De “opslagklok” tikt door terwijl tankers die normaal 3,2 miljoen vaten ruwe olie per dag exporteren, door de Amerikaanse marine in Iraanse havens worden tegengehouden.
De blokkade in de Golf van Oman is een drukmiddel en maakt deel uit van een wereldwijde strategie om Teheran maandelijks 11 miljard euro aan inkomsten te ontzeggen en de Iraanse petroleumindustrie lam te leggen. Het land wordt zo gedwongen de productie stil te leggen zodra er geen opslagruimte meer is voor olie die niet verscheept kan worden.
Sinds de Amerikaanse president Donald Trump op 13 april de blokkade oplegde, wordt dagelijks minstens 1,5 miljoen vaten Iraanse olie opgeslagen omdat er geen mogelijkheid is om die te vervoeren.
Die vaten beginnen zich nu op te stapelen. Volgens gezamenlijke schattingen uit de sector, onder meer van het Britse Energy Aspects, waren eind april tot 68 miljoen vaten van Irans maximale opslagcapaciteit van 122 miljoen vaten gevuld. Er zou nog ruimte zijn voor 20 tot 30 miljoen extra vaten.
De druk maakt de leiders van de Islamitische Republiek nerveus, schreef Trump in een bericht op Truth Social van 28 april.
“Iran heeft ons zojuist laten weten dat het zich in een ‘staat van instorting’ bevindt”, schreef de president. “Ze willen dat wij de Straat van Hormuz zo snel mogelijk heropenen terwijl ze proberen hun leiderschapscrisis op te lossen.”
De president sprak zijn vertrouwen uit dat Iran binnenkort zal ingaan op zijn eisen om de ontwikkeling van kernwapens stop te zetten, de steun aan terreurgroepen te beëindigen en zijn territoriale claim — en controle — over de zeestraat op te geven.
Om te berekenen wanneer die toegevingen vanuit een “staat van instorting” werkelijkheid worden, veranderen tijd en ruimte in variabelen van een eenvoudige rekensom. Het resultaat is de zogenoemde opslagklok. Die steunt op één constante: meer tijd betekent minder opslagruimte.
Analisten van Kpler en JP Morgan behoorden eind april tot degenen die die opslagklok berekenden. Zij voorspelden dat Iran binnen 15 tot 22 dagen — midden tot eind mei — zonder tijd en opslagruimte zou komen te zitten als het geen olie meer kan verschepen.
“Iran wordt richting een opslaggedreven productiestop geduwd”, schreef analist Homayoun Falakshahi op 29 april in een aparte analyse van Kpler. “Iran dreigt op korte termijn gedwongen te zijn om de productie stil te leggen, waarbij de opslagcapaciteit waarschijnlijk binnen ongeveer 20 tot 24 dagen verzadigd raakt, wat snelle productieverlagingen zal veroorzaken.”
Energy Aspects voorspelde eind april dat het tot zeven weken — dus tot midden juni — kon duren voordat de blokkade daadwerkelijk tot productiestops en stilleggingen zou leiden. Analyses van Wood Mackenzie, de Atlantic Council, het Center for Strategic International Studies en het Center on Global Energy Policy van Columbia University, naast vele andere instellingen, komen uit op tijdschema’s tussen midden mei en midden juni.
Sommigen menen echter dat Irans opslagklok al is afgelopen. Het Institute for the Study of War en The Critical Threats Project van het American Enterprise Institute stelden dat de Iraanse opslagcapaciteit op 29 april al uitgeput was.
De Foundation for Defense of Democracies voorspelde dat er tegen 25 april een stillegging zou plaatsvinden.
Senior medewerker Miad Maleki, voormalig bestuurder bij het Amerikaanse ministerie van Financiën, schatte in een bericht op X dat Iran op 12 april nog ongeveer 20 miljoen vaten opslagruimte over had. Hij voorspelde dat “Iran oliebronnen moet stilleggen” binnen 13 dagen nadat de maximale capaciteit is bereikt.
Geen uitweg
Iran heeft vier olie- en gasproducerende regio’s. De velden in Khuzestan produceren al sinds de jaren zestig en leveren ongeveer 2,2 miljoen vaten per dag op. West Karoun, aan de grens met Irak, produceert 500.000 vaten per dag. De provincies Fars en Bushehr langs de Perzische Golf produceren voornamelijk offshore aardgas, onder meer uit South Pars — het Iraanse deel van Qatar’s North Field, het grootste gasveld ter wereld.
De vierde regio omvat de olievelden van Iran in de Perzische Golf. Ongeveer 65 procent van de olieproductie komt uit de drie velden in het district Kharg.
