Dit is deel 9 in “De kracht van de nervus vagus activeren”.
De nervus vagus werkt als een snelweg die de vitale organen met de hersenen verbindt. Als je weet hoe je de nervus vagus kunt stimuleren, kan dat verlichting geven bij hardnekkige aandoeningen en tegelijkertijd meer kalmte en veerkracht bevorderen.
Op een dag stond de wereld van Stephen Grady op zijn kop. Hij werd om 5 uur ’s ochtends wakker met wat hij dacht dat een kramp was. Het bleek een beroerte te zijn. Grady werd naar het ziekenhuis gebracht, met zijn hele rechterkant verlamd.
“Ik was in shock omdat ik zo fit was, en ik bleef maar denken: ‘Waarom ik?’” vertelde Grady aan The Epoch Times.
“Ik wilde dit leven niet. Ik wilde gewoon weer normaal zijn. Ik wilde de oude ik terug – voetballen, golfen, met mijn vrouw naar de sportschool gaan, aan 120 km per uur rondrennen, werken en samen op vakantie gaan.”
Een klinische studie met vaguszenuwstimulatie (VNS – vagus nerve stimulation) gaf hem hoop. De TRICEPS-studie (Transcutaneous Limb Recovery Post-Stroke), die momenteel loopt in het King’s College Hospital in het Verenigd Koninkrijk, is een grondig, multicenter onderzoek waarin wordt gekeken of een niet-invasieve techniek, transcutane (door de huid heen) VNS, de hand- en armfunctie bij mensen die een beroerte hebben gehad kan verbeteren in combinatie met revalidatietherapie.
“Misschien zal ik mijn arm en hand functioneel terugkrijgen – zodat ze daar niet gewoon blijven hangen,” zei Grady.
Een nieuwe kijk op herstel na een beroerte
Arshad Majid, een neuroloog en hoofdonderzoeker van het TRICEPS-onderzoek, gebruikte VNS al jaren om epilepsie te behandelen.
Later hoorde hij dat cardiologen VNS gebruikten als onderdeel van actieve revalidatie om patiënten te helpen herstellen na een hartaanval. Bij herstel na een beroerte werd daarentegen nog niet zo’n proactieve aanpak gevolgd. Toen hij zag hoe goed het werkte in de cardiologie, kreeg Majid een nieuw idee: misschien kon VNS ook het herstel van de hersenen na een beroerte ondersteunen door stimulatie van het vermogen van de nervus vagus om nieuwe verbindingen te maken en genezing te bevorderen.
De behoefte aan betere oplossingen is duidelijk. Veel mensen die een ischemische beroerte overleven, blijven achter met langdurige beperkingen, vooral in de arm, schouder, hand of pols, ook wel beperkingen van de bovenste ledematen genoemd. Meer dan 60 procent van de overlevenden kampt met blijvende bewegingsproblemen, die hun dagelijkse activiteiten en algehele zelfstandigheid beïnvloeden. Zelfs vijf jaar na de beroerte geeft ongeveer een op de vijf aan een heel slechte kwaliteit van leven te hebben.
Hoewel intensieve fysiotherapie en ergotherapie tot verbeteringen kunnen leiden, soms zelfs jaren na een beroerte, bereiken de meeste mensen al vroeg een plateau in hun herstel. De vooruitgang vertraagt vaak aanzienlijk na de eerste paar maanden, en er zijn maar weinig behandelingen die consistente, langdurige voordelen hebben opgeleverd.
“Als onze nieuwe TRICEPS-studie succesvol is, zal dit het eerste grootschalige, goed gecontroleerde bewijs zijn dat stimulatie van de nervus vagus echt een verschil maakt bij het herstel na een beroerte,” vertelde Majid aan The Epoch Times.
Bemoedigende resultaten
Bij VNS wordt normaal gesproken chirurgisch een apparaatje in de nek geïmplanteerd, net als bij een pacemaker. Maar voor patiënten met een beroerte, van wie velen bloedverdunners gebruiken en een verhoogd operatierisico lopen, is dit niet ideaal. Het team van Majid koos daarom voor een minder ingrijpende optie: transcutane vaguszenuwstimulatie (tVNS), die via het oor wordt toegediend.
Het team begon met een klein piloot onderzoek, met een tiental deelnemers, waarbij tVNS werd gecombineerd met lichaamsbeweging. Na zes weken zag het team verbeteringen in de kracht van de armen van de patiënten.
“Dat was een signaal,” zei Majid. “We hadden geen controlegroep, maar het gaf ons reden om optimistisch te zijn.
“Eén deelnemer, een bokscoach, kon zijn arm aan het begin van het onderzoek helemaal niet gebruiken. Zes weken later stond hij weer op een bokszak te stoten.”
In het vroege onderzoek zagen de deelnemers ook flinke verbeteringen. Sommigen konden eerst de luier van een baby niet verschonen, maar konden dat later zelfstandig doen, of hadden moeite om een sleutel in een slot te draaien, maar konden daarna vol zelfvertrouwen autorijden en een kopje koffie vasthouden, aldus Majid.
