Wednesday, 17 Jul 2024
Een detail van "Jonge slaaf", 1530, door Michelangelo. Marmer, 101 cm hoog. Galleria Dell'Accademia di Firenze. (Publiek domein)

De grootsheid van Michelangelo en Zhuangzi

Twee figuren, een historische en een fictieve, helpen ons te zien hoe grote artistieke creaties de hulp van een goddelijke macht nodig hebben.

Wat maakt iemand echt geweldig? Hoe bereiken bepaalde mensen grootse dingen? Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moeten we nadenken over wat “grootsheid” betekent. Hier denken we niet aan de mensen of aan hun bijdragen die populair zijn. Deze vallen snel uit de gratie. In plaats daarvan verwijst grootsheid naar die mensen en hun prestaties die tijd en plaats overstijgen.

Dit artikel zal twee voorbeelden van grootsheid onderzoeken. Het eerste is de Italiaanse renaissancekunstenaar Michelangelo; het tweede voorbeeld is een personage uit de Chinese taoïstische tekst “Zhuangzi”, een houtbewerker met de naam Qing.

Michelangelo en de hamer van God

Een apocrief gezegde wordt vaak toegeschreven aan Michelangelo:

“Elke blok steen heeft een beeld in zich en het is de taak van de beeldhouwer om het te ontdekken. Ik zag de engel in het marmer en beeldhouwde totdat ik hem bevrijdde.”

Er is geen bewijs dat Michelangelo dit echt gezegd heeft. Sommige van zijn gedichten suggereren echter dat hij het eens zou zijn met de taak van de beeldhouwer om de engel die gevangen zit in het marmer te bevrijden:

Om terug te keren naar waar hij vandaan kwam,

kwam de onsterfelijke vorm naar je aardse gevangenis

als een engel zo vol mededogen

die elke geest geneest en de wereld eert…

Ook toont God, in zijn genade, zich aan mij

nergens meer dan in een schone sterfelijke sluier;

En alleen daarvan hou ik, aangezien hij erin weerspiegeld wordt.

Als ik het goed begrijp, suggereert Michelangelo dat hij het goddelijke op aarde kan zien, gevangen in aardse dingen. Toch verspreidt het goddelijke, zelfs in zijn gevangenschap, helend mededogen en eer op aarde, en Michelangelo is vervuld van liefde als hij dit ziet. Hij verwijst naar een heilige liefde, een neoplatoonse liefde.

Hij vervolgt:

Als mijn ruwe hamer de harde stenen vormt

in een of andere menselijke verschijning,

zijn beweging ontlenend aan de meester die hem leidt,

hem gadeslaat en vasthoudt, beweegt hij in het tempo van een ander. …

Dus nu zal mijn eigen werk niet worden voltooid

tenzij de goddelijke smidse, om het te helpen maken,

het die hulp geeft die uniek was op aarde.

Michelangelo suggereert dat hij niet alleen beeldhouwt: God helpt hem. Michelangelo zwaait zijn hamer hoog boven zijn hoofd om prachtige figuren te beeldhouwen, maar deze figuren kunnen zich niet manifesteren zonder de hulp van een hamer die hoger zwaait dan de zijne. Zonder God, de goddelijke smidse, slaagt Michelangelo er niet in om grootsheid te bereiken. Michelangelo suggereert dat hij Gods hamer is.

Het bevrijden van de engel

Michelangelo’s proces van het bevrijden van de gevangen engelen is te zien in de vier onvoltooide beelden voor de graftombe van paus Julius II. De figuren komen tot leven als ze zich bevrijden uit de gevangenis van de koude steen. De gladheid van de gebeeldhouwde huid contrasteert met het ruwe marmer dat nog moet worden weggehouwen.

“Jonge slaaf,” 1530 door Michelangelo. Marmer, 101 cm hoog. Galleria dell’Accademia di Firenze. (Publiek domein)

Het contrast is nog groter als het onvoltooide beeld wordt vergeleken met een voltooid beeld voor hetzelfde project. Michelangelo’s beeld van Mozes voor het graf van paus Julius II wordt beschouwd als een van zijn beste beelden. Nadat hij deze figuur had bevrijd met de hulp van God, zou Michelangelo het beeld hebben gevraagd: “Waarom spreek je niet?”

“Mozes” van Michelangelo in de kerk van San Pietro in Vincoli in Rome. (De hoorns op het hoofd van Mozes worden toegeschreven aan de Latijnse vertaling van de Bijbel ten tijde van de creatie van het beeld). (Jörg Bittner Unna/CC BY 3.0)

Michelangelo’s creaties lijken te leven en niet slechts te imiteren, en daarin ligt zijn grootsheid. Zijn standbeeld vragen naar zijn stilte is ironisch, want 500 jaar later spreken deze creaties nog steeds tot ons. Toch is Michelangelo, naar eigen zeggen, niet de oorzaak van deze grootsheid: Dat is God. Dus als we ons afvragen: “Wat maakt iemand echt geweldig in iets? Hoe bereiken bepaalde mensen grootse dingen?” Er is één antwoord op deze vragen: God spreekt door hen.

