Terwijl Amerika zijn 250-jarig bestaan viert, viert het ook de fundamenten van zijn welvaart: een traditie van innovatie en ondernemerschap, vrijemarktkapitalisme en instellingen die hebben bijgedragen aan de transformatie van het land tot een wereldmacht.
In de loop van meer dan tweeënhalve eeuw heeft het land een opmerkelijke economische groei doorgemaakt en zich ontwikkeld van een overwegend agrarische samenleving tot de grootste economie ter wereld.
De weg ernaartoe is echter niet gemakkelijk geweest. De politieke en economische systemen van Amerika werden vanaf de Burgeroorlog tot aan de Grote Depressie zwaar op de proef gesteld. Toch heeft het land keer op keer de voorspellingen van achteruitgang gelogenstraft en zich krachtig hersteld van elke crisis.
Arthur Herman, historicus en auteur van “Founder’s Fire: From 1776 to the Age of Trump”, stelt dat het kenmerkende aspect van de Amerikaanse economie altijd al een cultuur van risicobereidheid is geweest, die teruggaat tot de allereerste nederzettingen van het land.
Amerikanen hebben de neiging om risico te zien als “een kans in plaats van een gevaarsteken”, vertelde Herman aan The Epoch Times, waarbij hij eraan toevoegde dat deze mentaliteit al generaties lang ondernemerschap en innovatie heeft gestimuleerd.
Hoewel de Tweede Wereldoorlog de doorbraak van de Verenigde Staten als onbetwiste wereldmacht markeerde, wijzen veel historici erop dat de economische basis daarvoor al decennia eerder was gelegd.
Het was in de jaren na de Burgeroorlog dat een reeks grondleggers, waaronder John D. Rockefeller, Andrew Carnegie, Cornelius Vanderbilt en James J. Hill, “een moderne industriële economie tot stand brachten”, aldus Herman.
Een van de belangrijkste economische drijfveren in die periode was de snelgroeiende spoorwegindustrie.
“De spoorwegen waren in de 19e eeuw een soort combinatie van het internet en AI”, zei Herman.
De Amerikaanse spoorwegen hebben de economie van het land ingrijpend veranderd door verre markten met elkaar te verbinden en de enorme natuurlijke rijkdommen van het continent toegankelijk te maken. Veel van de bedrijven die in de 19e eeuw succesvol werden, dankten dat aan hun aansluiting op deze nieuwe vervoerswijze.
Gedurende een groot deel van de 19e eeuw was Groot-Brittannië de dominante wereldmacht, dankzij de industriële revolutie en de kracht van de Britse marine. Tegen het einde van de eeuw kwam de VS echter naar voren als de belangrijkste economische rivaal van Groot-Brittannië.
Dankzij de overvloedige natuurlijke hulpbronnen van Amerika en de vooruitgang op het gebied van transport, staalproductie, elektriciteit en massaproductie groeide het land uit tot een industriële grootmacht.
In tegenstelling tot veel landen in Europa en Azië stimuleerden de Verenigde Staten het ondernemerschap ook door overheidsbemoeienis te beperken, waardoor vernieuwers meer vrijheid kregen om risico’s te nemen, nieuwe ideeën te ontwikkelen en hun bedrijven uit te breiden, aldus Herman.
“Tegen 1900, rond de eeuwwisseling, waren de Verenigde Staten al de dominante economische wereldmacht, met een productiviteit die ruimschoots die van het Britse Rijk en die van Duitsland overtrof”, zei hij.
De roerige jaren ’20
Deze opmars zette zich voort in de roerige jaren twintig, een decennium van sterke economische groei en wijdverbreid optimisme in de Verenigde Staten. Technologieën die voorheen als luxe werden beschouwd, zoals auto’s, elektriciteit en radio’s, werden voor veel huishoudens betaalbaar en toegankelijk.
Een centrale rol in deze bloeiperiode speelde Henry Ford, wiens revolutionaire lopende band het bouwen van auto’s aanzienlijk goedkoper maakte, waardoor auto’s een vast onderdeel van het Amerikaanse leven werden.
