Nieuwsanalyse
Toen het Witte Huis en het Chinese ministerie van Handel hun samenvattingen van de topontmoeting tussen Trump en Xi vorige maand in Peking publiceerden, leken deze verslagen op sommige punten twee verschillende bijeenkomsten.
Volgens het Witte Huis had Peking zich ertoe verbonden om tot en met 2028 jaarlijks voor minstens 17 miljard dollar (14,6 miljard euro) aan Amerikaanse landbouwproducten te kopen. Ook zouden er 200 Boeing-vliegtuigen besteld worden door Peking en de Amerikaanse tekorten aan vier specifieke zeldzame aardmetalen aangepakt worden, namelijk: yttrium, scandium, neodymium en indium.
Het Chinese ministerie van Handel bevestigde de Boeing-bestelling, maar liet de cijfers over landbouwproducten weg. Er werd ook geen enkel zeldzaam aardmetaal bij naam genoemd en er werd gesteld dat de aankoop van de vliegtuigen zou plaatsvinden “in overeenstemming met commerciële principes en de eigen behoeften”.
Volgens de in de Verenigde Staten gevestigde politiek econoom Davy J. Wong zijn die verschillen niet toevallig.
Hij vertelde aan The Epoch Times dat de uiteenlopende verslagen het resultaat zijn van bewuste regie aan beide kanten.
Washington heeft behoefte aan concrete, meetbare successen — aankoopvolumes en vliegtuigorders — om aan de Amerikaanse bevolking te tonen, aldus Wong. Peking kiest daarentegen bewust voor vage formuleringen om niet de indruk te wekken dat het is gezwicht voor Amerikaanse druk.
Opvallend genoeg leverde de top geen gezamenlijk communiqué, geen gezamenlijke verklaring en geen gezamenlijke persconferentie op; beide regeringen publiceerden simpelweg hun eigen versie van de gebeurtenissen.
Wat vaag lijkt, is volgens ingewijden van de Chinese Communistische Partij (CCP) juist onderdeel van de strategie van Peking: in het openbaar ruime beloften doen, in de praktijk traag leveren en de echte machtsmiddelen achter de hand houden.
Het resultaat is volgens Wong dat beide regeringen dezelfde topontmoeting — en dezelfde overeengekomen formulering, “constructieve, strategische stabiliteit” — gebruiken als dekmantel voor de afzonderlijke structuren die zij daaronder opbouwen.
De CCP-insiders die door The Epoch Times werden geïnterviewd, vroegen om pseudoniemen te gebruiken uit angst voor represailles.
Oude tactieken, nieuwe instrumenten
Guan, een bron binnen het politieke establishment van de CCP die bekend is met de diplomatieke contacten met Washington, vertelde aan The Epoch Times dat Peking is afgestapt van de openlijk confronterende “wolf warrior”-diplomatie van de afgelopen jaren en is teruggekeerd naar een ouder, maar versterkt draaiboek.
“Nu gaat het er niet langer om rechtstreeks vijandig te worden”, zei Guan. “In plaats daarvan manoeuvreren ze met de Verenigde Staten via een methode waarbij eerst beloften worden gedaan en later aanpassingen volgen. Als je het ene zegt en het andere doet, kan Peking ook op elk moment van gezicht veranderen. Het verminderen van de leveringen van zeldzame aardmetalen is daar een voorbeeld van. ‘Ik stem ermee in om zeldzame aardmetalen te leveren, maar ik verleng de goedkeuringsprocedure en houd de zaken indien nodig op.’”
Veel landen kennen het oude draaiboek van de CCP inmiddels: grootse beloften doen, weinig leveren en vervolgens de schuld geven aan “marktomstandigheden”. Chinese onderhandelaars passen varianten van deze tactiek al toe sinds de toetreding van het land tot de Wereldhandelsorganisatie in 2001. Zo voldeed China onder de handelsdeal van Fase Eén tussen de VS en China uit 2020 slechts aan ongeveer 60 procent van zijn aankoopverplichtingen, volgens het Peterson Institute for International Economics.
Volgens Wong is nieuw dat deze oude strategie nu wordt ondersteund door een uitgebreid “gereedschapspakket”. Hij noemt het een verschuiving van koopkracht naar structurele ontzegging. In plaats van de belofte van China’s enorme consumentenmarkt als drukmiddel te gebruiken, vertrouwt Peking nu op zijn vermogen om de toegang tot cruciale grondstoffen selectief af te snijden.
