Een voorlopig staakt-het-vuren van twee weken tussen de VS en Israël enerzijds en Iran anderzijds werd op 8 april om 04.30 uur lokale tijd in Teheran aangekondigd door de Amerikaanse president Donald Trump — minder dan 90 minuten voordat zijn deadline om energiecentrales en andere infrastructuur aan te vallen afliep.
Toch bestaan er nog veel onzekerheden en tegenstrijdige verklaringen over wie met wat instemt. Om 18.00 uur ET (Eastern Time) op 8 april werd nog gemeld dat Iran raketten en drones afvuurde op Israël en enkele Golfstaten. Israël stelde dat het staakt-het-vuren niet geldt voor zijn oorlog tegen Hezbollah in Libanon en Iran gaf aan dat de toegang voor de internationale scheepvaart tot de Perzische Golf via de Straat van Hormuz onderhandeld zou kunnen worden. Iran zou internationale inspecteurs wel — of juist niet — hebben toegestaan verrijkt uranium op te halen en de regering-Trump zei dat het tienpuntenplan dat Iran op 8 april presenteerde, afwijkt van het voorstel dat de president een dag eerder “werkbaar” noemde.
Dat zijn slechts enkele van de vragen die in de eerste dagen van het vrijwillige staakt-het-vuren van twee weken moeten worden opgelost. Functionarissen van het Pentagon waarschuwen dat dit geen beperking vormt voor reacties op wat commandanten ter plaatse zien als een schending van de pauze of een bedreiging voor Amerikaanse troepen. Intussen zet het Pentagon de opbouw van troepen in de regio voort, met onder andere de aankomst van extra landstrijdkrachten.
Directe gesprekken beginnen zaterdag
Vicepresident JD Vance en speciale gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner reizen naar Islamabad in Pakistan voor directe gesprekken met Iraanse vertegenwoordigers, die op 11 april van start gaan.
In een gesprek met verslaggevers in Hongarije op 8 april zei Vance dat er drie tienpuntenplannen zijn die aan Iraanse functionarissen worden toegeschreven, waarbij het tweede het meest haalbaar is.
“Het eerste tienpuntenvoorstel was iets dat werd ingediend en, eerlijk gezegd, waarschijnlijk door ChatGPT was geschreven … dat direct in de prullenbak is beland en werd afgewezen”, zei de vicepresident.
“Er was een tweede tienpuntenvoorstel dat veel redelijker was, gebaseerd op overleg tussen ons, de Pakistani en de Iraniërs.” Dat is het voorstel waar Trump naar verwees als “werkbaar” toen hij instemde met het staakt-het-vuren.
“En eerlijk gezegd heb ik een derde tienpuntenvoorstel gezien dat nog maximalistischer is dan het eerste en dat rondgaat op verschillende sociale media”, aldus Vance. Het kan wel — of juist niet — de standpunten weerspiegelen van degenen die Iran vertegenwoordigen, zei hij.
“Er zijn enkele extreme figuren aan de randen van het Iraanse systeem die anoniem lekken — voor propagandadoeleinden — uit schaamte of omdat ze het niet eens zijn met wat er is gebeurd”, zei de vicepresident.
Iran verkeert hoe dan ook niet in een positie om eisen te stellen, zei woordvoerder van het Witte Huis Karoline Leavitt tijdens een persconferentie op 8 april, waarbij zij een lange lijst van verzwakte Iraanse militaire capaciteiten opsomde.
“Dankzij de ongekende capaciteiten van de Amerikaanse strijdkrachten hebben de Verenigde Staten de kernmilitaire doelstellingen [zoals door de president sinds 28 februari uiteengezet] binnen slechts 38 dagen behaald en zelfs overtroffen”, zei zij.
Tien punten van verwarring
De president zag af van zijn dreigement om de bombardementen drastisch op te voeren — B-52-bommenwerpers, die tot dusver niet waren ingezet in Operatie Epic Fury, werden halverwege hun vlucht teruggeroepen — nadat hij een Iraans voorstel had ontvangen dat hij omschreef als een “werkbare basis voor onderhandelingen”.
Maar het tienpuntenvoorstel dat op 8 april massaal op sociale media en in diverse media verscheen, lijkt niet het voorstel te zijn waar Trump op 7 april naar verwees.
Dat voorstel, toegeschreven aan de Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf, stelt dat “de Verenigde Staten in principe hebben ingestemd met” een reeks kernpunten die door de regering-Trump onmiddellijk werden verworpen.
Kort samengevat omvatten die vermeende tien punten onder meer.
- Een Amerikaanse garantie van niet-agressie tegen Iran.
- Iraanse controle over de Straat van Hormuz.
- Het beëindigen van de regionale oorlog op alle fronten.
- Het beëindigen van de oorlog tegen Hezbollah in Libanon.
- De terugtrekking van Amerikaanse gevechtstroepen van alle bases en posities in de regio.
- Herstelbetalingen voor oorlogsschade.
- Erkenning van Irans recht op nucleaire verrijking.
- Opheffing van alle primaire en secundaire sancties tegen Iran.
- De beëindiging van alle resoluties tegen Iran door het Internationaal Atoomenergieagentschap.
- De beëindiging van alle resoluties van de VN-Veiligheidsraad tegen Iran.
Vance zei tegen verslaggevers in Hongarije dat de meeste van deze tien punten niet overeenkomen met wat aan de president is voorgelegd toen hij instemde met het staakt-het-vuren.
“De waarheid is dat president Trump en onze krachtige strijdkrachten Iran ertoe hebben gebracht in te stemmen met het heropenen van de Straat van Hormuz, en dat de onderhandelingen worden voortgezet”, zei Leavitt in een verklaring.