Een groot deel van die ontwikkeling is toe te schrijven aan beleidskeuzes die in de jaren twintig werden gemaakt en waardoor het Amerikaanse bedrijfsleven “kon floreren en voet aan de grond kon krijgen”, aldus Matthew Denhart, voorzitter van de Coolidge Foundation.
President Calvin Coolidge, die van 1923 tot 1929 in functie was, voerde ingrijpende belastingverlagingen door die volgens sommige historici bedrijfsinvesteringen stimuleerden en zo de economische groei aanwakkerden.
“Het belastingbeleid, en de gedisciplineerde begrotingspolitiek die daar vanaf Coolidge mee gepaard ging, was van groot belang voor het economische succes in de jaren twintig en de opkomst van Amerika tot wereldmacht”, aldus Denhart.
Dankzij betere technologie en een hogere productiviteit konden bedrijven in minder tijd meer goederen produceren. Hierdoor konden werkgevers de standaardwerkweek terugbrengen van zes naar vijf dagen, een praktijk die in 1926 door Ford werd ingevoerd en die tot op de dag van vandaag de norm is.
Na de beurscrash van 1929 werd de VS echter getroffen door de Grote Depressie, een economische neergang die tien jaar duurde en waarin de werkloosheid een piek bereikte van bijna 25 procent.
Historici blijven discussiëren over de oorzaken van de Grote Depressie en de doeltreffendheid van de beleidsmaatregelen uit die tijd. Sommigen stellen dat het New Deal-programma van president Franklin D. Roosevelt heeft bijgedragen aan het herstel van het vertrouwen en de economische activiteit, terwijl anderen beweren dat zijn ingrijpende overheidsmaatregelen het herstel hebben vertraagd.
Vervolgens leidde de deelname van de Verenigde Staten aan de Tweede Wereldoorlog tot een spectaculaire toename van overheidsuitgaven en industriële productie. De mobilisatie-inspanningen tijdens de oorlog zorgden voor miljoenen nieuwe banen, waardoor de economie van het land weer op gang kwam.
Innovatie belonen
De Amerikaanse cultuur waarin uitvinders – en niet alleen hun uitvindingen – worden aangemoedigd, heeft een belangrijke rol gespeeld in het economische succes van het land.
De Founding Fathers, en met name George Washington, stimuleerden innovatie door te pleiten voor krachtige octrooibescherming, aldus John Berlau, senior fellow en directeur financieel beleid bij het Competitive Enterprise Institute.
Berlau, auteur van het boek “George Washington, Entrepreneur: How Our Founding Father’s Private Business Pursuits Changed America and the World”, zei dat de Grondwet en de Octrooiwet van 1790 al vroeg in de geschiedenis van de natie intellectuele-eigendomsrechten hebben vastgelegd.
Uitvinders als John Fitch en James Rumsey stonden aan het eind van de 18e eeuw bekend om hun conflicten over hun concurrerende ontwerpen voor stoomboten. Hun rivaliteit speelde een sleutelrol bij de totstandkoming van het vroege Amerikaanse octrooirecht.
In het begin van de 19e eeuw maakten de Verenigde Staten ondernemerschap ook toegankelijker door gewone mensen toe te staan vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid op te richten, in plaats van het verlenen van vennootschapsvergunningen voor te behouden aan de politieke elite, zoals Groot-Brittannië had gedaan.
“Dankzij de staatswetgeving werd het eenvoudig om vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid op te richten”, vertelde Berlau aan The Epoch Times, waarbij hij opmerkte dat ondernemers niet langer al hun persoonlijke vermogen op het spel hoefden te zetten om een bedrijf te starten.
Door het persoonlijke financiële risico te beperken en het oprichten van een bedrijf te vereenvoudigen, hebben de staten een flexibel juridisch klimaat gecreëerd dat meer mensen heeft aangemoedigd om een bedrijf te starten, zei hij.
‘Ongelooflijk succes’
Sinds de oprichting hebben de Verenigde Staten op tal van gebieden aanzienlijke economische successen geboekt. Het land heeft het Verenigd Koninkrijk en Duitsland ruimschoots overtroffen wat betreft economische groei en rendementen op de aandelenmarkt.