Tijdens de eerste handelsoorlog in de eerste ambtstermijn van president Donald Trump beschikte Peking nog niet over een uitgebreid juridisch kader voor economische vergelding. De belangrijkste instrumenten waren vergeldingstarieven en aankoopbeloften die vooral gebruikt werden om tijd te winnen.
Tegen 2026 had de CCP volgens Wong echter een “onderling verbonden stelsel van wetten op exportcontrole” opgebouwd dat specifiek voor dit doel is ontworpen. De inzet is niet langer hoeveel China bereid is te kopen, maar de “wettelijk vastgelegde bevoegdheid om toeleveringsketens waarop de Amerikaanse industrie en defensie afhankelijk zijn, legaal en selectief af te snijden of te beperken”.
Volgens Wong zijn die instrumenten recent ingevoerd en kunnen ze gecombineerd worden ingezet.
Met de Export Control Law van 2020 kreeg de CCP voor het eerst een uniform kader om strategische exporten te beperken.
De Regels voor Exportcontrole van Dual-Use Goederen uit 2024 gingen nog verder en breidden de staatscontrole uit naar goederen die in het buitenland worden vervaardigd met grondstoffen van Chinese oorsprong. Die bevoegdheid werd voor het eerst gebruikt in oktober 2025, toen aankondiging 61 van het Chinese ministerie van Handel dertien categorieën zeldzame aardmetalen en legeringen onder controle plaatste.
In januari 2026 voegde Peking samarium, gadolinium en lutetium toe aan zijn vergunningencatalogus. In maart vaardigde de Chinese Staatsraad Verordening nr. 834 uit, het eerste speciale kader voor de beveiliging van toeleveringsketens, waarin exportcontroles, tegenmaatregelen, gegevensbeveiliging en investeringsscreening die onder één nationaal veiligheidsmandaat werden samengebracht.
Volgens Guan moeten de Amerikanen verwachten dat deze aanpak wordt voortgezet.
“Vandaag doen ze een belofte. Overmorgen veranderen ze van mening. Maar dat zullen ze nooit openlijk toegeven. De zaken die u wilt, zullen simpelweg niet worden geleverd”, zei hij. “Als u de sancties opvoert, zal Peking uw toegang tot zeldzame aardmetalen beperken, evenals tot andere mineralen en grondstoffen.”
Het bewijs in de cijfers
De druk is zichtbaar in de douanegegevens.
Volgens een rapport van april 2026 van het Center for Strategic and International Studies (CSIS) exporteerde China in de acht maanden tussen april en december 2025 slechts 17 ton yttrium naar de Verenigde Staten. In de acht maanden vóór de Chinese exportbeperkingen van april 2025 was dat nog 333 ton — een daling van ongeveer 95 procent.
Yttrium wordt gebruikt als hittebestendige coating voor onderdelen van straalmotoren.
Volgens de analyse van CSIS kampen Amerikaanse lucht- en ruimtevaartbedrijven met “tekorten en rantsoenering van materialen” en kunnen zij mogelijk de productie van bepaalde producten moeten stilleggen als de export niet terugkeert naar eerdere niveaus.
Zelfs nadat Peking tijdens de top van de Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) in oktober vorig jaar in Busan, Zuid-Korea, had beloofd nieuwe exportbeperkingen op te schorten en de leveringen gaande te houden, bleef het Amerikaanse aandeel verder afnemen.
De Silverado Policy Accelerator, een denktank in Washington die de handel volgt, stelde vast dat de Amerikaanse invoer van Chinese magneten op basis van zeldzame aardmetalen elke maand van oktober 2025 tot en met maart 2026 daalde. De wereldwijde Chinese export keerde tegelijkertijd terug naar historische niveaus. De daling was vrijwel volledig geconcentreerd in de Verenigde Staten.
Volgens Wong gaat deze ontwikkeling verder dan normale marktwerking en weerspiegelt zij hoe beide economieën uit elkaar groeien op het gebied van strategische toeleveringsketens.
Zeldzame aardmetalen vormen inmiddels de voorhoede van een nieuwe handelsarchitectuur die wordt gekenmerkt door doelbewuste en gerichte ontkoppeling. Die ontkoppeling wordt volgens Wong door twee factoren aangedreven: de selectieve druk van Peking op zendingen richting de Verenigde Staten en de inspanningen van Washington om buiten China nieuwe bronnen voor magneetproductie op te bouwen.