Vrijwel alle wegen, spoorlijnen en pijpleidingen — en nagenoeg alle koolwaterstoffen die uit Iraanse olie- en gasvelden worden gewonnen — leiden naar Kharg-eiland, een koraaleiland van 12,8 vierkante kilometer. Het eiland ligt 482 kilometer ten noorden van de Straat van Hormuz en herbergt meer dan 25 procent van Irans opslagcapaciteit.
Negentig procent van de Iraanse exportolie wordt vanuit terminals op Kharg in supertankers gepompt, soms tot tien tegelijk.
Op 20 april — één week nadat de Verenigde Staten de blokkade invoerden — was de opgeslagen olie op Kharg-eiland voor 74 procent gevuld, schreef Antoine Halff, medewerker bij het Center on Global Energy Policy, in een analyse van 28 april.
De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent schreef op 21 april op X dat de opslagcapaciteit op het eiland “binnen enkele dagen” volledig vol zou zijn en dat “de kwetsbare Iraanse oliebronnen” vervolgens stilgelegd zouden worden.
Vier van Irans vijf andere exporthavens — de eilanden Sirri en Lavan, Saroosh en Assaluyeh nabij Bushehr — liggen binnen de Perzische Golf. Alleen Jask bevindt zich ten zuiden van de zeestraat, al maakt momenteel geen enkel schip gebruik van de nieuw gebouwde terminal aan de Golf van Oman door de Amerikaanse marine die in de buurt patrouilleert.
Hoewel Iran beschikt over een uitgebreid binnenlands pijpleidingennetwerk, ontvangt het enkel ruwe olie via grensoverschrijdende pijpleidingen uit Kazachstan en Turkmenistan voor raffinage. Aardgas exporteert het land alleen via pijpleidingen naar Turkije, Irak en Armenië.
Teheran heeft slechts beperkte mogelijkheden om de export per spoor uit te breiden, al verklaarde Hamid Hosseini, woordvoerder van de Iran Oil Exporters Union, in veel geciteerde uitspraken dat het regime overweegt olie per trein te vervoeren via een nieuw aangelegde spoorcorridor van Iran naar Yiwu en Xi’an in China.
Zolang de Amerikaanse marine haar blokkade niet opheft, kan Iran geen olie en gas het land uit krijgen. Daarmee komt Teheran onder dezelfde druk te staan als die ze sinds begin maart zelf oplegde aan zijn Golfstatenburen. Ze hebben dezelfde druk opgelegd door de Straat van Hormuz te blokkeren, de handel in de Golf stil te leggen, havens en infrastructuur met drones en raketten aan te vallen en naar schatting 20.000 zeelieden vast te zetten op schepen die stuurloos voor anker liggen aan “de Arabische zijde” van de Golf.
“Toen Iran voor het eerst het tankertransport in de Straat van Hormuz verstoorde, waren vooral de Arabische producenten met de kleinste opslagcapaciteit en zonder exportalternatief snel genoodzaakt hun productie terug te schroeven”, zei Halff. “Nu de Verenigde Staten het scheepvaartverkeer van en naar Iraanse havens beperken, wordt Teheran met hetzelfde dilemma geconfronteerd.”
Stillegging zet infrastructuur onder druk
Wanneer de opslagklok afloopt, worden oliebronnen afgesloten — of stilgelegd — boorinstallaties ontmanteld, veldnetwerken losgekoppeld, raffinaderijen stilgelegd en personeel en machines buiten gebruik gesteld. Het herstellen van de productie naar het niveau van vóór de stillegging kan weken of zelfs maanden duren.
Hoe langer olie- en gasinfrastructuur buiten werking blijft en slechts beperkt wordt onderhouden, hoe groter de kans op structurele schade en — zoals Trump opmerkte — hoe groter het risico dat installaties “exploderen” door opgebouwde druk die niet kan ontsnappen.
Robin Mills, medewerker bij het Center on Global Energy Policy, schreef op de website van het centrum: “Langdurige stilleggingen kunnen leiden tot corrosie van oliebronnen en pijpleidingen, ophoping van zand en puin in de boorput of pompen, of mechanische vervorming van de bronnen. … Met zorgvuldige technische planning van stilleggingen en heropstarten kunnen de meeste van die problemen worden opgelost.”
De kans op langdurige schade aan de Iraanse energie-infrastructuur tijdens een stillegging wordt nog vergroot door de zogenoemde “wax”-olie van Iran — een zware ruwe olie die kan verharden en bronnen en pijpleidingen kan blokkeren wanneer ze niet blijft stromen.
