Door de geschiedenis heen hebben de planeten de opkomst en ondergang van rijken, de carrières van beroemde persoonlijkheden en nieuwe tijdperken vol ontdekkingen voorspeld.
Tegenwoordig bekijkt de wetenschap gebeurtenissen als planetaire opstellingen en conjuncties door een minder profetische – en aantoonbaar minder interessante – bril. Maar dat betekent niet dat gebeurtenissen als de ‘parade’ van zes planeten eind februari ons niets kunnen leren over het universum.
Aan de avondhemel rond 28 februari zullen zes planeten – Jupiter, Uranus, Saturnus, Neptunus, Venus en Mercurius – in die volgorde, van zuidoost naar west, een onregelmatige rij vormen. Als bonus zal de maan links naast Jupiter hangen. Dergelijke opstellingen zijn niet uitermate zeldzaam, maar het is intrigerend om na te denken over wat dit visueel indrukwekkende schouwspel zou kunnen veroorzaken.
Een rechte lijn in de ruimte?
De planeten vormen nooit een echte rechte lijn gezien vanaf de aarde – dat zou uiterst zeldzaam zijn, zelfs onmogelijk. In feite staan de planeten voor altijd vast in een zigzaggende rij die zich ergens aan onze hemel uitstrekt. Net als raceauto’s op een racebaan verspreiden ze zich soms heel ver uit elkaar en soms staan ze dicht bij elkaar, en zo ontstaat er een planetaire parade.
Deze onregelmatige formatie zit eigenlijk ingebakken in de hemelse geometrie. Het zonnestelsel is om te beginnen een vrij platte schijf, omdat de banen van de planeten al grofweg parallel lopen. Een astrofysicus weet misschien waarom dat zo is, maar het gevolg is dat de planeten, gezien vanaf de aarde, in principe de eclips volgen – de boog van de zon aan de hemel.
Maar het punt is dat de banen van de planeten niet perfect parallel aan elkaar lopen, waardoor de planeten tijdens hun baan heel langzaam op en neer lijken te bewegen langs de eclips en nooit perfect op één lijn komen te staan.
Rechtheid hangt natuurlijk ook grotendeels af van je perspectief. Vanaf de Noordpool gezien kan er een rechte lijn tussen drie planeten zijn, maar vanaf de Zuidpool gezien lijkt het een afgeplatte driehoek. Een echte uitlijning in een 3D-omgeving is vrijwel onmogelijk. De ongedefinieerde aard van de ruimte bezorgt wetenschappers, die precisie nodig hebben, dus hoofdpijn.
Onze voorouders maakten zich natuurlijk geen zorgen over wiskundige precisie toen ze naar de hemel keken. Het was het menselijk oog dat vol verwondering naar de natuur keek, geen micrometer. Toen het observeren van uitlijningen een aloude traditie werd, moesten astronomen uitzoeken hoe ze er een onvolmaakte wetenschap van konden maken.
Dus stelden ze definities op.
Een planetaire uitlijning is ofwel een groepering van drie of meer planeten aan dezelfde kant van de zon, ofwel een situatie waarin drie of meer planeten in een relatief klein deel van de hemel zichtbaar zijn. Binnen dit kader zijn er verschillende soorten uitlijningen, sommige vrij algemeen, andere uiterst zeldzaam.
Een mini-uitlijning omvat drie planeten, een kleine uitlijning bestaat uit vier planeten en een grote of volledige uitlijning omvat vijf of meer planeten, soms inclusief Pluto. Hoe meer planeten erbij betrokken zijn en hoe kleiner het deel van de hemel dat ze beslaan, hoe zeldzamer het fenomeen is. In dit millennium zullen alle planeten slechts zeven keer in één kwadrant van het zonnestelsel komen te staan.
Die van deze maand wordt geclassificeerd als een grote planetaire uitlijning (vijf of zes planeten). Hoewel het niet uitermate zeldzaam is, is het toch best gaaf.
Tips voor het bekijken van de parade van zes planeten
Ongeveer 30 minuten na zonsondergang zijn er vier planeten met het blote oog zichtbaar, terwijl twee andere alleen met optische hulpmiddelen te zien zijn. Mercurius, Venus, Saturnus en Jupiter zijn helder genoeg om in de schemering op te merken, maar Uranus en Neptunus vereisen een verrekijker of telescoop. Alle zes planeten staan verspreid langs de ecliptica, van laag aan de westelijke horizon tot hoog in het oosten.
De gasreus Jupiter staat hoog in het oosten en is veruit het makkelijkst te herkennen. De planeet blijft de hele avond en nacht zichtbaar en vormt een helder referentiepunt aan de hemel. Uranus bevindt zich hoger in het zuiden, maar is te zwak om zonder optische middelen te zien.
Verder naar de westelijke horizon verschijnt een groep van vier planeten — Saturnus, Neptunus, Venus en Mercurius — allemaal laag boven de schemering. Saturnus is zonder hulpmiddel zichtbaar, terwijl Neptunus te zwak is voor het blote oog. Venus staat zeer laag maar blijft opvallend helder. Mercurius, nog dichter bij de ondergaande zon, wordt vaak overschaduwd door de resterende schittering. Gebruik nooit een verrekijker wanneer de zon nog zichtbaar is; wacht tot de zon volledig onder is. Mercurius blijft vervolgens nog ongeveer een uur boven de horizon.
De overige planeten verdwijnen kort na elkaar. Venus daalt ongeveer een uur na zonsondergang onder de horizon, terwijl Saturnus en Neptunus iets langer zichtbaar blijven. Jupiter blijft de hele nacht aanwezig, samen met de verder onzichtbare maar aanwezige Uranus. Jupiter blijft gedurende de nacht helder stralen en is ideaal om de rest van de planeetparade te lokaliseren.
Origineel gepubliceerd door The Epoch Times (14 februari 2026): 6-Planet Parade Will Appear in the Evening Sky Later This Month—Here’s What You Need to Know
