inhalen.'”

En tragisch genoeg gebeurde dat ook.

Als specialist in geestelijke gezondheidszorg in de afgelopen 35 jaar heb ik dit soort pijnlijke ervaringen al vaak gehoord. De details kunnen verschillen, maar het hartzeer is bijna altijd hetzelfde.

Iedereen die wel eens heeft moeten toezien hoe iemand van wie hij of zij houdt, bezwijkt aan een verslaving, zal het met me eens zijn dat het voelt alsof je gevangen zit in een desoriënterende en angstaanjagende spiegelhal. Als je er eenmaal binnenstapt, voelt je houvast verraderlijk, de weg vooruit is verwarrend en de weg naar buiten begint onmogelijk te lijken. Elke bocht leidt alleen maar dieper in een doolhof van doodlopende paden en valluiken.

Proberen te achterhalen hoe je het beste een verslaafde geliefde kunt helpen kan voelen als een eenzame, isolerende bezigheid, alsof je de strijd helemaal alleen moet voeren. Maar het is een feit dat miljoenen Amerikanen zich momenteel in dezelfde situatie bevinden of hebben bevonden, bezorgd over de verslaving van iemand in hun naaste omgeving.

Bijna de helft (46 procent) van de Amerikaanse volwassenen heeft een familielid of goede vriend die verslaafd is geweest aan drugs. En dat cijfer houdt geen rekening met andere soorten verslavingen waar geen middelen aan te pas komen. Dus het verhaal van de “verslaafde geliefde” wordt waarschijnlijk door een meerderheid van de Amerikanen op de een of andere manier ervaren.

Deze bevindingen komen uit een onderzoek van het Pew Research Center dat aantoonde dat dit probleem dwars door geslacht, ras, leeftijd, opleidingsniveau en zelfs partijgrenzen heen loopt—wat betekent dat bijna niemand immuun is voor een familielid of goede vriend die worstelt met verslaving.

Vaak hebben vrienden en familieleden van iemand die met een verslaving worstelt moeite om te begrijpen waarom de persoon niet “gewoon kan stoppen” of “de kracht kan vinden om te overwinnen”, zoals mijn vriend Tom zei. Ze geloven misschien dat het probleem overwonnen zou kunnen worden als de persoon meer zijn best zou doen, meer zelfbeheersing zou hebben, zich zou inzetten voor onthouding of vuriger zou bidden.

Het is waar dat vasthoudendheid, standvastigheid en geloof essentieel zijn voor de persoon die de afhankelijkheid van een middel of destructief gedrag wil overwinnen. Toch is verslaving een diepgeworteld probleem met sterke emotionele onderstromen die ervoor zorgen dat veel mensen vast blijven zitten in hun chronische dwang.

Laten we, met het doel om onze worstelende dierbaren te helpen welzijn en nuchterheid na te streven, eens kijken naar veelvoorkomende redenen waarom mensen vast blijven zitten in hun verslaving:

Veranderde fysiologie en hersenchemie. Verslavingen van allerlei aard beïnvloeden de productie van neurotransmitters in de hersenen, zoals dopamine, dat vrijkomt in wat het pleziercentrum van de hersenen wordt genoemd, de nucleus accumbens. Medische experts beschrijven het proces als volgt:

Wanneer je een positieve sensatie ervaart en dopamine vrijkomt in de banen van het beloningscentrum, nemen je hersenen in het algemeen het volgende waar:

  • Wat veroorzaakte de sensatie: Was het een stof? Een gedrag? Een bepaald soort voedsel?
  • Enige aanwijzingen uit je omgeving die je kunnen helpen om het terug te vinden: Heb je het ‘s nachts ervaren? Wat was je anders aan het doen? Was je met een bepaalde persoon?
  • Als je wordt blootgesteld aan die omgevingssignalen, begin je dezelfde drang te voelen om datzelfde genot op te zoeken. Deze drang kan ongelooflijk krachtig zijn en een drang creëren die moeilijk te beheersen is.