“Er bestaat bezorgdheid dat het stilleggen van producerende oliebronnen en velden schade aan installaties zal veroorzaken, ze kan doen ‘exploderen’ of de Iraanse olieproductiecapaciteit blijvend kan verminderen, zelfs als de blokkade later wordt versoepeld”, schreef Mills.
Een andere potentiële bedreiging voor stilgelegde oliebronnen is zogenoemde waterconing.
“Wanneer oude oliebronnen worden stilgelegd, stroomt water van onderuit naar binnen — een proces dat waterconing wordt genoemd”, schreef Maleki op X.
“Oliedruppels raken daardoor permanent opgesloten in de poriën van het gesteente. Die olie kan nooit meer worden teruggewonnen.
“Gedwongen stilleggingen kunnen permanent 300.000 tot 500.000 vaten productiecapaciteit per dag vernietigen — dat betekent 7,6 tot 12,7 miljard euro aan inkomsten per jaar die voorgoed verdwijnen.”
Het risico op “schade door langdurige stilleggingen … is reëel, maar sterk afhankelijk van het specifieke olieveld”, schreef Siamak Namazi — een Iraanse zakenman die acht jaar gevangen zat onder het regime voordat hij in 2023 werd vrijgelaten — in een analyse van het Middle East Institute van 29 april.
Volgens hem is de grootste vrees van Iran bij een herstart na een stillegging niet dat het land “plots het vermogen verliest om olie op te pompen”, maar dat sommige velden trager, met lagere opbrengsten of met blijvend verminderde productiecapaciteit opnieuw op gang komen.
“Met andere woorden: de schade zal waarschijnlijk gedeeltelijk, ongelijk verdeeld en kostbaar zijn — maar niet totaal”, aldus Namazi.
Sluwe en veerkrachtige tegenstander
Verschillende analisten, onder wie Falakshahi, waarschuwen dat de Islamitische Republiek zelfs in een “staat van instorting” waarschijnlijk niet zonder meer zal toegeven aan Amerikaanse eisen.
De National Iranian Oil Company beschikt volgens hem over “grote expertise”, omdat het bedrijf al een halve eeuw overleeft onder sancties, de oorlog tussen Iran en Irak, de stilgevallen scheepvaart tijdens de coronapandemie en andere zware omstandigheden.
Mills schreef: “De realiteit is … dat Iran in het verleden al vaker olieproductie heeft stilgelegd zonder ernstige gevolgen — net zoals andere olieproducerende landen — al kan de gasproductie mogelijk wel moeten worden verminderd.”
Een van de manieren waarop Iran in het verleden volledige stilleggingen wist te vermijden, was door productie afwisselend per oliebron stil te leggen in plaats van volledige velden buiten gebruik te stellen.
Volgens brede mediaberichten slaan Iraniërs olie momenteel op in oude tankers en in zogenoemde “junk storage” — overal waar nog plaats is.
Halff zegt dat de opslagcapaciteit op het vasteland waarschijnlijk wordt onderschat. Die zit volgens hem verborgen in de “structureel grote opslagcapaciteit ten opzichte van de export” — een verwijzing naar de lange afstanden tussen olievelden en havens in centraal en zuidelijk Iran.
Iran heeft de voorbije tien jaar bovendien fors geïnvesteerd “in alternatieve opslag- en exportfaciliteiten”, zei hij, wat erop wijst dat “het land mogelijk niet onmiddellijk gevaar loopt op een grootschalige stillegging van de olieproductie”.
“De druk op Teheran is reëel”, zei Namazi, al waarschuwde hij dat Iran volgens zijn eigen logica opereert.
“Productieverliezen die op papier doorslaggevend lijken, wegen in de berekeningen van het regime mogelijk veel minder zwaar dan veel westerse analisten aannemen.”
Sinds 1979 heeft de Islamitische Republiek volgens hem “overleving, dwangmiddelen, ideologische overtuigingen en interne controle belangrijker gevonden dan economisch welzijn”.
“Het regime heeft sancties, isolatie, inflatie, kapitaalvlucht en zware economische schade verdragen wanneer de leiders oordeelden dat die prijs beter was dan strategische toegevingen”, zei Namazi.
Hij noemde de verschillende “aftelverhalen” gevaarlijk en waarschuwde voor “een diepere analytische fout waarbij men ervan uitgaat dat de Islamitische Republiek kosten afweegt zoals een normale, commercieel denkende staat dat zou doen”.