Achter de cijfers blijft het Chinese controlesysteem voor export volledig van kracht.
De opschorting van exportbeperkingen die in Busan werd overeengekomen, had uitsluitend betrekking op de uitgebreide maatregelen van oktober 2025. Het ministerie van Handel verklaarde dat deze van 7 november 2025 tot 10 november 2026 zouden worden opgeschort, terwijl het oorspronkelijke vergunningsstelsel van april 2025 — dat nooit werd ingetrokken — volledig intact bleef. De algemene vergunningen die Peking heeft afgegeven om bepaalde civiele leveringen mogelijk te maken, gelden bovendien niet voor afnemers in de defensie- of luchtvaartsector.
Volgens Wong gaat de invloed die Peking tegenwoordig kan uitoefenen tientallen jaren terug door een fout die het Westen destijds maakte.
Tijdens de globaliseringsgolf van de jaren negentig en tweeduizend verplaatste de westerse industrie de meest vervuilende en arbeidsintensieve schakels van de productieketen — zoals de scheiding van zeldzame aardmetalen en zware metallurgie — naar China, terwijl men in eigen land schone energie promootte. Omdat Peking geen rekening hoeft te houden met vakbonden, kiezers of milieuaansprakelijkheid, kon het een kostenvoordeel opbouwen in de verwerking van grondstoffen dat het Westen nu niet eenvoudig kan herstellen.
“Het knelpunt werd niet in beslag genomen”, zei Wong. “Het werd uit handen gegeven.”
De openbaring van Washington
Peking heeft een oude tactiek verfijnd. Washington heeft daarentegen een oude aanname losgelaten — en zegt dat nu ook openlijk.
Tijdens een bijeenkomst van de Council on Foreign Relations op 26 mei verklaarde de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer dat de Verenigde Staten niet langer verwachten dat China onder de CCP fundamenteel zal veranderen.
“We hebben simpelweg geaccepteerd dat er geen grote, allesomvattende hervorming van het Chinese politieke systeem zal komen”, zei Greer.
Volgens hem zou het vragen aan China om zijn exportgedreven economische model op te geven vergelijkbaar zijn met wanneer China de Verenigde Staten zou vragen om “de Republikeinse Partij af te schaffen”.
“Sommige zaken waar wij al decennialang om vragen, zijn in feite een integraal onderdeel van hun politieke systeem.”
Michael Froman, voorzitter van de Council on Foreign Relations en zelf voormalig Amerikaans handelsvertegenwoordiger, vroeg of Washington definitief afstand had genomen van die benadering.
Greers antwoord: “Grotendeels wel.”
Volgens Wong markeren die uitspraken een duidelijke breuk met het verleden.
Decennialang heeft Washington erop gewed dat handel en economische integratie Peking richting hervormingen zouden duwen. Nu zegt de hoogste Amerikaanse handelsonderhandelaar volgens Wong, dat die gok feitelijk verloren is.
In Wongs visie heeft economische integratie communistisch China niet dichter bij westerse marktmodellen gebracht — ze heeft juist een gecentraliseerd systeem versterkt dat nooit werkelijk naar die modellen zou toegroeien.
Dat inzicht bepaalt nu hoe Washington naar beloften uit Peking kijkt: niet als iets dat automatisch vertrouwd wordt, maar als iets dat gecontroleerd moet worden.
Het kantoor van Greer opende in oktober 2025 een formeel onderzoek op basis van Section 301 naar het niet nakomen door China van zijn verplichtingen uit de Fase Eén-overeenkomst. Volgens de United States Trade Representative (USTR) zal dat onderzoek doorgaan, ongeacht het huidige bestand.
“Met China geldt altijd hetzelfde: we verifiëren, we monitoren en we controleren de toezeggingen”, zei Greer op 7 december 2025 tegen Fox News.
Een gecontroleerde firewall
De twee nieuwe instellingen die centraal staan in de overeenkomst van de recente top — de Amerikaans-Chinese Handelsraad en de Amerikaans-Chinese Investeringsraad — zijn bewust beperkt opgezet.