Sinds 1991 heeft een technologie met de naam ‘functional magnetic resonance imaging’ medische en geestelijke gezondheidswerkers in staat gesteld om dit proces beter te begrijpen door een driedimensionale “kaart” te maken van minuscule fysiologische veranderingen in de hersenen. Kortom, verslaving verandert de chemie in de hersenen waardoor de gebruiker gedwongen wordt om steeds meer van de stof of het gedrag te gebruiken om de gewenste “high” te bereiken.

Ontkenning

Verslaving wordt gevoed door de hardnekkige weigering om te accepteren dat iets waar is. Ontkenning is een toestand waarin iemand ontkent of vervormt wat er werkelijk gebeurt. Hij kan het probleem negeren, de zorgen van mensen van zich afschuiven of anderen de schuld geven van problemen. In termen van verslaving is ontkenning een krachtig mechanisme om de waarheid onder ogen te zien en daardoor het nemen van nuttige maatregelen uit te stellen.

Er is een reden waarom deelnemers aan een AA-bijeenkomst (Alcoholics Anonymous) beginnen met “Hallo, mijn naam is … en ik ben alcoholist.” Het publiekelijk erkennen van zo’n waarheid katapulteert de persoon over de barrière van ontkenning. Als je eenmaal hebt geaccepteerd dat verslaving deel uitmaakt van je leven, kun je die waarheid gebruiken om te bepalen welke rol de verslaving in de toekomst in je leven zal spelen.

Faalangst

Een verslaving toegeven is machteloosheid toegeven, zoals blijkt uit stap 1 van het 12-stappen herstelprogramma van de AA. In onze cultuur wordt ons geleerd om zelfvoorzienend te zijn en om onze onafhankelijkheid en autonomie in allerlei situaties te laten gelden. Wat de omstandigheden ook zijn, we streven ernaar om meesters van ons lot en kapiteins van onze ziel te worden.

Stel je dus het gevoel van mislukking voor wanneer een verslaving zowel kapitein als meester wordt, waardoor iemand een “dienaar en slaaf” wordt van zijn verlangens. Erkennen dat verslaving het leven “onbeheersbaar” heeft gemaakt, is ook erkennen dat wilskracht, pogingen tot zelfbeheersing en meer vertrouwen in God de ziekte van afhankelijkheid niet zullen genezen. Bijna overal wordt een echte erkenning van verslaving snel gevolgd door een verpletterend gevoel van persoonlijk falen, of dit nu in eerste instantie wordt uitgesproken of niet.

Anticiperen op oordeel en afwijzing

Een verslaving toegeven kan extreem moeilijk zijn vanwege de angstaanjagende mogelijkheid van afwijzing door anderen. Verslaving toegeven aan anderen kan lijken op lopen over hete kolen—een lange reis van ondraaglijke pijn als de persoon harde, veroordelende of walgende reacties verwacht. De verslaving zal beweren dat het vertellen van de waarheid er zeker toe zal leiden dat elke overgebleven fundering van een relatie zal instorten en afbrokkelen.

Aan de basis van de angst voor afwijzing ligt de vraag: “Zul je nog van me houden en me accepteren?” In sommige gevallen is het antwoord nee. Omdat mensen de vrije wil hebben om die relatie af te wijzen, is “nee” een altijd aanwezige mogelijkheid. Afwijzing gebeurt echter veel minder vaak dan de apocalyptische profetieën van verslaving doen vermoeden.

Behoefte aan geheimhouding

Verslaafden zijn zeer bedreven in het vinden van manieren om zich te verbergen, omdat verslaving gedijt bij geheimhouding. Verslaafden denken dat ontmaskering schadelijk is, dus handelen ze in het geheim.

Een zin die vaak gebruikt wordt in de AA is: “Je bent zo ziek als je geheimen”. Dat betekent dat een geheim dat in het donker wordt bewaard, groeit en steeds dieper en schadelijker wordt. Maar zodra het in het licht komt of wordt losgelaten, verliest het zijn kracht. Geheimen voeden negativiteit en zelfhaat, waardoor iemand ziek blijft en vast blijft zitten in verslaving. Daarom is de noodzaak om eerlijk te zijn essentieel voor het herstel van verslaving.

