De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, heeft ingestemd met een versoepeling van de fiscale regels zodat landen van de Europese Unie meer geld kunnen besteden aan defensie.
“Laat er geen twijfel over bestaan, ik geloof dat als het gaat om Europese veiligheid, Europa meer moet doen. Europa moet meer inbrengen, en om dit te bereiken hebben we een stijging van de Europese defensie-uitgaven nodig,” zei Von der Leyen vrijdag in een toespraak op de Munich Security Conference.
Nu de Verenigde Staten zich steeds meer terugtrekken van hun decennialange beleid om Europa te beschermen tegen Russische militaire agressie, verhogen Europese landen hun defensie-uitgaven en proberen ze de investeringen in de Europese defensie-industrie te verhogen.
Ze stuiten echter op bureaucratische en institutionele obstakels, evenals op sceptische investeerders die in andere sectoren meer winst en minder risico zien.
Von der Leyen zei dat de landen van de Europese Unie gemiddeld ongeveer 2 procent van hun BBP uitgeven, maar dat ze dit moeten verhogen tot boven 3 procent.
Dat zou nog steeds ver onder de 5 procent zijn waar president Donald Trump bij de NAVO-landen heeft op aangedrongen.
Ze zei dat Europa in een conflict verwikkeld was met het “misdadige” Rusland over Oekraïne en zei dat een “gedurfde aanpak” nodig was.
“Daarom kondig ik aan dat ik zal voorstellen om de ‘ontsnappingsclausule’ voor defensie-investeringen te activeren,” zei ze. “Hierdoor kunnen lidstaten hun defensie-uitgaven aanzienlijk verhogen.”
De verandering zou regeringen binnen de EU in staat stellen hun defensie-uitgaven te verhogen zonder de begrotingsregels van de EU te overtreden.
De aankondiging van Von der Leyen was gebaseerd op een document dat werd opgesteld door Polen, dat momenteel het voorzitterschap van de EU bekleedt. Het document stelde dat de huidige interpretatie van defensie-investeringen als alleen militaire uitrusting zoals tanks of vliegtuigen te beperkt was.
Von der Leyen deed de aankondiging slechts twee dagen nadat de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth aan de landen in Europa die Oekraïne steunen vertelde dat het “onrealistisch” was voor Kiev om lid te worden van de NAVO, of om terug te keren naar de grenzen van voor 2014.
De opmerkingen van Hegseth, tijdens een bijeenkomst in België op woensdag, volgden op de aankondiging van president Donald Trump op 12 februari dat hij ermee instemde om “onmiddellijk onderhandelingen te starten” met de Russische president Vladimir Poetin om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne. In reactie hierop zeiden zes Europese landen en de Europese Commissie op 12 februari dat zij en Oekraïne betrokken moeten worden bij eventuele onderhandelingen.
Vrijdag zei Von der Leyen ook het volgende: “Velen in de veiligheidskringen in Europa waren verward. Sommigen waren zelfs bezorgd over de opmerkingen van hoge Amerikaanse functionarissen eerder deze week.”
“Maar we moeten hier eerlijk zijn en verontwaardiging en woede vermijden, want als we naar de inhoud van de opmerkingen luisteren, begrijpen we niet alleen waar ze vandaan komen, maar erkennen we ook dat er opmerkingen zijn waar we het over eens kunnen zijn, want ja, zowel de Verenigde Staten als de Europese Unie willen een einde aan het bloedvergieten,” zei ze.
In een interview met The Financial Times op 14 februari drong de Franse president Emmanuel Macron er bij Europa op aan om geen militaire hardware meer te kopen van de Verenigde Staten.
“We moeten ook een volledig geïntegreerde Europese defensie-, industriële en technologische basis ontwikkelen. Dit gaat veel verder dan een eenvoudig debat over uitgavencijfers,” zei Macron.
“Als we alleen maar nog grotere klanten worden van de Verenigde Staten, dan hebben we over 20 jaar de kwestie van Europese soevereiniteit nog steeds niet opgelost.”
Hij drong er ook bij de Europese landen op aan om het Frans-Italiaanse SAMP-T luchtverdedigingssysteem te kopen, dat volgens hem beter is dan het Amerikaanse Patriot raketsysteem.
In 2017 riep Macron de EU op tot “een gezamenlijke interventiemacht, een gezamenlijk defensiebudget en een gezamenlijke doctrine voor actie”. Het jaar daarop zei de toenmalige bondskanselier van Duitsland, Angela Merkel: “We moeten werken aan de visie om op een dag een echt Europees leger op te richten.”
Wordt het plan voor een EU-leger nieuw leven ingeblazen?
Tim Ripley, een defensieanalist en auteur van “Little Green Men: The Inside Story of Russia’s New Military Power” vertelde The Epoch Times dat het idee van Merkel om een leger van de Europese Unie op te richten zou kunnen herrijzen naar aanleiding van de voorstellen van Trump voor Oekraïne.
“Het zou terug kunnen komen, want als die vredesmacht in Oekraïne geen NAVO kan zijn, dan zou het voor de hand liggende vehikel een door de Europese Unie gemandateerde macht zijn,” zei hij.
Volgens hem vertelden Trump en Hegseth Europa in feite: “Als jullie Oekraïne willen gaan beschermen, is dat jullie probleem.”
De meeste NAVO-landen hebben hun defensie-uitgaven de afgelopen jaren zien stijgen. Dat betekent vaak dat ze vliegtuigen, drones en andere hardware kopen van de Verenigde Staten, Israël of Zuid-Korea.
