Ongeacht hun fysieke conditie erkennen alle Amerikanen het belang van de sportschool, golf of tennis, wandelen of hardlopen, en beweging in het algemeen. We zijn ons ook meer dan ooit bewust van het voedsel dat we eten. Zo kijken we bijvoorbeeld naar het caloriegehalte en de toevoegingen op flessen en blikjes in de supermarkt, of beperken we onze inname van suiker en alcohol.
Diezelfde zorg geldt ook voor ons mentale en emotionele welzijn. We nemen zelfhulpboeken als ‘The Healthy Mind Toolkit’ en ‘Raising Calm Kids in a World of Worry’ ter harte. Sommigen van ons zoeken therapie of nemen medicijnen als we problemen hebben of depressief zijn, terwijl anderen kracht en troost vinden in hun religieuze overtuigingen en praktijken.
Maar hoe zit het met het intellect, die broedplaats van ideeën, verbeelding en rede? Hoeveel van ons integreren het intellectuele leven in onze zoektocht naar een optimale gezondheid?
Een open uitnodiging
Het intellectuele leven: als die omschrijving überhaupt een beeld oproept, denken we misschien aan een bleke, stoffige geleerde die zijn dagen doorbrengt in een studiecabine in een bibliotheek, omringd door boeken, papieren, een laptop en lege koffiemokken. Of misschien denken we aan een professor met een reeks letters achter haar naam: BA, MA, PhD.
Toch stelt wetenschapper, docent en schrijfster Zena Hitz in haar boek ‘Lost in Thought: The Hidden Pleasures of an Intellectual Life’ dat het intellectuele leven toebehoort aan iedereen die het wil bezitten. “Als het intellectuele leven geen eigendom is van een elite, maar een onderdeel van het menselijk erfgoed, dan behoort het in de eerste plaats en fundamenteel toe aan gewone mensen,” schrijft ze. “Alle intellectuele leven, hoe verfijnd het uiteindelijk ook is, vindt zijn oorsprong in de menselijke vragen die in en achter het gewone leven opkomen.”
De klassieker van A.G. Sertillanges, ‘The Intellectual Life: Its Spirit, Conditions, Methods,’ doet dezelfde uitnodiging. Zijn boek is iets specifieker gericht op studenten en docenten, maar net als Hitz in ‘Lost in Thought’ opent Sertillanges de poorten van het intellectuele leven voor iedereen die binnen wil komen.
Wat het betekent
Wat is dan deze verwaarloosde tuin van het denken, dit intellectuele leven waarvoor iedereen wordt uitgenodigd?
De definities variëren, maar ze hebben ook overeenkomsten. De zorg voor en het behoud van het intellect vereisen opzettelijke eenzaamheid, meditatie over vragen die door het hart worden gesteld, en bronnen van wijsheid – meestal boeken, muziek of kunst – om onze innerlijke gesprekken op gang te brengen. Ook voor ons is wijsheid het uiteindelijke doel: onszelf zo goed mogelijk leren kennen, van leren en waarheid houden, en zo een vollediger mens worden.
In zijn beknopte boek ‘How to Live on 24 Hours a Day’, een gids die na een eeuw nog steeds wordt gedrukt, verdeelt journalist en romanschrijver Arnold Bennett een week in delen en komt hij tot de conclusie dat de meesten van ons enkele uren beschikbaar hebben waarin we kunnen nadenken over echt belangrijke dingen; over het probleem van ons geluk, over de hoofdrichting die we inslaan, over wat het leven ons geeft, over de rol die de rede wel (of niet) speelt bij het bepalen van onze handelingen, en over de relatie tussen onze principes en ons gedrag.
In het programma van Bennett zijn literatuur, geschiedenis en kunst allemaal waardevolle bezigheden. Hij raadt aan om een deel van de dag vrij te maken, je terug te trekken uit de wereld, je gedachten te prikkelen met lezen en kunst, en na te denken over de grote vragen van het leven. Afleidingen – in onze tijd zijn dat vooral onze telefoons en beeldschermen – zijn de vijand van zulke contemplatie en moeten zorgvuldig worden vermeden.
Om te beginnen met het opbouwen van je eigen intellectuele leven, als je daarvoor kiest, is het daarom eerst nodig om dagelijks wat tijd voor dit project vrij te maken en afleidingen te vermijden. Hieronder staan verschillende andere hulpmiddelen die door Hitz & Co. worden aanbevolen om je op weg te helpen naar een intellectueel leven.