Aangemoedigd door deze resultaten startte het team de grootschalige TRICEPS-studie. Een tussentijdse analyse, uitgevoerd als voorzorgsmaatregel om te beoordelen of de behandeling veelbelovend genoeg was om door te gaan, heeft positieve resultaten opgeleverd. De definitieve resultaten worden in 2027 verwacht.
Een uniek aspect van het TRICEPS-onderzoek is dat deelnemers de behandeling thuis krijgen. Deelnemers passen tVNS drie maanden lang zelf toe, één uur per dag – een toegankelijk alternatief voor eerdere behandelingen in het ziekenhuis of chirurgische ingrepen.
Het verschil in kosten is ook aanzienlijk: terwijl invasieve VNS-apparaten tussen de 40.000 en 45.000 euro kunnen kosten, inclusief operatie- en ziekenhuiskosten, kost het tVNS-apparaat niet veel meer dan 1.000 euro en zijn er geen operatierisico’s aan verbonden.
Het team hoopt een klinisch relevante verbetering te zien, gedefinieerd als een stijging van vijf tot zes punten op een erkende schaal voor herstel na een beroerte. Afgezien van de cijfers voert het team ook een kwalitatief onderzoek uit om patiënten te vragen wat die veranderingen eigenlijk betekenen in het dagelijks leven.
“We willen begrijpen hoe dit je functioneren in het dagelijks leven beïnvloedt – wat kun je nu doen wat je voorheen niet kon?” zei Majid.
Volgens hem zou de studie, als die slaagt, de revalidatie na een beroerte wel eens ingrijpend kunnen veranderen en de deur wijd openzetten voor meer onderzoek naar VNS.
Het mechanisme
Hoe helpt VNS precies bij het herstel na een beroerte? Hoewel de mechanismen nog niet helemaal duidelijk zijn, duiken er verschillende veelbelovende hypothesen op.
Een beroerte ontstaat wanneer de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen wordt afgesneden, hetzij door een verstopping (ischemische beroerte), hetzij door een bloeding (hemorragische beroerte). Door de geblokkeerde bloedtoevoer krijgen de hersencellen geen zuurstof en voedingsstoffen meer, wat ontstekingen en celsterfte veroorzaakt. Afhankelijk van de locatie kan dit leiden tot spierzwakte, verlamming, verlies van coördinatie en problemen met spreken, het geheugen, het gezichtsvermogen, het begrip of de emoties.
Hoewel de hersenen zich in de dagen en weken na een beroerte al beginnen te herstellen, kan het herstel worden belemmerd door aanhoudende ontstekingen, verstoorde zenuwcircuits en stressgerelateerde reacties, vooral als de revalidatie wordt uitgesteld.
“Dit is waar VNS echt van onschatbare waarde is,” vertelde Priyal Modi, een arts in de integratieve geneeskunde, aan The Epoch Times.
De nervus vagus transporteert informatie in twee richtingen van de hersenen naar veel belangrijke organen in het lichaam. Volgens Modi ondersteunt hij ook neuroplasticiteit, het vermogen van de hersenen om zich opnieuw te bedraden en nieuwe verbindingen te vormen.
“In combinatie met revalidatieoefeningen verbetert VNS het leervermogen van de hersenen door neurotransmitters zoals acetylcholine en noradrenaline te verhogen, waardoor de hersenen succesvolle bewegingen beter onthouden en de motorische functie effectiever terugkrijgen,” zei ze.
VNS lijkt de groei van zowel nieuwe hersencellen als bloedvaten te bevorderen, waardoor de doorbloeding verbetert in door een beroerte beschadigde gebieden. Een betere doorbloeding kan het herstel ondersteunen door de aanvoer van voedingsstoffen en zuurstof te verbeteren naar de plekken waar die het hardst nodig zijn. VNS kan ook helpen de bloed-hersenbarrière te stabiliseren, die na een beroerte vaak lek raakt.
VNS helpt de immuunreactie te temperen, die volgens Modi na een beroerte overactief kan worden.
Een andere factor, die vaak over het hoofd wordt gezien bij revalidatie na een beroerte, is slaap. Tot wel 59 procent van de mensen die een beroerte hebben gehad, heeft last van slapeloosheid, en dit wordt in verband gebracht met een trager herstel en een verhoogd risico op verdere complicaties. VNS lijkt veelbelovend bij de behandeling van zowel primaire slapeloosheid als slapeloosheid die samenhangt met depressie – twee veelvoorkomende problemen na een beroerte.
Misschien wel het meest overtuigend is dat de resultaten lang aanhouden. Als VNS wordt gecombineerd met fysiotherapie, kunnen de verbeteringen in de functie van de bovenste ledematen en de algehele kwaliteit van leven nog lang na de behandelingsperiode aanhouden. Er zijn verbeteringen waargenomen tot wel een jaar (en in sommige gevallen zelfs twee tot drie jaar) na afloop van de therapie, wat suggereert dat VNS het herstel niet alleen versnelt, maar ook verlengt.