“Als de Europese belastingbetalers meer geld willen uittrekken voor defensie, krijgen ze daar natuurlijk een rendement voor in de vorm van veiligheid en een veilig gevoel, maar het is ook de natuurlijke neiging om met dat geld Europese arbeiders aan het werk te houden, in plaats van arbeiders in Florida en Texas,” zei Ripley.
Polen is één land dat banen heeft gecreëerd in zijn eigen defensie-industrie terwijl het de uitgaven verhoogde, maar het kocht veel van zijn hardware van de Verenigde Staten.
Polen tekende in 2020 een overeenkomst van 4 miljard dollar om F-35 Lightning II straaljagers van Lockheed Martin te kopen, in plaats van Typhoons, die door Eurofighter in Europa worden gemaakt.
Een brief die op 31 januari werd ondertekend door Frankrijk, Duitsland en 17 andere EU-landen, riep de Europese Investeringsbank (EIB) op om de regels voor leningen aan de defensie-industrie te versoepelen.
De EIB is eigendom van de regeringen van de 27 EU-lidstaten en mag momenteel geen munitie, wapens of militair materieel financieren.
De bank mag wel leningen verstrekken aan bedrijven die producten voor tweeërlei gebruik maken met zowel civiele als militaire toepassingen, zoals satellieten of drones.
Capaciteit en voorraad vergroten
Ripley zei dat er een discussie gaande was over het verhogen van de productiesnelheid van bestaande vliegtuigen, drones en raketten, in plaats van geld uit te geven aan het onderzoeken en ontwikkelen van nieuwe soorten wapens en apparatuur.
“Je verhoogt de productie, je verhoogt het aantal granaten dat je koopt, je verhoogt het aantal raketten,” zei hij.
“Dus je vergroot je capaciteit en je voorraad, wat betekent dat je meer spullen hebt om mee te vechten, in plaats van alles uit te geven aan onderzoek en ontwikkeling en te investeren in een vliegtuig dat misschien pas over 15 jaar wordt geleverd,” zei Ripley.
Hij zei dat er in Europa een geschiedenis is van een laag rendement voor investeerders in de defensie-industrie.
“Ten eerste omdat ze niet veel hardware bouwden, dus had je een beperkte productie. Er was geen mogelijkheid om meer te maken en te verkopen voor de export, om meer winst te maken. Je zou nooit enorme winsten kunnen maken,” zei hij.
Ripley gaf als voorbeeld het Eurofighter Typhoon gevechtsvliegtuig, dat wordt gebouwd door Airbus, BAE Systems en Leonardo in Groot-Brittannië, Duitsland, Spanje en Italië, dat hij beschreef als een “monopolie” met beperkte winstmarges.
“Slechts één bedrijf in elk land krijgt het contract om ze te bouwen en ze mogen maar 5 procent winst maken. Hun winsten zijn dus beperkt, het is een monopoliesituatie,” zei hij.
Ripley zei: “De defensie-industrie is niet zoals farmaceutische bedrijven: “Het is niet zoals farmaceutica, waar je een gokje kunt wagen op zoiets als dat Deense medicijn tegen gewichtsverlies [Ozempic], waar het bedrijf gewoon uit de hand lopende winsten maakt omdat ze dat kunnen. Bij defensie gelden niet dezelfde economische principes.”
‘Onmiskenbare reputatierisico’s’ voor investeerders
NAVO secretaris-generaal Mark Rutte vertelde op 22 januari tijdens een bijeenkomst op het World Economic Forum in Davos dat richtlijnen op het gebied van milieu, sociaal beleid en goed bestuur (Environmental, Social, and Governance (ESG)) het vermogen van het Westen om in defensie te investeren schaden.
ESG-richtlijnen zijn gebaseerd op de Millenniumdoelen van de Verenigde Naties, een reeks doelstellingen voor “duurzame ontwikkeling” die in 2015 zijn overeengekomen. Deze omvatten het bevorderen van gendergelijkheid, het uitbannen van armoede en het nemen van maatregelen tegen klimaatproblemen.
Veel pensioenfondsen, bedrijven en andere grote investeerders kiezen hun investeringen op basis van deze ESG-richtlijnen.
Dit laat de defensie-industrie vaak in de kou staan. Rutte probeert dit te voorkomen door mensen aan te moedigen om defensie-uitgaven te steunen en er positief over te spreken.
“Tegen de burgers van NAVO-landen, vooral in Europa, zeg ik: Vertel jullie banken en pensioenfondsen dat het simpelweg onacceptabel is dat ze weigeren te investeren in de defensie-industrie,” zei Rutte in een toespraak in Concert Noble in Brussel, in december 2024.
“Defensie valt niet in dezelfde categorie als illegale drugs en pornografie. Investeren in defensie is een investering in onze veiligheid. Het is een must!”
Xavier de Laforcade, hoofd portefeuillebeheer bij bankiers Rothschild Martin Maurel, schreef vorig jaar in een blog over de uitdagingen waarmee investeerders in de Europese defensie-industrie worden geconfronteerd.
Hij zei dat de defensie-industrie “onmiskenbare reputatierisico’s” met zich meebracht voor investeerders.
“Hoewel het ‘indirect’ financieren van de defensie-industrie door het kopen van staatsobligaties [bijvoorbeeld] geen probleem lijkt te vormen, zouden sommige beleggers de sector liever helemaal vermijden om het veilig en eenvoudig te houden als het gaat om hun imago of overtuigingen,” schreef Laforcade.
Gepubliceerd door The Epoch Times (15 februari 2025): EU Paves Way for Rise in European Defense Spending