Leg ambitie en pretenties opzij
Hitz zegt: “Het intellectuele leven is een bron van menselijke waardigheid, juist omdat het boven de politiek en het sociale leven staat.” Leren om vooruit te komen in je carrière is een positief goed, maar valt buiten het bestek van het project dat we hier bespreken. Bovendien verpest het volledig het doel van deze safari naar je innerlijke zelf als je wat je hebt geleerd gebruikt om over anderen te heersen. Nee, het intellectuele leven betekent studeren en mediteren over filosofie, geschiedenis, literatuur en kunst om onze ziel te verrijken, niet als een middel om materieel vooruit te komen of onze superioriteit te laten zien.
Stel de grote vragen
Het drukke leven dat we leiden roept veel vragen op, zoals ‘Wat eten we vanavond?’, ‘Zullen we oom Ted uitnodigen voor Thanksgiving?’ en ‘Waarom stem je op die man als president?’ Hoewel deze vragen noodzakelijk zijn, kunnen ze de grotere levensvragen die ons bezighouden, zoals ‘Waarom zijn we hier?’, ‘Wat is schoonheid?’ en ‘Leid ik een waardevol leven?’, overschaduwen.
Of we nu Aristoteles of Dostojevski lezen, met ons hart luisteren naar een stuk van Brahms of een gedicht schrijven, wanneer we deze retraites maken, zullen we momenten van reflectie vinden waarin dergelijke vragen opkomen. En terwijl we nadenken over onze antwoorden, zullen we merken dat de vragen zelf weer nieuwe vragen oproepen.
Ontdek de schoonheid van stilte
Voor wie er niet aan gewend is, kan stilte beangstigend zijn. Geluid is in onze wereld een constante factor. Gesprekken, radio’s, claxons, piepende telefoons: de verstoring door geklets en gekletter is eindeloos.
“Wil je een intellectueel leven?” vroeg Sertillanges. “Begin dan met het creëren van een zone van stilte in jezelf.” Christelijke schrijvers en gelovigen zijn al lang van mening dat we God ontmoeten in de stilte van ons hart. Daar kunnen we ook ons diepere zelf ontmoeten.
Nip, drink niet in één teug
“Door overmatig lezen wordt de geest afgestompt in plaats van gevoed,” schreef Sertillanges.
Bennett was het volledig eens met deze stelling. “Ik ken mensen die lezen en lezen, en ondanks alle voordelen die ze eruit halen, schieten ze er niet veel mee op. Ze racen met een auto door de landschappen van de literatuur, met als enig doel beweging. Ze zullen je vertellen hoeveel boeken ze in een jaar hebben gelezen.”
Net als Sertillanges benadrukt Bennett het belang van het absorberen van wat we lezen en vervolgens de tijd nemen, indien nodig veel tijd, om na te denken over wat we hebben gelezen en hoe dat onze duisternis kan verlichten.
Buiten de tijd die we voor het intellect reserveren, kunnen we natuurlijk blijven lezen voor ons plezier.
Maak verbinding met wijsheid
In “Lost in Thought” laat Hitz ons meerdere malen zien welke magie er ontstaat wanneer boeken als Elena Ferrante’s Napolitaanse romans of Augustinus’ “Confessions” haar eigen gedachten en reflecties belichten. Bennett raadde haar de werken van de stoïcijnen Marcus Aurelius en Epictetus aan: “Lees ’s avonds een hoofdstuk – het zijn korte hoofdstukken! – en concentreer je er de volgende ochtend op. Je zult het wel zien.”
De wijsheid uit het verleden kan zo dienen als springplank naar de verborgen wijsheid in onszelf.
Maak de vreugde van leren en openbaring tot het middelpunt van dit avontuur.
Dit is eenvoudig. Als we ons aan ons programma houden, zullen onze inspanningen vreugde brengen. Door een innerlijke tuin van gedachten te ontwikkelen, worden we zelf een deel van die grond en die bloesems, en zullen we die bloemen van reflectie en studie, vaak onbewust, overbrengen naar onze families, vrienden en de wereld.
“Laten we onszelf herinneren aan de brede reikwijdte van menselijke ondernemingen en aan de diepgang die beschikbaar is voor iedereen die even de tijd neemt om na te denken,” concludeert Hitz. “Laten we het menselijk intellect en de menselijke verbeeldingskracht de vrije loop laten, in een poging om alles wat in ons hart leeft te baseren op wat echt belangrijk is.”
Origineel gepubliceerd door The Epoch Times (3 oktober 2025): ‘Wisdom Is Better Than Rubies’: The Intellectual Life Is for Everyone
