Commentaar
Een paar weken geleden zochten Israëli’s meerdere keren per dag hun toevlucht in veilige ruimtes of schuilkelders. Deze week is het leven voor hen weer normaal. Scholen zijn weer open en mensen gaan weer naar concerten. Op het eerste gezicht lijkt het leven weer enigszins normaal. Maar iedereen in Israël weet hoe het zit: de situatie kan in één dag omslaan – vooral in het noorden.
Er zijn momenteel twee kortdurende, steeds verlengde wapenstilstanden van kracht: één tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran; de andere tussen Israël, Libanon en Hezbollah. Geen van beide is vrede, noch een langdurig bestand. Het zijn tactische pauzes.
Het Iraanse regime is geen monolithisch geheel
Aan de buitenkant probeert het Iraanse regime eenheid uit te stralen. In werkelijkheid is het verdeeld, zoals president Donald Trump in een recente post op Truth Social opmerkte. Verschillende facties – sommige eerder pragmatisch, andere hardline – strijden om invloed. Niemand kan het zich veroorloven om zwak of verdeeld over te komen, dus houden ze de schijn op, ook al werken ze elkaar tegen.
Deze dynamiek verklaart veel van de verwarrende signalen die we hebben gezien. De ene groep lijkt open te staan voor een akkoord. Een andere groep – vaak de commandanten van de Islamitische Revolutionaire Garde – zoekt onmiddellijk naar manieren om het te saboteren. De laatste reden om opnieuw te dreigen de Straat van Hormuz te sluiten, was een verklaring van Trump dat de straat (en de wereldwijde scheepvaart) open zou blijven voor iedereen behalve Iraanse schepen, totdat er een alomvattend akkoord is bereikt. Dat klopte. Toch werd het aangegrepen als excuus.
De gewoonte van Trump om updates openbaar aan te kondigen, voegt nog een extra laag toe. In de traditionele diplomatie wordt er niet over onderhandelingen gesproken totdat de inkt droog is. Hier gebeurt het tegenovergestelde. Sommige analisten noemen dit roekeloos. Anderen geloven dat het opzettelijk is – het dwingt Iraanse leiders die niet in de kamer aanwezig waren om de details van Trump te vernemen in plaats van van hun eigen collega’s, wat verwarring zaait en verdeeldheid blootlegt. Wat de intentie ook is, het effect is hetzelfde: het regime oogt minder samenhangend dan het wil lijken.
Waar de VS werkelijk om geeft
Als je alle ruis weglaat, zijn de kernbelangen van Amerika duidelijk en beperkt: voorkomen dat Iran kernwapens of aanzienlijke hoeveelheden nucleair materiaal verwerft, en ervoor zorgen dat de Straat van Hormuz niet door het Iraanse regime wordt gecontroleerd. Geen enkele Amerikaanse regering kan de overwinning uitroepen zolang deze bedreiging blijft bestaan.
Elke serieuze oorlogssimulatie van de afgelopen 30 jaar ging ervan uit dat Iran zou proberen de zeestraat te sluiten. Het feit dat de eerste fase van het conflict zich richtte op leiderschapsdoelen, raketproductie en nucleaire locaties – terwijl de kwestie van de zeestraat voor later werd bewaard – lijkt daarom een bewuste strategische keuze. Het is het vermelden waard dat Trump iedereen er steeds aan blijft herinneren dat de dreiging om Iraanse civiele infrastructuur aan te vallen op tafel blijft liggen.
Het Black Knight-probleem
Dit brengt ons bij de grotere, structurele moeilijkheid. Autoritaire regimes zoals dat van Iran werken niet met normale kosten-batenberekeningen. Ze zijn bereid hun eigen bevolking enorme verliezen te laten lijden die de meeste leiders nooit zouden accepteren.
Ik moet vaak denken aan die oude sketch van Monty Python – de Zwarte Ridder die eerst één arm verliest, daarna de andere, en vervolgens beide benen, maar toch blijft roepen: „Niemand komt erlangs!“, ook al ligt hij uiteindelijk als een bloedend torso op de grond. Deze regimes gedragen zich op dezelfde manier. Ze incasseren enorme schade en blijven vechten omdat het persoonlijke voortbestaan van hun leiders en hun ideologische toewijding belangrijker zijn dan het welzijn van hun volk.