Trump noemde de punten die zogenaamd door Ghalibaf zijn uitgevaardigd in een latere post op sociale media “fraude”. Het voorstel wordt verspreid door het Iraanse staatsmediakanaal IRNA.
Toegang tot de zeestraat nu onderhandelbaar?
President Trump schreef op 7 april in een bericht op sociale media dat het staakt-het-vuren afhankelijk was van Iraanse instemming met de “volledige, onmiddellijke en veilige opening van de Straat van Hormuz”, waarlangs 20 procent van de wereldwijde export van ruwe olie en aardgas uit de Perzische Golf verloopt. Tijdens een persconferentie op 8 april zei de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth dat de zeestraat open was. Iran verklaarde later dat het de doorgang sloot als reactie op Israëlische aanvallen in Libanon.
Iran stelt dat het hoe dan ook de scheepvaart in de waterweg zal controleren. De Verenigde Staten, de Verenigde Naties, de Golfstaten en feitelijk de rest van de wereld zeggen dat dit in strijd zou zijn met het internationaal recht en niet kan worden toegestaan.
Dit is een van de punten die door critici van de oorlog worden aangehaald. Zij stellen dat toegang tot de zeestraat vóór de oorlog nooit “onderhandelbaar” was en dat nu ook niet kan zijn — anders kan Iran zelf bepalen wanneer het de doorgang “sluit”.
Amerikaanse militaire aanwezigheid breidt uit
Terwijl over deze kwesties wordt gesproken, handhaaft de Verenigde Staten niet alleen zijn militaire aanwezigheid in de regio, maar breidt die ook uit.
Minstens 1.000 parachutisten van de 82e Airborne Division zijn in het inzetgebied. Meer dan 2.200 mariniers aan boord van de USS Tripoli bevinden zich in de Arabische Zee en krijgen medio april versterking van een even grote gevechtseenheid aan boord van de USS Boxer.
De 10e Bergdivisie, die dit voorjaar al gepland stond om de Nationale Garde van Iowa in Irak en Syrië af te lossen, bereidt zich voor op een zwaardere inzet, mogelijk eerder dan gepland.
Een derde vliegdekschip, de USS Bush, bevindt zich halverwege de maand binnen bereik — een belangrijk “derde dek” nu het zuidwestelijke moessonseizoen opkomt, wat meer stilstand vereist voor het schoonmaken en onderhouden van straalmotoren in de Arabische Zee.
En hoe zit het met Israël en Libanon?
Iran stelt naar verluidt dat het staakt-het-vuren ook geldt voor de Israëlische oorlog tegen Hezbollah in Libanon. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif, een belangrijke bemiddelaar in de gesprekken, zegt dat ook zo te hebben begrepen.
Trump verklaarde op 8 april tegenover PBS NewsHour dat het staakt-het-vuren niet zal gelden voor Libanon of voor Israëlische acties tegen Hezbollah. “Dat is een afzonderlijk treffen”, zei hij.
Het kantoor van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu liet op 8 april weten dat het de aanvallen op Iran zal staken, maar niet die op Hezbollah in Libanon.
Na het staakt-het-vuren voerde Israël op 8 april luchtaanvallen uit op meer dan 100 Hezbollah-doelen in Zuid-Libanon en de Bekaa-vallei, waarbij bijna 200 mensen omkwamen — de dodelijkste dag in de recente oorlog tussen Israël en Hezbollah.
Status van verrijkt uranium
Trump zei op 8 april dat een eventuele vredesovereenkomst met Teheran vereist dat Iran verrijkt uranium “opgraaft” dat begraven ligt op zijn nucleaire ontwikkelingslocatie, die bij de bombardementen van juni 2025 onder Amerikaans en internationaal toezicht werd getroffen. Dat is niet onderhandelbaar en vormt volgens Trump een van de belangrijkste redenen voor de lancering van Operatie Epic Fury, zoals hij sinds 28 februari stelt.
Hegseth zei tijdens een briefing in het Pentagon op 8 april dat Teheran het “vrijwillig moet overdragen” — anders zal de Verenigde Staten “iets vergelijkbaars” doen als bij de aanvallen in juni samen met Israël.
Het vermeende tienpuntenvoorstel dat Iran op 8 april presenteerde, vereist “acceptatie van verrijking” van uranium, maar wat dat precies inhoudt is onduidelijk. Er bestaat een lagere grens voor kernenergieproductie waarover kan worden onderhandeld, al staat vast dat de Verenigde Staten strikte controle en naleving zullen eisen.
Het Amerikaanse vijftienpuntenplan
De regering-Trump en haar onderhandelaars werken al weken met een vijftienpuntenplan dat aan Iran is voorgelegd, maar slechts de hoofdlijnen zijn openbaar gemaakt.
Enkele elementen zijn geschetst in gesprekken van regeringsfunctionarissen met diverse media. Daaronder vallen het terugdringen van Irans ballistische raket- en nucleaire programma’s, het volledig stopzetten van uraniumverrijking en geen “controle” over de zeestraat.
“Er is slechts één set betekenisvolle ‘punten’ die voor de Verenigde Staten aanvaardbaar zijn, en die zullen we achter gesloten deuren bespreken tijdens deze onderhandelingen”, schreef Trump op 8 april op sociale media. Hij voegde daaraan toe dat “veel van de vijftien punten al zijn overeengekomen”, en herhaalde zijn eis van “geen verrijking van uranium”.
Gepubliceerd door The Epoch Times (9 april 2026): What We Know About US–Iran Ceasefire