Qing bevrijdt het hemelse uit de boom

Wat zijn de overeenkomsten tussen Michelangelo’s grootsheid en die van een Oosterse cultuur? Voordat het communisme China overnam, werd grootsheid vaak geassocieerd met deugdzaamheid en spiritualiteit. Het taoïsme had bijvoorbeeld een lange spirituele traditie in het oude China. Het taoïstische boek “Zhuangzi” geeft inzicht in het volgen van de Tao, of de weg van de hemel.

“Zhuangzi uit het Boek van Tien Zonen,” Yuan-dynastie door Hua Zuli. (Publiek Domein)

In “Zhuangzi” staat een verhaal over een houtbewerker genaamd Qing die artistieke standaarden maakt om klokken in te hangen. Zijn creaties zijn zo mooi dat iedereen denkt dat ze door goden of geesten zijn gemaakt. Op de vraag hoe hij zulke mooie kunstwerken maakt, antwoordt Qing:

“Ik ben maar een ambachtsman, hoe kan ik dan kunst maken? Er is echter één ding. Als ik een klokkenstandaard maak, laat ik het nooit mijn vitale energie uitputten. Ik vast altijd om mijn geest tot rust te brengen. … Mijn vaardigheid is geconcentreerd en alle afleiding van buitenaf verdwijnt. Daarna ga ik het bergbos in en onderzoek de Hemelse natuur van de bomen. Als ik er een vind met een superieure vorm, en ik daar een klokkenstandaard kan zien, dan maak ik er werk van; zo niet, dan laat ik het los. Op deze manier breng ik simpelweg ‘Hemel’ in overeenstemming met ‘Hemel’. Dat is waarschijnlijk de reden dat mensen zich afvragen of de resultaten niet door geesten zijn gemaakt.”

Deze tekst vertelt ons bepaalde dingen over grootsheid. Ten eerste komt Qings grootsheid van buiten hemzelf. Nederig suggereert hij dat hij zelf geen kunst heeft. Voor mij is zijn “vasten” een mentale vasten waardoor hij zich ontdoet van alle afleidingen zodat de hemel zich aan hem kan openbaren. In zijn leegte – het resultaat van zijn onbaatzuchtigheid – wordt hij vervuld van de weg van de hemel. Volgens mij werkt de hemel in dit voorbeeld op twee plaatsen: Hij werkt via Qing en via de natuur.

Als Qing het hemelse herkent dat door zijn geest beweegt, stemt hij dat af op de hemelse kwaliteit die hij door de natuur ziet bewegen. In wezen kerft hij, om de klokkenstandaard uit de boom te bevrijden. Hij kan de boom pas als superieur voor zijn doel beoordelen als hij zijn geest leeg maakt en vervuld is van hemelse stilte. Hoe kan hij anders de hemel met de hemel vergelijken als hij zelf de hemel niet herkent?

Natuurlijk verschillen Qing en Michelangelo, maar net als Michelangelo laat Qing het goddelijke door hem heen werken. Qing is niet verantwoordelijk voor grootsheid door zijn eigen toedoen. In plaats daarvan komt Qings grootsheid voort uit de beweging van de hemel door hem heen. Hier ligt misschien een antwoord op de vraag naar grootsheid: de hemel beweegt door ons heen.

Op zoek naar alles wat groots is

Hoe streven we volgens deze twee voorbeelden grootsheid na? Streven we grootsheid na door God na te streven; streven we grootsheid na door hier op aarde te handelen zoals we dat in de hemel zouden doen? Kunnen we grootsheid vinden door God en de weg van de hemel hier op aarde te vinden? Is onze grootsheid een weerspiegeling van onze onbaatzuchtigheid, een leegte gevuld met God die ons in staat stelt het goddelijke in de wereld te zien? Zo ja, wat is er tot nu toe groots geweest in ons leven en hoe hopen we groots te zijn in de toekomst?

Gepubliceerd door The Epoch Times (15 februari 2024): The Greatness of Michelangelo and Zhuangzi

Hoe u ons kunt helpen om u op de hoogte te blijven houden

Epoch Times is een onafhankelijke nieuwsorganisatie die niet beïnvloed wordt door een regering, bedrijf of politieke partij. Vanaf de oprichting is Epoch Times geconfronteerd met pogingen om de waarheid te onderdrukken – vooral door de Chinese Communistische Partij. Maar we zullen niet buigen. De Nederlandstalige editie van Epoch Times biedt op dit moment geen betalende abonnementen aan en aanvaardt op dit moment geen donaties. U kan echter wel bijdragen aan de verdere groei van onze publicatie door onze artikelen te liken en te her-posten op sociale media en door uw familie, vrienden en collega’s over Epoch Times te vertellen. Deze dingen zijn echt waardevol voor ons.