Daarom zijn beslissende overwinningen op dergelijke actoren zeldzaam. Je kan hun capaciteiten verzwakken – en de militaire capaciteit van Iran is inderdaad aanzienlijk verminderd – maar het is buitengewoon moeilijk om hen ertoe te brengen zich echt over te geven of van koers te veranderen.
De geschiedenis leert ons een patroon: regimes als deze vallen meestal wanneer hun eigen bevolking zich tegen hen keert, zoals eind jaren tachtig in Oost-Europa gebeurde. Buitenlandse mogendheden kunnen de omstandigheden creëren, druk uitoefenen, de wreedheden van het regime aan de kaak stellen, de onderdrukkingsmiddelen van het regime verzwakken en de interne oppositie steunen.
Er is een oud Chinees gezegde: “Als de meloen rijp is, valt hij vanzelf.” De vraag die niemand met zekerheid kan beantwoorden, is wanneer – of überhaupt – dat moment voor Iran is aangebroken.
Libanon: een historische maar kwetsbare opening
De situatie met Libanon en Hezbollah biedt een kleine versie van dezelfde uitdaging.
De oorlogen van 2023–2024 en de huidige ronde hebben de Libanese publieke opinie doen verschuiven. Veel Libanezen – vooral ontheemden – zijn het beu de prijs te betalen voor de regionale ambities van Iran. Voor het eerst in decennia zijn in Washington directe gesprekken tussen de Libanese regering en Israël op het niveau van gezanten/ambassadeurs van start gegaan. Hezbollah zit niet aan tafel, wat bewust is.
Of dit ergens toe leidt, lijkt af te hangen van twee dingen: of er een akkoord kan worden bereikt dat aanvaardbaar is voor het Libanese (en Israëlische) volk, en of de Libanese staat – met Amerikaanse hulp om druk uit te oefenen op Iran – dit daadwerkelijk kan afdwingen bij Hezbollah.
De stemming in Israël
De Israëli’s steunden de campagne tegen Iran en Hezbollah in grote lijnen. Ze begrijpen de dreigingen. Maar de steun is niet onvoorwaardelijk – ze is resultaatgericht.
Na de terroristische aanslag van 7 oktober, na twee jaar ontheemding in het noorden, na maanden van bombardementen, hoopten velen dat het deze keer anders zou zijn. Ze wilden – en kregen in feite de belofte van de regering – dat de nucleaire dreiging deze keer zou worden geneutraliseerd en dat Hezbollah als serieuze militaire macht zou worden ontmanteld.
In plaats daarvan lijkt het er nu op dat we weer een “nieuw” staakt-het-vuren hebben. Hezbollah blijft als organisatie intact. Het nucleaire programma heeft een klap gekregen, maar is niet volledig uitgeschakeld. Het resultaat is een gemengd nationaal sentiment: opluchting dat het dagelijks leven enigszins is teruggekeerd, maar ook teleurstelling en onbehagen.
Verwachtingen managen
We moeten dus voorzichtig zijn met grootse verhalen. Zowel het Iraanse leger als Hezbollah zijn verzwakt. De Libanese politiek is mogelijk aan het verschuiven. Dit zijn echte winstpunten. Maar dit is nog niet de totale ineenstorting van de As van het Verzet.
De komende weken en maanden zullen uitwijzen of deze wapenstilstanden de basis vormen voor iets duurzamers of slechts intermezzo’s zijn voor de volgende ronde. Externe druk is van belang, en de Amerikaanse strategie is van belang. Maar uiteindelijk zal het traject van Iran, Libanon, Israël en de regio wellicht worden bepaald door de volkeren die er wonen wanneer – en indien – “de meloen rijpt”.
De standpunten in dit artikel zijn de mening van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs de standpunten van The Epoch Times.
Gepubliceerd door The Epoch Times (25 april 2026): The Fragile Ceasefires: Managing Expectations in the Middle East