Op natuurlijke wijze stimuleren
Naast VNS-apparaten is er steeds meer belangstelling voor natuurlijke manieren om de nervus vagus te stimuleren, als onderdeel van een meer holistische aanpak van een beroerte.
Ademhalingstechnieken, met name langzame, diafragmatische ademhaling, kunnen helpen de nervus vagus via de longen en het middenrif te stimuleren.
Ademhalingsoefeningen helpen het zenuwstelsel in een rustigere, herstellende toestand te brengen, waardoor de aangeboren intelligentie en het zelfgenezend vermogen van het lichaam worden ondersteund, aldus Modi.
Blootstelling aan kou, zoals koude douches of een duik in koud water, zacht neuriën of chanten, en bewuste beweging, zoals yoga of tai chi, zijn andere natuurlijke manieren om de nervus vagus te activeren, merkte ze op.
Hoewel deze methoden geen directe vervanging zijn voor medische VNS, zijn ze wel bijzonder nuttig.
“Ik heb met eigen ogen gezien hoe natuurlijke en niet-invasieve VNS-technieken mensen die een beroerte hebben gehad kunnen ondersteunen,” zei Modi.
Jodi Duval, een natuurgeneeskundige, heeft ook patiënten met een beroerte geholpen door VNS-technieken te gebruiken, die op natuurlijke wijze de motorische vezels van de nervus vagus activeren. Ze maakt ook gebruik van oor-acupunctuur, waarbij ze zich richt op delen van het oor die verbonden zijn met de nervus vagus, en raadt vaak een apparaatje aan dat Sensate heet, dat zachte infrasone trillingen over de borstkas gebruikt om de vagale tonus te stimuleren.
“Een cliënt die herstelde van een linkszijdige beroerte, integreerde gestructureerde diafragmatische ademhaling, auriculaire [oor]acupunctuur en Sensate in zijn revalidatieplan,” zei Duval.
Na verloop van tijd meldde de patiënt een stabieler energieniveau, een betere slaapkwaliteit en meer emotionele veerkracht, waardoor deze cliënt zich vollediger kon inzetten voor de fysieke revalidatie.
Duval zei dat ze gelooft dat natuurlijke VNS nog steeds een grotendeels onbenutte bron is in de zorg voor mensen met een beroerte.
“Deze behandelingen zijn vooral waardevol in de vroege fase van het herstel of in situaties waar chirurgische of invasieve methoden niet beschikbaar zijn,” zei Duval.
Steun voor mantelzorgers
De gevolgen van een beroerte reiken verder dan alleen de patiënten – ze leggen ook een zware fysieke en emotionele last op de schouders van mantelzorgers.
Taken zoals helpen bij mobiliteit, communicatie en dagelijkse routines kunnen overweldigend zijn, vooral als het herstel traag of onzeker verloopt. Uit een onderzoek uit 2022 onder mantelzorgers van mensen die voor het eerst een beroerte hebben gehad, bleek dat de stress bij mantelzorgers sterk samenhing met de mate van beperking van de patiënt.
Een effectieve VNS-behandeling kan die last verlichten, al is het maar door een bescheiden herstel van de functies te bevorderen. Meer zelfstandigheid bij dagelijkse taken betekent minder tijd die je kwijt bent aan hulp bij basisbehoeften, minder emotionele druk en meer ruimte voor verzorgers om voor hun eigen gezondheid, werk en privéleven te zorgen. Voor velen kunnen zelfs kleine verbeteringen in beweging of communicatie al een enorme verandering betekenen.
„Voor mensen die een beroerte hebben gehad en ook voor hun families biedt dit hoop, zelfs jaren na de beroerte,” zei Modi.
Hoop
VNS is geen geneesmiddel, maar het biedt wel krachtige ondersteuning, vooral in combinatie met gerichte revalidatie, zei Modi.
Het weerspiegelt een bredere verschuiving in de zorg voor mensen met een beroerte: van het beheersen van symptomen naar het versterken van het vermogen van de hersenen om zich aan te passen en te herstellen.
“Het zenuwstelsel is ongelooflijk flexibel, en met de juiste stimulatie en ondersteuning is herstel vaak beter mogelijk dan we vroeger dachten,” zei Modi.
Grady merkt al kleine verbeteringen en zei dat zijn arm niet meer aanvoelt alsof hij er zomaar aan hangt.
“Het zou voor mij de wereld betekenen als ik mijn volledige functie terug zou krijgen,” zei hij. “Mijn arm en hand weer kunnen gebruiken bij alledaagse dingen – alleen dat al.
“Ik kijk nu anders tegen het leven aan. Ik waardeer de simpele dingen meer. Het leven is op dit moment zwaar, maar ik geef nooit op.”
Gepubliceerd door The Epoch Times (9 oktober 2026): Stimulating the Vagus Nerve May Help With Stroke Recovery—Here’s How