Een gevoel van schaamte

De bekende psycholoog Carl Jung zei ooit: “Schaamte is een emotie die de ziel opeet.” Daar ben ik het mee eens en ik heb ontdekt dat schaamte een van de drijvende krachten achter verslaving is en een van de belangrijkste obstakels voor herstel.

Verslaving eist een tol van iemands gevoel van eigenwaarde. Het zorgt ervoor dat iemand denkt, gelooft en handelt op een manier die vernedering, spijt en zelfveroordeling veroorzaakt. Het kan een diepe schaamte zijn om toe te geven dat jij het niet bent die de controle heeft, maar dat de verslaving het voor het zeggen heeft.

Schaamte is een isolerende, slopende emotie die diepgewortelde gevoelens van zelftwijfel en onwaardigheid veroorzaakt. Voor mensen die actief verslaafd zijn, is schaamte niet iets dat af en toe voorkomt; het is iets dat bijna voortdurend wordt ervaren.

Laten we positief eindigen, want er is altijd reden voor hoop. Veel mensen die worstelen met verslaving vinden de moed om het probleem aan te pakken en professionele hulp te zoeken. En velen gaan verder met een leven van gezonde, vreugdevolle soberheid, bijna altijd geholpen door de steun van zorgzame dierbaren.

Omdat deze kwestie zo complex is, raad ik je aan om mijn boek “When a Loved One Is Addicted” te lezen.

Tekenen van verslaving

Volgens de American Society of Addiction Medicine (ASAM) wordt verslaving gekenmerkt door het volgende:

  • Onvermogen om zich consequent te onthouden. Zelfs als de persoon weet dat hij nee moet zeggen, blijft hij ja zeggen.
  • Stoornis in gedragscontrole. De verslaving neemt over wat de persoon zegt en doet, wat uitgesproken veranderingen in persoonlijkheid en gedrag veroorzaakt.
  • Verlangen. Hebben is nooit genoeg; in plaats daarvan wil de persoon voortdurend meer.
  • Verminderde herkenning van belangrijke problemen met iemands gedrag en interpersoonlijke relaties. De worstelende persoon verliest het vermogen om te zien hoe de verslaving zijn leven en relaties ruïneert.
  • Een disfunctionele emotionele reactie. Je emoties zijn niet in lijn met wat er werkelijk gebeurt en je bent niet in staat om erachter te komen wat de juiste reacties zouden moeten zijn.

ASAM zegt verder: “Net als andere chronische ziekten gaat verslaving vaak gepaard met cycli van terugval en remissie. Zonder behandeling of betrokkenheid bij herstelactiviteiten is verslaving progressief en kan leiden tot invaliditeit of vroegtijdige dood.”

Verslaving gaat niet vanzelf over; het wordt niet beter, het wordt erger. Doen alsof verslaving niet bestaat, zorgt ervoor dat het bestaat.

Gepubliceerd door The Epoch Times (20 november 2023): Why People Stay Stuck in Addiction

Hoe u ons kunt helpen om u op de hoogte te blijven houden

Epoch Times is een onafhankelijke nieuwsorganisatie die niet beïnvloed wordt door een regering, bedrijf of politieke partij. Vanaf de oprichting is Epoch Times geconfronteerd met pogingen om de waarheid te onderdrukken – vooral door de Chinese Communistische Partij. Maar we zullen niet buigen. De Nederlandstalige editie van Epoch Times biedt op dit moment geen betalende abonnementen aan en aanvaardt op dit moment geen donaties. U kan echter wel bijdragen aan de verdere groei van onze publicatie door onze artikelen te liken en te her-posten op sociale media en door uw familie, vrienden en collega’s over Epoch Times te vertellen. Deze dingen zijn echt waardevol voor ons.