Volgens Greer zal de Handelsraad zich uitsluitend bezighouden met “niet-gevoelige goederen” zoals landbouwproducten, energie, vliegtuigen en medische apparatuur. Het eerste doel is aan beide kanten ongeveer 30 miljard dollar (ongeveer 25,9 miljard euro) aan tariefverlagingen. Halfgeleiders, kunstmatige intelligentie en militair materieel vallen buiten het mandaat.
Wong noemt deze afbakening de formalisering van een “geopolitieke firewall”.
Het uitsluiten van geavanceerde technologie moet volgens hem duidelijk maken dat chipbeperkingen, controles op buitenlandse investeringen en exportrestricties niet langer onderhandelingsfiches zijn die kunnen worden ingeruild voor bestellingen van bijvoorbeeld soja. Het zijn permanente afbakeningen geworden.
Volgens Wong dient de raad in werkelijkheid om de onderlinge afhankelijkheid op laag strategisch niveau te beheren — het laten doorstromen van basisgoederen om de Amerikaanse inflatie te beperken en het tempo van de economische ontkoppeling te beheersen.
Ook Xie Tian, hoogleraar aan de Aiken School of Business van de Universiteit van South Carolina, ziet dat terug in de nieuwe Amerikaanse aanpak.
“Washington heeft de gevoelige dossiers buiten de onderhandelingen gehouden”, vertelde hij aan The Epoch Times, “omdat het de president niet wilde vastzetten en ook niet de instrumenten wilde opgeven die hij via andere kanalen inzet voor nationale veiligheidskwesties.”
Maar volgens Xie schuilt daar ook een risico.
Peking ziet de oprichting van een permanent handelsorgaan waarschijnlijk als een concessie: een kans om een open tarievenoorlog om te zetten in eindeloze gesprekken die het naar eigen ervaring kan vertragen.
“Zodra de gesprekken beginnen, zal de CCP ongetwijfeld weer vertragingstactieken toepassen, zoals ze altijd heeft gedaan”, zei Xie. Het doel is volgens hem “de zaak te rekken tot Trump zijn ambt verlaat”.
Xiao, een andere insider binnen het Chinese systeem, vertelde aan The Epoch Times dat dit aansluit bij een nieuwe prioriteit binnen de partij.
Het gaat niet langer om de vraag óf er onderhandelingen plaatsvinden, maar om wie ze beheerst. “De snelheid van de onderhandelingen controleren, de richting van de onderwerpen controleren en uiteindelijk de uitkomst controleren”, zei hij.
Hij omschreef de tactiek als een lokstrategie.
“Ze bieden een klein voordeel als lokaas, met de belofte van grotere voordelen later, afhankelijk van hoe de Verenigde Staten reageren. Zodra Amerika het eerste aanbod accepteert, wordt verwacht dat het verder meegaat in het proces.”
De Amerikaanse kaarten
Wat lijkt op een overeenkomst gebaseerd op gedeelde vaagheid, is volgens Wong in werkelijkheid de “gesynchroniseerde opbouw van twee versterkte economische systemen”. Ze zijn elk ontworpen om een langdurige ontkoppeling en zelfs het risico op een gewapend conflict te kunnen doorstaan.
Washington gebruikt volgens hem hoge rentetarieven en zijn voorsprong op het gebied van geavanceerde computertechnologie om wereldwijd kapitaal terug naar de Verenigde Staten te trekken en China de toegang tot de meest geavanceerde chips te ontzeggen. Peking sluit ondertussen zijn financiële uitgangen af ter voorbereiding op een lange periode van sancties.
Maar volgens Xie zijn beide partijen niet gelijkwaardig gepositioneerd en liggen verschillende voordelen aan Amerikaanse zijde.
Dat begint bij het instrument waarop Peking het zwaarst heeft geleund. Volgens Xie begint China’s inzet van zeldzame aardmetalen als drukmiddel averechts te werken doordat de Verenigde Staten en hun bondgenoten daardoor versneld alternatieven ontwikkelen.
Washington heeft overeenkomsten gesloten over de bevoorrading van zeldzame aardmetalen met partners als Japan, Maleisië en Thailand. Tegelijkertijd komen binnenlandse mijnbouw- en verwerkingsprojecten op gang. Die verschuiving is zichtbaar in de snelle ontwikkeling van volledige toeleveringsketens — van mijn tot magneet — buiten China, waarbij verschillende projecten worden ondersteund door Amerikaanse aankoopgaranties.