In een nieuw rapport van economen van de Deutsche Bank worden de factoren onderzocht die ten grondslag liggen aan dit “ongelooflijke succes”.
“Hoewel de VS de afgelopen 250 jaar te maken heeft gehad met ernstige crisissen, waaronder een burgeroorlog, is het regeringsstelsel in die periode in grote lijnen hetzelfde gebleven”, zo staat in het rapport te lezen.
“Deze relatieve stabiliteit en de vroege ontwikkeling van eigendomsrechten zorgden voor een vruchtbare omgeving voor langetermijninvesteringen, wat op zijn beurt door de eeuwen heen heeft bijgedragen aan de economische groei.”
Een andere factor is volgens Duitse economen het geografische voordeel van Amerika. Dankzij relatief veilige grenzen en het ontbreken van grote rivalen in de buurt zijn de Verenigde Staten gespaard gebleven van het verwoestende effect van de wereldoorlogen die Europa hebben verwoest.
Andere troeven van het land zijn onder meer overvloedige energiebronnen, een grote binnenlandse markt, een goed ontwikkeld financieel stelsel dat ondernemers gemakkelijk toegang biedt tot kapitaal, en universiteiten en onderzoeksinstellingen van wereldklasse die toptalent aantrekken.
Veel economen wijzen ook op de voordelen van het feit dat de Amerikaanse dollar de wereldwijde handels- en reservevaluta is.
“Dit wordt wel het ‘exorbitante voorrecht’ genoemd en is de afgelopen decennia een belangrijk voordeel geweest”, schreven de economen van de Deutsche Bank. “Deze vraag naar de dollar is van belang omdat deze de financieringskosten verlaagt en de vraag naar Amerikaanse staatsobligaties doet stijgen.”
Daardoor kunnen de Verenigde Staten grotere begrotingstekorten hebben zonder dat ze met een financierings- of schuldencrisis te maken krijgen.
Nieuwe uitdagingen
De Verenigde Staten hebben in de loop van hun geschiedenis talrijke crisissen overwonnen. Alleen al in de afgelopen 60 jaar waren dat onder meer de Vietnamoorlog, de oliecrises van de jaren ’70, meerdere recessies, de terroristische aanslagen van 11 september, de daaropvolgende oorlogen, de ineenstorting van de huizenmarkt en de COVID-19-pandemie.
Vandaag de dag waarschuwen economen dat Amerika voor een reeks nieuwe uitdagingen staat. Hiertoe behoren de toenemende concurrentie vanuit China, de stijgende staatsschuld en het groeiende socialistische sentiment binnen de Verenigde Staten, dat volgens sommigen het kapitalistische systeem van het land zou kunnen ondermijnen.
“Amerika heeft een ondernemerscultuur, en de overheidsstructuur stimuleert creativiteit, verbeeldingskracht en innovatie op manieren die een communistische, van bovenaf gestuurde samenleving als China nooit zal kunnen evenaren of overtreffen”, zei Herman.
“Het patroon is: de Amerikanen bedenken iets en de Chinezen stelen het.”
Volgens Herman vormt het socialistische sentiment in de Verenigde Staten een grotere uitdaging voor de toekomst van het land dan de rivaliteit met China.
Andere risico’s op korte termijn zijn onder meer de toenemende druk op de status van de Amerikaanse dollar als wereldwijde reservevaluta en op de begrotingsvooruitzichten van het land.
“Als de internationale markten op een gegeven moment tot de conclusie komen dat de Amerikaanse staatsschuld risicovoller is dan het op dit moment lijkt, dan zullen veel van deze begrotingsproblemen op dat moment tot een hoogtepunt komen”, aldus Denhart.
Ondanks dat gevaar schreven de economen van de Deutsche Bank: “De uitdagingen waarmee de VS wordt geconfronteerd, zijn reëel, maar het overgrote deel van de gegevens wijst er nog steeds op dat het land in de nabije toekomst de grootste economie ter wereld zal blijven.”
“De collectieve structurele voordelen ervan blijven moeilijk te evenaren.”
Origineel gepubliceerd door The Epoch Times (12 juli 2026): The Economic Miracle of America, 250 Years in the Making