“Het vooruitzicht om olieproductiecapaciteit te verliezen zal de huidige machthebbers in Teheran hoogstwaarschijnlijk niet overtuigen om toe te geven aan Amerikaanse eisen”, aldus Namazi.
De patstelling rond de zeestraat heeft de energieprijzen in de Verenigde Staten opgedreven. De nationale gemiddelde benzineprijs is inmiddels boven de 4 dollar (3,4 euro) per gallon uitgekomen. Omdat de tussentijdse verkiezingen van november — waarbij de kleine Republikeinse meerderheid op het spel staat — dichterbij komen, denken veel analisten dat Iran ervan uitgaat dat het een ongeduldige Trump kan uitputten.
“Teheran gokt er mogelijk ook op dat zijn pijngrens hoger ligt dan die van zijn rivalen en van een wereldeconomie die gevoelig is voor olieprijzen — en dat anderen veel eerder naar verlichting zullen zoeken dan Iran naar compromissen”, zei Namazi.
‘Arabische zijde van de Golf’
Reuters meldde dat Goldman Sachs schatte dat de olieproductie in de Golfregio op 24 april 57 procent lager lag dan het niveau van 20 miljoen vaten per dag van vóór de oorlog. Ongeveer 14,5 miljoen vaten productiecapaciteit lagen stil in Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit, Qatar en Bahrein.
Volgens prognoses van de Amerikaanse Energy Information Administration kunnen de exporten uit de Golfregio onder de 9 miljoen vaten per dag zakken als de impasse na midden mei voortduurt. De helft daarvan zou dan via de Saudische East-West Pipeline naar Yanbu aan de Rode Zee worden geëxporteerd.
De Iraanse controle over de zeestraat heeft niet alleen de exporteconomieën van de Golfstaten ontwricht, maar ook de Iraanse raket- en droneaanvallen op “de Arabische zijde van de Golf” hebben productie-installaties uitgeschakeld en miljarden euro’s aan schade veroorzaakt. Het herstel naar het productieniveau van vóór de oorlog zal maanden duren.
Bij een raketaanval op 18 maart werd de Pearl-fabriek in Ras Laffan Industrial City in Qatar vernietigd — een installatie waar aardgas vloeibaar wordt gemaakt voor transport. QatarEnergy-topman Saad al-Kaabi zei dat de heropbouw tot vijf jaar kan duren.
Sinds het begin van de oorlog hebben de Verenigde Arabische Emiraten volgens het Emiratische ministerie van Defensie 314 ballistische raketten, 1.672 drones en 15 kruisraketten onderschept die door Iran waren gelanceerd.
De druk als gevolg van Irans controle over de zeestraat legt ook verdeeldheid bloot. Sommige Golfstaten steunen de Amerikaanse campagne, terwijl andere volgens berichten openstaan voor afzonderlijke vredesonderhandelingen met Teheran.
Die spanningen kwamen openlijk aan de oppervlakte toen de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) op 28 april aankondigden uit OPEC te stappen — met ingang van 1 mei — om “soevereine verantwoordelijkheid in een nieuw energietijdperk” na te streven.
“Het is een explosieve aankondiging. Ik ben er nog steeds verbaasd over”, zei Amena Bakr, hoofd Midden-Oostenenergie en OPEC+-inzichten bij Kpler, tijdens een webinar op 30 april.
Volgens haar sudderden de spanningen tussen de Emiraten en Saudi-Arabië al langer onder de oppervlakte.
“We hebben Emiratische functionarissen publiekelijk horen zeggen dat sommige Arabische staten niet genoeg voor hen hebben gedaan toen ze door Iran werden aangevallen”, zei ze. “Zoals u weet werd de [VAE] zelfs meer door Iran aangevallen dan Israël.”
William Reinsch, emeritus Scholl-voorzitter bij het Center for Strategic and International Studies in Washington, schreef in een analyse van 22 april dat de oorlog “de kwetsbaarheid van de kleinere landen in de Perzische Golf heeft blootgelegd”.
De Golfstaten “hebben tientallen jaren geprobeerd de wereld ervan te overtuigen dat ze veilige en betrouwbare bestemmingen zijn voor buitenlandse investeringen, productie, toerisme en doorvoer”, zei hij. “De oorlog heeft die illusie verbrijzeld. Infrastructuur kan — en zal — worden hersteld, maar het vertrouwen van investeerders en bezoekers terugwinnen zal veel moeilijker zijn. Mensen en kapitaal zullen elders gaan kijken.”
Gepubliceerd door The Epoch Times (6 mei 2026): Iran’s Oil Storage Clock Is About to Run Out