“Als wapen zal dit steeds minder effectief worden”, zei Xie. Volgens hem neemt de Amerikaanse afhankelijkheid van Chinese zeldzame aardmetalen al af en zal die trend zich voortzetten.
Ook het Amerikaanse tariefwapen blijkt duurzamer dan één enkele gerechtelijke uitspraak, voegde hij eraan toe.
In februari vernietigde het Amerikaanse Hooggerechtshof de noodbevoegdheden waarop Trump zijn belangrijkste tarieven had gebaseerd. Binnen enkele uren schakelde de regering echter over op andere wettelijke handelsinstrumenten.
Minister van Financiën Scott Bessent verklaarde op 20 februari tijdens een bijeenkomst van de Economic Club of Dallas dat de nieuwe combinatie van maatregelen de tariefinkomsten in 2026 “vrijwel onveranderd” zou laten.
De tarieven op Chinese goederen zijn bovendien grotendeels behouden gebleven. De heffingen op basis van Sections 232 en 301 rusten op een stevigere juridische basis en blijven van kracht. Een bredere toeslag van 10 procent, opgelegd via Section 122, werd in mei vernietigd door het Amerikaanse Hof voor Internationale Handel. De regering heeft echter beroep aangetekend en de heffingen worden voorlopig nog steeds geïnd. Bovendien was die toeslag altijd bedoeld als tijdelijke maatregel — beperkt tot 150 dagen en gepland om op 24 juli af te lopen.
Greer was opvallend direct over wat daardoor behouden bleef.
“Ik mag de tarieven op China behouden, en dat is behoorlijk geweldig”, zei hij tijdens het CFR-evenement van 26 mei. Hij voegde eraan toe dat Amerikaanse tarieven op Chinese goederen “waarschijnlijk altijd hoger zullen blijven dan die voor andere landen”.
Waarop gelet moet worden
Volgens Wong zijn er drie signalen die zullen uitwijzen of de beloften van de top daadwerkelijk worden nagekomen of stilzwijgend naar de achtergrond verdwijnen.
Het eerste signaal is of het Chinese ministerie van Handel Verordening nr. 834 — het kader voor de beveiliging van toeleveringsketens dat in maart werd ingevoerd — gaat gebruiken om bedrijven buiten China te straffen, bijvoorbeeld in Europa of Azië, wanneer zij gecontroleerde materialen doorverkopen aan Amerikaanse defensieaannemers.
Het tweede signaal is of de USTR overstapt van brede evaluaties van tarieven naar gerichte heffingen per product, gebaseerd op monitoringsgegevens. Dat zou erop wijzen dat het systeem van controleren en verifiëren daadwerkelijk operationeel is geworden.
Het derde signaal is of de meest vervuilende en zwaarste vormen van industrie daadwerkelijk kunnen terugkeren naar het Westen of naar landen in het mondiale zuiden. Geen van beide kan volgens Wong het Chinese model van beperkte regelgeving en afwezigheid van vakbondsinvloed eenvoudig kopiëren. Bovendien zullen dergelijke projecten waarschijnlijk stuiten op weerstand vanwege arbeidsomstandigheden, milieu-impact en mensenrechtenkwesties.
Als de terugkeer van productie stagneert terwijl Peking zijn greep op de winning en verwerking van zeldzame aardmetalen behoudt, zullen beide economieën volgens Wong verder uit elkaar groeien, ongeacht wat hun leiders formeel hebben afgesproken.
Voorlopig zijn de nieuwe Handelsraad en Investeringsraad nog niet bijeen geweest.
Het bestand van Busan — het eenjarige staakt-het-vuren op het gebied van tarieven en exportbeperkingen dat beide partijen vorig jaar oktober overeenkwamen — loopt in november af. De verlenging ervan staat inmiddels ter discussie.
Verwacht wordt dat de USTR binnen enkele dagen een openbare consultatie lanceert met de vraag welke goederen van Chinese oorsprong in aanmerking zouden moeten komen voor lagere tarieven.
En het fundamentele probleem dat de top moest helpen oplossen — dat geen van beide partijen gelooft dat de ander zal doen wat hij belooft — is nog altijd precies hetzelfde gebleven.
Gepubliceerd door The Epoch Times (11 juni 2026): Behind the Trump–Xi Handshake, an Architecture of Distrust
